Zamek Czocha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Czocha
Obiekt zabytkowy nr rej. 100/790 z 26 października 1960[1]
Ilustracja
Zamek Czocha, część główna zamku
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość Sucha
Adres 59-820 Leśna
Typ budynku zamek
Rozpoczęcie budowy 1241
Ukończenie budowy 1247
Pierwszy właściciel biskup miśnieński von Weisenow
Obecny właściciel AMW REWITA Sp. z.o.o.
Położenie na mapie gminy Leśna
Mapa konturowa gminy Leśna, blisko centrum na prawo u góry znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Czocha”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Czocha”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Czocha”
Położenie na mapie powiatu lubańskiego
Mapa konturowa powiatu lubańskiego, w centrum znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Czocha”
Ziemia51°01′52″N 15°18′13″E/51,031111 15,303611
Strona internetowa

Zamek Czocha – obronny zamek graniczny położony w miejscowości Sucha, gmina Leśna, nad Zalewem Leśniańskim na Kwisie w polskiej części Łużyc Górnych. Pierwotna nazwa brzmiała prawdopodobnie Czajków (1329: castrum Caychow), przed 1945 Tzschocha.

Zamek posadowiony jest na gnejsowych skałach należących do metamorfiku izerskiego. Najstarszą częścią jest, stojący przy głównych bramach (istnieją dwie, starsza dolna i nowa górna), stołp – później obudowany częścią mieszkalną. Z części mieszkalnej najstarszy jest północny fragment.

Historia zamku[edytuj | edytuj kod]

Powstał jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim w latach 1241–1247 z rozkazu króla czeskiego Wacława I Przemyślidy[2]. W 1253 roku przekazany biskupowi miśnieńskiemu von Weisenow (Łużyce były wówczas częścią Korony Czeskiej)[2].

Panorama zimowa zamku

W 1319 roku jako posag razem z okolicznymi ziemiami został włączony do księstwa jaworskiego, którym władał Henryk I jaworski[2]. Po śmierci krewnego w 1346 roku przejął go z całym księstwem zmarłego, Bolka II Małego, księcia świdnicko-jaworskiego[2]. Po śmierci księżnej Agnieszki Habsburg, wdowy po Bolku II Małym, na mocy układu o przeżycie z cesarzem i królem Czech Karolem IV Luksemburskim wrócił do Czech[2]. Od 1389–1453 w dobrach rycerskich rodów von Dohn i von Klüks[2]. W latach 1451 − 1700 zamek był własnością łużyckiego rodu von Nostitz[3]. Na początku XV wieku bezskutecznie oblegany przez husytów, ostatecznie w 1427 roku zdobyty przez oddział Czirnina pod nieobecność właścicieli[2]. Odbity krótko później.

Zamek pod polską nazwą Czocha w książce pt. Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił górnośląski nauczyciel i pisarz Józef Lompa, który notuje, że w owym czasie był to „zamek spustoszały”[4].

Budynek bramy
Fosa zamkowa z mostem

Kupiony w 1909 roku przez drezdeńskiego producenta wyrobów tytoniowych (cygar) Ernsta Gütschowa za 1,5 mln marek, do 1912 roku został przebudowany przez znanego architekta berlińskiego Bodo Ebhardta zgodnie z wyglądem zachowanym na rycinie z 1703 roku. Podczas przebudowy zniszczono jednak wiele najstarszych fragmentów kompleksu. W dawnej fosie urządzono zwierzyniec. Ernst Gütschow utrzymywał dobre stosunki z dworem carskim, a po rewolucji z rosyjskimi emigrantami, od których skupował różne przedmioty o wysokiej wartości artystycznej. W zamku mieszkał do marca 1945 roku. Opuścił zamek, zostawiając najcenniejszą część wyposażenia. Przyjmuje się, że w latach II wojny w zamku mieściła się szkoła szyfrantów Abwehry, jednak brak na to dowodów.

Galeria
Grupowe zdjęcie uczestników letnich kolonii tematycznych dla fanów harry'ego Pottera w Zamku Czocha.
Niemiecka armata polowa 7,7 cm FK 96 n.A. w 2007 roku na zamku Czocha
Niemiecka armata polowa 7,7 cm FK 96 n.A. w 2010 roku, widoczne wygniłe drewniane obręcze kół z powodu braku zabezpieczenia działa przed warunkami atmosferycznymi
Niemiecka armata polowa 7,7 cm FK 96 n.A. w 2012 roku na zamku Czocha
Niszczejące, niczym niezabezpieczone przed warunkami atmosferycznymi 87-mm lekkie polowe działo, model 1877 na zamku Czocha
87-mm lekkie polowe działo, model 1877 na zamku Czocha
Makieta zamku
Mury obronne
Dziedziniec
Widok na przedzamcze
Kominek zamkowy
Łoże z baldachimem
Kolekcja broni
Kolekcja broni

Po II wojnie światowej zamek przechodził różne koleje losu. Był wielokrotnie okradany z mebli i wyposażenia zarówno przez Rosjan, jak i rodzimych szabrowników. Część zbiorów bibliofilskich została zabrana podczas akcji rewindykacyjnych do Wrocławia. W ostatnich latach dominowała sensacyjna teza, że największej kradzieży dopuścił się 1 lutego 1946 roku burmistrz Leśnej, Kazimierz Lech, wspólnie z Krystyną von Saurma, bibliotekarką zamkową, która odkryła zamkowy schowek, wywożąc pełną ciężarówkę mienia zamkowego: (insygnia koronacyjne Romanowów, 60 popiersi carów rosyjskich, 100 ikon, zastawy porcelanowe, biżuterię, obrazy), z którą udało mu się przedostać do amerykańskiej strefy okupacyjnej[5]. Ostatecznie teza ta została obalona, albowiem ikony zostały zabrane do składnicy rewindykacyjnej w Jeleniej Górze, a stamtąd trafiły do Warszawy[6]. Następnie w zamku przez krótki czas mieszkali uchodźcy z Grecji, którzy w sali rycerskiej trzymali zwierzęta gospodarskie, dopełniając tym samym dzieła dewastacji. Od 1952 roku mieścił się tam Wojskowy Dom Wczasowy i z tego powodu budowla miała charakter utajniony, tj. nie występowała na mapach[2]. Od września 1996 roku publicznie dostępny jako ośrodek hotelowo-konferencyjny. Podczas ferii zimowych oraz wakacji letnich w zamku odbywają się tematyczne kolonie dla dzieci i młodzieży[7].

Właścicielem obiektu jest AMW REWITA Sp. z o.o.[8] należąca do Agencji Mienia Wojskowego.

Film[edytuj | edytuj kod]

Zabudowania zamku zostały wykorzystane przy kręceniu filmów: Gdzie jest generał?, Dolina szczęścia, Wiedźmin, Legenda[9], Poza Lasem Sherwood (Beyond Sherwood Forest)[10], Fabryka Zła i serialów: Tajemnica twierdzy szyfrów, Dwa światy (Spellbinder), Święta wojna i Pierwsza miłość.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie. 2020-09-30.
  2. a b c d e f g h Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, s. 89-98. ISBN 978-83-89102-63-8.
  3. M. Chorowska Rezydencje średniowieczne na Śląsku
  4. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str.14.
  5. Skowroński Janusz, Skarby Trzeciej Rzeszy, 2005.
  6. Wrzesiński Szymon, Urban Krzysztof, Zamki Czocha i Książ. Tajne kwatery Hitlera, czy skarbnice III Rzeszy?”, 2016.
  7. Kolonie tematyczne dla dzieci w Zamku Czocha., quatromondis.pl, 28 stycznia 2021.
  8. www.rewita.pl
  9. Polski film z 2005 roku
  10. Kanadyjski film z 2009 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Romuald Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: Stowarzyszenie „Wspólnota Akademicka”, 2008, ​ISBN 978-83-89102-63-8​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]