Pałac Rybischów we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Heinricha i Seyfrieda von Rybischa
Obiekt zabytkowy nr rej. A/5251/126 15.02.1962
Ilustracja
Kamienica Heinricha von Rybischa we Wrocławiu
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres ul. Ofiar Oświęcimskich 1
Typ budynku mieszkalno-użytkowy
Styl architektoniczny renesans
Rozpoczęcie budowy 1526
Ukończenie budowy 1531
Ważniejsze przebudowy po 1945
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Kamienica H. von Rybischa
Kamienica H. von Rybischa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica H. von Rybischa
Kamienica H. von Rybischa
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kamienica H. von Rybischa
Kamienica H. von Rybischa
Ziemia51°06′31,6″N 17°01′47,9″E/51,108778 17,029972

Pałac Rybischów (Kamienica Heinricha von Rybischa) – dawny pałac miejski, częściowo tylko odbudowany po zniszczeniach wojennych z 1945, znajdujący się przy ul. Ofiar Oświęcimskich (dawniej Junkerstraße) nr 1.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fragment elewacji frontowej
Jedn z aforyzmów umieszczony po 1945 na ścianie frontowej

Pod koniec średniowiecza na działce znajdowała się dwutraktowa, dwuizbowa kamienica mieszczańska. Jej właścicielem był Konrad Sauermann. W 1519 roku budynek został sprzedany Heinrichowi von Rybisch, który wyburzył go i w jego miejsce, w latach 1526-1531 wzniósł wczesnorenesansowy pałac miejski. Jego projektantem był nieznany włoski architekt[1]. Pałac został częściowo zbudowany z materiałów pochodzących z rozbiórki dwunastowiecznego opactwa w podwrocławskim wówczas (dziś w granicach miasta) Ołbinie, na którego miejscu później powstał kościół św. Michała Archanioła[1]. Jak utrzymuje Wojciech Chądzyński, von Rybisch był pomysłodawcą rozbiórki opactwa, która rozpoczęła się w 1529[2]

Dom Rybischa zajmował obszerny kompleks pomiędzy dzisiejszą ul. Ofiar Oświęcimskich (róg Gepperta) a Kazimierza Wielkiego. Rybisch nakazał wyrzeźbić na portalach i pilastrach portret własny i własnej żony, rodowe herby, a także scenę przedstawiającą narodziny ich syna Siegfrieda. Oprócz tego polecił umieścić aforyzmy skierowane do zazdroszczących mu bogactwa mieszczan, jeden z nich głosił, w wolnym przekładzie, "Jeśli jesteś pobożny, bez zawiści i nienawiści, wybuduj sobie lepszy dom, a mnie pozostaw ten"[3].

Budynek był dwupiętrowy, służył głównie celom reprezentacyjnym: mieścił bibliotekę, zbiór obrazów i kolekcję monet. Znajdujący się na nim taras zwieńczała wieża widokowa z miedzianym hełmem. Z tyłu domu znajdował się dziedziniec z fontanną, i dalej pomieszczenia gospodarcze i mieszkalne, a jeszcze dalej, nad brzegiem Czarnej Oławy (płynącej wówczas mniej więcej w miejscu dzisiejszej ul. Kazimierza Wielkiego) – letni dom, połączony drewnianym mostkiem z ogrodem po drugiej stronie.

Do dziś zachował się tylko fragment budynku – pieczołowicie odrestaurowany fragment bogato zdobionej fasady i portal przy Ofiar Oświęcimskich 1. Przed II wojną światową znajdowała się tam cukiernia. Na pierwszym piętrze kamienicy mieści się dawna pracownia i mieszkanie Hanny Krzetuskiej i Eugeniusza Gepperta; potem w tym miejscu znajdowało się tu muzeum ich imienia prowadzone przez Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W tej chwili w mieszkaniu działa Galeria Sztuki Współczesnej "Mieszkanie Gepperta"

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
  • Jan Harasimowicz (red.): Atlas architektury Wrocławia t.II. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998. ISBN 83-7023-679-0.
  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.
  • Wojciech Chądzyński: Wrocław jakiego nie znacie. Via Nova, 2010.
  • Katarzyna Sulej, Fundacje artystyczne wrocławskiego patrycjusza Heinricha Rybischa (1485–1544), Wrocław 2011, ​ISBN 978-83-7432-325-3​ (recenzja Joanny Kazimierczak)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]