54 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych. Zobacz też: 54 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 54.
54 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Strzelców Kresowych
Tradycje
Święto 11 kwietnia
Nadanie sztandaru 1921
Rodowód 12 Pułk Strzelców Polskich
Kontynuacja 12 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk armii franc. Schneider
Ostatni ppłk dypl. Franciszek Pokorny
Działania zbrojne
I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Tarnopol[1] (OK VI)
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 12 Dywizja Piechoty
Bitwa ilza 1939.png

54 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych (54 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Wchodził w skład 12 Dywizji Piechoty i w jej składzie walczył w wojnie obronnej 1939[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

14 kwietnia 1919 w miejscowości Xertigny, w Lotaryngii, na bazie francuskiego 404 Pułku Piechoty oraz II batalionu 4 Pułku Strzelców im. Francesca Nullo sformowany został 12 Pułk Strzelców Polskich. Jednostka weszła w skład 6 Dywizji Strzelców Polskich. 15 maja 1919 w m. Girancourt oddział załadowany został na transport kolejowy i skierowany do Polski. Po czterech dniach pułk przybył do Różana, a następnie przemaszerował do Aleksandrowa Łódzkiego. W nocy z 23 na 24 czerwca 1919 jednostka skierowana została transportem kolejowym ze Zgierza, przez Lwów do Zadwórzy, by wziąć udział w wojnie polsko-ukraińskiej.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

Pułk do 1939 roku stacjonował w Tarnopolu. Dowództwo pułku mieściło się przy pl. Sobieskiego. 24 lutego 1928 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski nadał koszarom pułku nazwę „Koszary im. Króla Jana Sobieskiego”[3].

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 kwietnia, jako datę święta pułkowego[4]. Święto obchodzono w rocznicę walki stoczonej 11 kwietnia 1920 roku pod Strużką, w powiecie uszyckim.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 54 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[5].

Na terenie koszar funkcjonowało kino wojskowe „Mars” oraz Oficerskie Kasyno Garnizonowe. W 1936 przy placu Sobieskiego otwarto świetlicę dla żołnierzy, prowadzoną przez Polski Biały Krzyż. W mieście działał Wojskowo-Cywilny Klub Sportowy „Kresy”.

Od 15 września 1932 przy pułku funkcjonowała Dywizyjna Kompania Podchorążych Rezerwy.

Strzelcy kresowi[edytuj]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Oficerowie

Obsada personalna we wrześniu 1939[8]

  • dowódca - ppłk dypl. Franciszek Pokorny
  • I adiutant - kpt. Stanisław IV Tomaszewski
  • II adiutant - ppor. rez. mgr Marcin Sarama
  • oficer informacyjny – ppor. rez. Bronisław Karol Kowal
  • oficer łączności - kpt. Florian Franciszek Sauer
  • kwatermistrz - mjr Stanisław Czerwiński
  • oficer płatnik- por. Karczewski
  • oficer żywnościowy – N.N.
  • naczelny lekarz - ppor. lek. Stefan Kwietniak
  • kapelan - kpi. rez. ks. Jan Winnicki
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Kazimierz Bryk
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. art. Henryk Antoni Rajner
  • dowódca kompanii zwiadowców - por. Ludwik Józef Fortuna
  • dowódca kompanii gospodarczej - kpt. Józef Gil
  • dowódca plutonu pionierów - por. Julian Starak
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - por. Marian Antoni Spryszyński
  • dowódca I batalionu - mjr Karol Durko
  • adiutant batalionu - N.N.
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - por. Michał Marian Mandziara
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. rez. Michał Wilczewski
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. Bronisław Maksymilian Tomaszewski
  • dowódca 1 kompanii cekaemów - kpt. Jan Martinek
  • dowódca II batalionu - mjr Antoni Władysław Mokrzycki
  • adiutant batalionu - N.N.
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - por. Karol Wojtowicz
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - kpt. Stefan Józef Domaradzki
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - ppor. Kazimierz Kosiński
  • dowódca 2 kompanii cekaemów - kpt. Karol Hareńczyk
  • dowódca III batalionu - mjr Roman Gutowski
  • adiutant batalionu - N.N.
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej – por. Tadeusz Józef Zubrzycki
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – N.N.
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – por. Tadeusz Benedykt Alfred Sosiński
  • dowódca 3 kompanii cekaemów - kpt. Tadeusz Mrozek

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar
Sztandar ufundowany przez byłych żołnierzy pułku wręczył jednostce marszałek Józef Piłsudski w marcu 1921 roku w Tarnopolu[2]. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[9].

Odznaka pamiątkowa
18 maja 1929 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 54 Pułku Piechoty[10]. Odznaka o wymiarach 39 x 39 mm ma kształt krzyża, którego ramiona pokryte są granatową emalią z obramowaniem złoconym. Na środek krzyża nałożony srebrny orzeł wz. 1927. Na ramionach krzyża herb Tarnopola oraz numery i inicjały: 54 P.P.Kr. i uprzedni 12 P.S.P. Ramiona krzyża złączone są oksydowanym wieńcem laurowo-dębowym. Oficerska – dwuczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym, emaliowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[1].

Uwagi

  1. Płk Pieńkowski został mianowany dowódcą 8 I 1920 r., Dekret L. 1814, Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 24.01.1920 r., s. 11.
  2. Wyznaczony na stanowisko dowódcy pułku dekretem NW z dnia 30 marca 1920 r. (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 17.04.1920 r.).

Przypisy

  1. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 96.
  2. a b Satora 1990 ↓, s. 106.
  3. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 24 lutego 1928 roku, poz. 63.
  4. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 31 marca 1927 roku, s. 98.
  7. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  8. Olczak 2017 ↓, s. 91.
  9. Satora 1990 ↓, s. 108.
  10. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 18 maja 1929 roku, poz. 158.

Bibliografia[edytuj]