165 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 165 Pułku Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 165 Pułk Piechoty - stronę ujednoznaczniającą.
165 Pułk Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód 17 Pułku Piechoty
Dowódcy
Pierwszy ppłk Zygmunt Gromadzki
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 36 DP (rez.)

165 Pułk Piechoty (165 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie pułku[edytuj | edytuj kod]

165 pułk piechoty nie występował w pokojowej organizacji wojska. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” został sformowany w sierpniu 1939 roku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czerwonym, dla 36 Rezerwowej Dywizji Piechoty (Armia „Prusy”).

Jednostką mobilizującą był 17 pułk piechoty z Rzeszowa, który formował dowództwo pułku i jego pododdziały specjalne oraz I i II batalion. Jednostką mobilizującą III batalion był batalion KOP „Kopyczyńce”[1].

Walki pułku[edytuj | edytuj kod]

165 pułk piechoty dotarł do Końskich po południu 4 września, przeszedł przez miasto i zgodnie z rozkazem zajął pozycje na lewym skrzydle dywizji wzdłuż rzeki Czarnej. I batalion obsadził odcinek Piekło-Wiosna, natomiast II batalion, jako odwód dywizji znalazł się w lesie Wincentów[2]. Do pułku nie dołączył III batalion formowany przez KOP „Kopyczyńce”[1]. Na prawym skrzydle 165 pp znajdowały się kompanie 163 pułku piechoty, natomiast na lewo od niego, linię Krasna-Luta-Samsonów, obsadzały luźne bataliony 3 Dywizji Piechoty Legionów.

6 września przed południem żołnierze I batalionu odparli niemiecki podjazd czołgów z 3 DLek. na linii Sielpia – Piekło, który zawrócił w stronę Mniowa. Tego dnia 1 DLek. po przekroczeniu w Przedborzu Pilicy i działając z rejonu Czermna dotarła ok. godziny 20 .00 pod pozycje obronne 163 i 165 pp. Saperzy 165 pp wysadzili most w Sielpi, utrudniając zmotoryzowanym jednostkom niemieckim ruch. Odparto w tym dniu jeszcze kilka ataków piechoty wroga, po czym pułk otrzymał rozkaz wycofania się w kierunku Końskich. Rankiem 7 września, kiedy 36 Dywizja Piechoty przygotowywała się do walki pod Kazanowem, I batalion 165 pp zajął pozycje na skraju lasu pod Rogowem, a II/165 pp w rejonie Koziej Woli. W czasie trwania walk z oddziałami 1 DLek. pod Kazanowem, straż boczna 165 pp rozbiła patrole motocyklistów Wehrmachtu pod Rogowem i Baryczą.

Po zmroku 7 września 36 DP rozpoczęła odwrót podzielona na dwie kolumny. Główna poszła na FurmanówHutęBarak, a boczna skierowała się na Kozią Wolę–MajdówSkarżysko Książęce.

8 września o świcie oddziały 2 Dywizji Lekkiej po opanowaniu Skarżyska ruszyły przez Odrowąż na Niekłań, rozbijając po drodze II batalion 165 pp, stanowiący ubezpieczenie cofającej się dywizji, z batalionu ocalała tylko 6 kompania[3].

Oddziały 36 DP około godziny 16.00 po dojściu do szosy Skarżysko-Szydłowiec, po której odbywał się już ruch oddziałów 2 DLek., ruszyły do natarcia, aby otworzyć sobie dalszą drogę na wschód. Walcząc o przebicie się przez szosę, do ataku ruszył prosto z marszu I batalion 165 pp razem z 6 kompanią ocalałą z II batalionu tego pułku. Opanowały one odcinek szosy w rejonie Barak-Wola Korzeniowa.

O zmroku, kiedy ustały ataki niemieckie, oddziały 165 pp przekroczyły szosę i przeszły do wschodniej części lasu Bór. Odrywając się od nieprzyjaciela, skierowały się w stronę Iłży. Dotarły one w rejon Piotrowego Pola wieczorem 9 września. Stamtąd ruszyły w kierunku Wisły w celu przekroczenia jej. Po dojściu do rzeki okazało się, że oddziały niemieckie opanowały jej zachodni brzeg. W tej sytuacji dowódcy podzielili bataliony na małe grupy, które następnie miały przenikać na wschodni brzeg na własną rękę[4]. Część żołnierzy 165 pp, którym udało się przedostać za Wisłę zasiliła oddziały Armii „Lublin”.

Organizacja wojenna i obsada personalna pułku[edytuj | edytuj kod]

Planowana organizacja wojenna i obsada personalna 165 pp[5][6]. III batalion ppłk. Eugeniusza Sokólskiego nie walczył w składzie pułku[7]. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących.
dowództwo 165 pułku piechoty (17 pułk piechoty)

  • dowódca pułku - ppłk Zygmunt Gromadzki
  • I adiutant - kpt. Franciszek Blok
  • II adiutant - kpt. Mieczysław Wojciech Kąkolewski
  • oficer łączności - por. Emil Tyczyński
  • kwatermistrz - por. adm. Józef Marian Bartnik
  • kapelan - ks. kapelan rez. - Andrzej Kostka

I batalion (17 pułk piechoty)

  • dowódca batalionu - mjr Marian Feliks Tinz
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. Kazimierz Malczewski
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - kpt. Wacław Niezabitowski
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. rez. Stefan Józef Bednarek
  • dowódca 1 kompanii ckm - kpt. Artur Franciszek Sobczyński

II batalion (17 pułk piechoty)

  • dowódca batalionu - mjr Stanisław Inglot
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - ppor. Mieczysław Jerzy Wałęga
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - ppor. Tadeusz Jan Kuhn
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - por. rez. Stefan Wiśniowski
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Franciszek Józef Lang

III batalion (batalion KOP „Kopyczyńce”)

  • dowódca batalionu - ppłk Eugeniusz Sokólski

Pododdziały specjalne

  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Kazimierz Miarczyński
  • dowódca plutonu pionierów - por. Bolesław Władysław Götz

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Majka 1992 ↓, s. 37.
  2. Majka 1992 ↓, s. 38.
  3. Majka 1992 ↓, s. 39.
  4. Majka 1992 ↓, s. 40.
  5. Zarzycki 2 (212) ↓, s. 59-60.
  6. Majka 1992 ↓, s. 45-46.
  7. Prochwicz 2003 ↓, s. 77.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Majka: 17 Pułk Piechoty. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1990. ISBN 83-85621-21-0.
  • Bogumił Kacperski, Jan Zbigniew Wroniszewski, Końskie i powiat konecki 1939-1945
  • Jan Garbacz, Dni września 1939 na ziemi koneckiej, Końskie 1992
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Marian Wikiera, Końskie zarys dziejów
  • Jan Wróblewski, Armia Prusy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1986
  • Piotr Zarzycki. Walki 36 Dywizji Piechoty Rezerwowej we wrześniu 1939 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 2 (212), s. 23-60, 2006. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej. ISSN 16406281.