163 Pułk Piechoty (1939)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
163 Pułk Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Batalion KOP "Czortków"
Dowódcy
Pierwszy ppłk Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 36 Dywizja Piechoty

163 Pułk Piechoty (163 pp) – rezerwowy oddział piechoty Wojska Polskiego okresu wojny obronnej 1939.

163 pułk piechoty nie występował w organizacji pokojowej Wojska Polskiego. Był jednostką mobilizowaną zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” w mobilizacji niejawnej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym[1]. Jednostkami mobilizującymi 163 pułk piechoty były bataliony KOP „Borszczów” i „Czortków” oraz 48 pułk piechoty w Stanisławowie. Dowódca baonu KOP „Czortków” był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji dowództwa 163 pp, I i II baonu, kompanii przeciwpancernej typ II, plutonu łączności i plutonu pionierów, natomiast dowódca baonu KOP „Borszczów” – III baonu, a dowódca 48 pułku piechoty – organów kwatermistrzowskich jednostek pozabatalionowych 163 pp, kompanii gospodarczej, kompanii zwiadowczej i plutonu przeciwgazowego[2].

Sformowany w sierpniu 1939 dla 36 Rezerwowej Dywizji Piechoty ze składu Armii Prusy.

Organizacja wojenna i obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Organizacja wojenna i obsada personalna pułku[3][4]

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk piech. Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski (od 8 IX dowódca 36 DP)
  • I adiutant – kpt. piech. Antoni Wacikiewicz[a]
  • oficer informacyjny – por. piech. Aleksander Szczerbowicz–Wieczór[b] †4 X 1939
  • oficer łączności – kpt. Wiktor Stanisław Masłowski
  • kwatermistrz – kpt. piech. Michał II Pilch
  • oficer płatnik – ppor. rez. Zbigniew Adam Brosznowski
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Edmund Kurowski
  • kapelan – ks. kpl. rez. Zygmunt Badowski
  • naczelny lekarz – kpt. lek. dr Wacław Chojnacki
  • szef kancelarii – st. sierż. Stanisław Bochen
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Ruśkiewicz
  • adiutant – por. Feliks Franciszek Pikulski
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Artur Bronisław Dubeński
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Wawrzyniec Bronisław Szulc
  • dowódca 2 kompanii – por. piech. Bogumił Jurkiewicz[c]
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. August Bronisław Pituła
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Kutrowski
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Stefan Mróz[d] †8 IX 1939 Szydłowiec[5]
  • dowódca I plutonu – por. Władysław Antoni Jankowski †8 IX 1939 Szydłowiec[5]
  • dowódca 1 kompanii ckm – por. piech. Wiktor Piotr Pękalski[e]
  • dowódca plutonu kolarzy – sierż. Jan Mucha †5 IX 1939 Ruda Maleniecka[5]
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Jan Andrychowski[f]
  • adiutant – por. piech. Michał Woda[g]
  • dowódca 4 kompanii – por. Marian Wincenty Jakubowski †8 IX 1939 Szydłowiec[5]
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Stanisław Wośko
  • dowódca 6 kompanii – por. piech. Zbigniew Kazimierz Horoszewicz[h] 8 IX 1939 ciężko ranny w Szydłowcu
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Teodor Rudkowski
  • dowódca 2 kompanii ckm – kpt. Kazimierz Pisański[15]
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr piech. Kazimierz Ferdynand Bielawski[i]
  • adiutant – kpt. Władysław Zawistowicz
  • oficer łączności – por. Witold Włodzimierz Moszyński
  • lekarz – ppor. rez. dr Edmund Krall
  • dowódca 7 kompanii – por. Stanisław Florian Moskwa
  • dowódca 8 kompanii (kompania graniczna „Skała”)– kpt. piech. Stefan II Kożan[j]
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Tadeusz Edmund Burak
  • 9 kompanii (kompania graniczna „Turylcze”) – kpt. Tadeusz Kazimierz Józef Nieżychowski
  • dowódca I plutonu – por. Józef Bukowski †7 IX 1939 Kazanów
  • dowódca plutonu – ppor. rez. Stanisław Szymczak
  • dowódca 3 kompanii ckm – kpt. Władysław Henzell[k]
  • dowódca plutonu ckm na taczankach – ppor. rez. Stanisław Dziedzic
  • dowódca plutonu moździerzy – ppor. rez. Karol Wojciech Zwoliński
  • dowódca plutonu kolarzy – por. Józef Steckiewicz 7 IX 1939 ciężko ranny w Kazanowie
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadowców – por. Tadeusz Ludwik Swoboda
  • dowódca plutonu konnego – ppor. kaw. rez. Kazimierz Ludwik Dziurgot
  • dowódca plutonu kolarzy – por. Mieczysław Rożniatowski
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Henryk Wojciech Czypicki[20]
  • dowódca I plutonu – por. Józef Przybylski 7 IX 1939 ciężko ranny
  • dowódca II pluton – ppor. rez. Jan Balicki
  • dowódca plutonu pionierów – st. sierż. Wettersheim
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – plut. Stanisław Janiszewski
Przydziały nieustalone
  • ppor. rez. Marian Walerian Huczewski
  • ppor. rez. Józef Machowski
  • ppor. rez. Stanisław Mederski
  • ppor. rez. Władysław Mikołajewicz
  • ppor. rez. Roman Wrona
  • ppor. rez. Jan Adrian Zyśko

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kpt. piech. Antoni Wacikiewicz ur. 18 maja 1905 w Kranzbergu, w rodzinie Antoniego i matki z domu Kreiss[5]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 319. lokatą w korpusie oficerów piechoty[6]. W marcu 1939 pełnił służbę na stanowisku adiutanta baonu KOP „Czortków”. 26 września 1939 dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu IV C Colditz, a od 22 maja 1940 w Oflagu II A Prenzlau[5].
  2. Por. piech. Aleksander Szczerbowicz–Wieczór ur. 28 lipca 1912. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 22. lokatą w korpusie oficerów piechoty[7]. W marcu 1939 pełnił służbę w baonie KOP „Czortków” na stanowisku dowódcy plutonu 3. kompanii strzeleckiej[8]. Zmarł 4 października 1939 w Tomaszowie Lubelskim w następstwie ran odniesionych 21 września 1939[5].
  3. Por. piech. Bogumił Jurkiewicz ur. 15 września 1909. W 1934, po ukończeniu Szkoły Podchorążych Piechoty, wcielony do 2 psp w Sanoku. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 113. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9]. W marcu 1939 pełnił służbę w baonie KOP „Czortków” na stanowisku dowódcy plutonu 2. kompanii strzeleckiej[8]. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagach: XI A Osterode, II C Woldenberg i VII A Murnau[5].
  4. Kpt. piech. Stefan Mróz ur. 3 września 1903 w m. Olszak. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 40. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10]. W marcu 1939 pełnił służbę w baonie KOP „Czortków” na stanowisku dowódcy 3. kompanii strzeleckiej[8].
  5. Kpt. piech. Wiktor Piotr Pękalski ps. „Wróbel” ur. 31 maja 1912. W 1934, po ukończeniu Szkoły Podchorążych Piechoty, wcielony do 10 pp w Łowiczu. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 202. lokatą w korpusie oficerów piechoty[11]. W marcu 1939 pełnił służbę w baonie KOP „Czortków” na stanowisku dowódcy plutonu 1. kompanii karabinów maszynowych[8]. W czasie okupacji niemieckiej między innymi komendant obwodu łowickiego Polskiej Organizacji Zbrojnej i równocześnie zastępca komendanta Obwodu Łowicz Armii Krajowej.
  6. Mjr piech. Jan Andrychowski ur. 16 czerwca 1898 w Goleszowie, w rodzinie Józefa. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 66. lokatą w korpusie oficerów piechoty[12]. W KOP od 1938. Do mobilizacji adiutant batalionu KOP „Kopyczyńce”. We wrześniu 1939 dowódca II/163 pp[13].
  7. Por. piech. Michał Woda ur. 8 kwietnia 1910. W 1934, po ukończeniu Szkoły Podchorążych Piechoty, wcielony do 17 pp w Rzeszowie. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 169. lokatą w korpusie oficerów piechoty[14]. W marcu 1939 pełnił służbę w baonie KOP „Czortków” na stanowisku dowódcy plutonu 2. kompanii strzeleckiej[8].
  8. Zbigniew Kazimierz Horoszewicz ur. 18 lipca 1908 w Sieniawie. W 1934, po ukończeniu Szkoły Podchorążych Piechoty, wcielony do 6 psp w Samborze. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 104. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9]. W marcu 1939 pełnił służbę w baonie KOP „Czortków” na stanowisku dowódcy plutonu 3. kompanii strzeleckiej[8]. Przebywał w niemieckiej niewoli, m.in. w Oflagu II C Woldenberg[5].
  9. Mjr piech. Kazimierz Ferdynand Bielawski ur. 1 sierpnia 1896 we Lwowie. W KOP od 1935. Do mobilizacji dca 1 kompanii granicznej „Mielnica”. We wrześniu 1939 dowódca III/163 pp. W czasie okupacji w Armii Krajowej. Poległ w Powstaniu Warszawskim[16]. Był odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi.
  10. Kpt. piech. Stefan II Kożan ur. 27 sierpnia 1905 w Łukowie, w rodzinie Władysława i Agnieszki[5]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 14. lokatą w korpusie oficerów piechoty[17]. W KOP od 1936. Do mobilizacji dca 4 kompanii granicznej „Skała”. We wrześniu 1939 dca 8 kompanii piechoty III batalionu piechoty 163 pułku piechoty[18]. Od 1 czerwca 1940 do 1 maja 1945 przebywał w niemieckiej niewoli[5].
  11. Henzell Władysław, kpt. piech., w KOP od 1935. Do mobilizacji dca kompanii ckm batalionu KOP „Borszczów”. We wrześniu 1939 dca kompanii ckm III batalionu piechoty 163 pułku piechoty. Ciężko ranny w walkach z Niemcami pod Suminem 23 września 1939[19].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
  • Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Jerzy Prochwicz, Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, cz. II. Przemiany organizacyjne i przygotowania wojenne KOP w 1939 roku, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (150), Warszawa 1994, s. 3-13.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2021-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-11)].