52 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 52 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 52 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 52.
52 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Strzelców Kresowych
Tradycje
Święto 28 czerwca[1]
Nadanie sztandaru 1919; 1924
Rodowód 10 Pułk Strzelców Polskich
Kontynuacja 12 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Jan Rudolf Gabryś
Działania zbrojne
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Złoczów
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 12 Dywizja Piechoty
Bitwa ilza 1939.png

52 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych (52 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

Pułk stacjonował w garnizonie Złoczów[2]. Wchodził w skład 12 Dywizja Piechoty[3].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 1 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[4].

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj]

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku pułk walczył w składzie 12 Dywizja Piechoty należącej do Armii „Prusy”[3].

 Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.

52 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych Armii Krajowej[edytuj]

W obwodzie złoczowskim odtwarzano 52 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych. Komendant obwodu był jednocześnie dowódcą pułku. Odtworzony pułk wszedł w skład 12 Dywizji Piechoty AK.

Strzelcy Kresowi[edytuj]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Oficerowie pułku

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[6]:

Order Virtuti Militari
  1. ś.p. mjr SG Bogusław Szul-Skjöldkrona[a] († 27 V 1920 Ulanica)
  2. kpt. Piotr Kończyc
  3. ś.p. kpt. Julian Kownacki
  4. por. Piotr Kaczała
  5. por. Jan Korlijet
  6. ppor. Stanisław Ilkowski
  7. por. Józef Kiczka
  8. ś.p. ppor. Marcin Nawrocki
  9. chor. Józef Korzonek
  10. st. sierż. Leon Cieśla
  11. st. sierż. Michał Góreczny
  12. st. sierż. Julian Lis
  13. sierż. Władysław Królewicz
  14. sierż. Emil Nowak
  15. ś.p. sierż. Stanisław Nowak († 7 VIII 1920 Petryków)
  16. plut. Andrzej Głód
  17. plut. Stanisław Janas
  18. plut. Jan Malina
  19. plut. Szczepan Marcinkowski
  20. plut. Stanisław Stawarz
  21. plut. Tabisz
  22. st. szer. Józef Kutlewicz
  23. szer. Franciszek Błach
  24. szer. Józef Mazur

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj]

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[7].

Dowództwo
  • dowódca pułku - ppłk dypl. Jan Rudolf Gabryś
  • I adiutant - por. Romuald Konarzewski
  • II adiutant - ppor. rez. Michał Skórski
  • oficer informacyjny – N.N.
  • oficer łączności - por. Ryszard Kohn
  • kwatermistrz - kpt. Zygmunt Aleksander Marten
  • oficer płatnik - ppor. rez. Aleksander Macedoński
  • oficer żywnościowy - ppor. rez. Wojciech Żurkowski
  • naczelny lekarz - ppor. lek. Longin Witkowski
  • kapelan - kpl. rez. ks. Antoni Józef Czwaczka
  • dowódca kompanii gospodarczej - ppor. rez. inż. Włodzimierz Szepczyński
I batalion
  • dowódca batalionu - kpt. Adolf Kowarsz
  • adiutant - ppor. rez. Michał Hewałło
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. Karol Jaskólski
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - ppor. Aleksander Kapis
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - kpt. Zygmunt Piotrowski
  • dowódca 1 kompanii ckm - kpt. Adam Józef Królikowski
II batalion
  • dowódca batalionu - kpt. Antoni Żochowski
  • adiutant - ppor. rez. Marian Hieronim Kratochwil
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - kpt. Emil Józef Świdziński
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Merian
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - por. rez. Stanisław Filip Jaworowicz
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Bronisław Żeglin
III batalion
  • dowódca batalionu - mjr Józef Załęski
  • adiutant - N.N.
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Czarniecki
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - kpt. Antoni Kwiatkowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Marian Jerzy Kuźniewicz
  • dowódca 3 kompanii ckm - kpt. Michał Józef Trondowski
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - kpt. Władysław Franciszek Gładysz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. Franciszek Garwol
  • dowódca kompanii zwiadowców - ppor. Bolesław Ścigacz
  • dowódca plutonu pionierów - por. Wiesław Tymoteusz Górski
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - por. Stefan Józef Drożak

Obsada personalna i rozmieszczenie pułku w 1944 roku[edytuj]

  • dowódca – por. Pius Szuster ps. "Dolina", "Bug", "Grom", "Orkan"
  • zastępca dowódcy – por. Michał Horwath
  • adiutant - ppor. Mieczysław Obertyński
  • oficer sztabu – ppor. Edward Kisielewski ps. "Kowalski"
  • 1 kompania – st. sierż Michał Dąbrowski (miasto Złoczów, wsie Jelechowice i Bieniów)
  • 2 kompania – st. Sierż. Ignacy Kruk (Woroniaki, Jasieniowce i Boniszyn)
  • 3 kompania – st. sierż Kotów (Folwarki, Hrutyn, Zarwanicę i Kozaki)
  • 4 kompania – st. sierż. Marcin Barabasz "Soplica" (Wicyń z uciekinierami sąsiednich wiosek[b])
  • 5 kompania – st. sierż. Jan Mazurczak ps. "Kot" (Kondratów, Gołogóry, Gołogórki, Ścianka)
  • 6 kompania (Krasne, Pietrycze)
  • 7 kompania – sierż Kazimierz Klaub[c], potem plutonowy Gorbaczewski (Koltów, Kruhów, Opaki i Ruda Koltowska).
  • 8 kompania st. sierż. Marcin Sierociuk (Huta Pieniacka, Huta Werchobuska i Majdan)[d]
  • 9 kompania – st. sierż. Stanisław Czeredark "Rum" (Usznia, Gowareczyzna, Hucisko Oleskie, Podhorce i Olesko)

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar
Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1924, nr 11, poz. 159. Sztandar ufundowało społeczeństwo powiatów Złoczów, Zborów, Przemyślany. Wręczył go pułkowi 7 września 1924 prezydent RP Stanisław Wojciechowski[8].

Odznaka
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 35, poz. 347 z 7 listopada 1929 roku. Odznaka ma kształt krzyża kawalerskiego, którego ramiona emaliowane są w kolorze granatowym. Na środku krzyża na czerwonym tle nałożony srebrny orzeł wz. 1927, okolony złotym wieńcem laurowym. Między ramionami krzyża umieszczone są trójzębne proporczyki w barwach francuskich i włoskich, rozmieszczonych po przekątnej. Na ramionach krzyża wpisano numer 52. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera AN. Wymiary: 38x38 mm. Projekt: Józef Stojek. Wykonanie: Adam Nagalski - Warszawa[2].

Uwagi

  1. Bogusław Szul-Skjöldkrona, jako kawaler VM figuruje także wśród żołnierzy 3 Pułku Piechoty Legionów
  2. Uciekinierom groziła śmierć z rąk UPA
  3. Zginął w obronie wsi Kołtów 24 grudnia 1943 w czasie napadu UPA.
  4. Kompania liczyła 320 uzbrojonych partyzantów.

Przypisy

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 94.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 103.
  4. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  5. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  6. Pawlik 1928 ↓, s. 27.
  7. Olczak 2017 ↓, s. 68.
  8. Satora 1990 ↓, s. 103-104.

Bibliografia[edytuj]

  • Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
  • Jan Goniowski: Armia Krajowa w Wicyniu, tarnopolskiej wsi, [w obwodzie Złoczów]. Kraków: "Platan", 1998. ISBN 83-85222-43-X.
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • Adam Adrian Ostanek: VI Lwowski Okręg Korpusu w dziejach wojskowości polskiej w latach 1921-1939. Warszawa: NERITON, 2013. ISBN 978-83-7543-286-2.
  • Tadeusz Pawlik: Zarys historii wojennej 52-go Pułku Piechoty Strzelców Kresowych. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918-1920.
  • [red.]Bronisław Prugar-Ketling: Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Wiesław Olczak: Wielka księga piechoty polskiej 1918–1939. 12 Dywizja Piechoty Legionów. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2017. ISBN 978-83-7945-604-8.