45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 45 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych. Zobacz też: inne pułki piechoty noszące numer 45.
45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 16 lutego 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Strzelcy Kresowi
Tradycje
Święto 14 lipca
Nadanie sztandaru 22 czerwca 1918 i 1931[1]
Rodowód 3 Pułk Strzelców Polskich
3 Pułk Strzelców Pieszych
Dowódcy
Pierwszy mjr armii franc. Till
Ostatni płk piech. Stanisław Hojnowski
Działania zbrojne
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Równe
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 1 Dywizja Strzelców Polskich
13 Kresowa Dywizja Piechoty

45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych (45 pp) - oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Sformowany jako 3 pułk strzelców polskich (franc. 3e Régiment de Chasseurs Polonais) Armii Polskiej we Francji gen. Józefa Hallera. W 1919 w Wojsku Polskim przemianowany na 45 pułk strzelców Kresowych.

22 czerwca 1918 roku w okolicy Dienville pułk otrzymał chorągiew ufundowaną przez miasto Nancy, stolicę Lotaryngii oraz złożył przysięgę. 6 października 1918 roku na polach Haussonville pułk wziął udział w rewii 1 Dywizji Strzelców Polskich[2].

W połowie października 1918 roku 1 Dywizja Strzelców Polskich została włączona w skład X Korpusu francuskiej 7 Armii i objęła spokojny odcinek frontu „Saint Dié-Nord” w górach Wogezach. W nocy z 17 na 18 października 1918 roku pułk zluzował Amerykanów na dwukilometrowym pododcinku „Ravines”. 21 października 1918 roku 3. kompania odparła niemiecki wypad. W czasie walki zginął szeregowiec Jan Suchomski. 4 listopada pułk został zluzowany przez Francuzów i rozpoczął kilkudniowy marsz do Ramberville, gdzie miał wejść w skład francuskiej 8 Armii i wziąć udział w ofensywie na Metz i Strasburg. Zawieszenie broni podpisane 11 listopada 1918 roku wstrzymały ofensywę. W grudniu 1918 roku pułk powrócił w okolicę Bayon. 18 kwietnia 1919 roku pierwszy transport pułk wyjechał do Polski. 24 kwietnia 1919 roku pułk przybył do Kowla.

1 września 1919 roku rozpoczęła się reorganizacja jednostki, w ramach której oddział otrzymał nazwę „45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych” i został włączony w skład XXVI Brygady Piechoty. Zmieniono wówczas etat i system gospodarczy, a także „porzucono zbyt ciężkie dla polskich dróg francuskie wozy, wymieniono nieznoszące polskiego klimatu konie, częściowo zdemobilizowano starsze roczniki Amerykanów. Wszystko to wniosło czasowo pewną dezorganizację, osłabiało siłę materialną, tworzyło ferment. Wkrótce jednak silny organizm pułku opanował ten kryzys i pułk nadal przedstawiał nie mniej silną jednostkę bojową”[3].

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym 45 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr II[4] w garnizonie Równe[5], a batalion zapasowy we Włodzimierzu Wołyńskim[4]. Wchodził w skład 13 Kresowej Dywizji Piechoty[1].

29 czerwca 1926 roku w katastrofie pod Powurskiem śmierć poniosło 3 oficerów i 38 szeregowców III batalionu, a kolejnych 44 żołnierzy zostało rannych.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 45 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy[6].

Strzelcy kresowi[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku

W latach 1938–1939, w organizacji pokojowej, było to stanowisko I zastępcy dowódcy pułku.

Kwatermistrzowie pułku

W latach 1938–1939, w organizacji pokojowej, było to stanowisko II zastępcy dowódcy pułku. W 1939 roku, w organizacji wojennej pułku było ponownie stanowiskiem kwatermistrza.

Oficerowie pułku

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[11]

Dowództwo
  • dowódca pułku - płk piech. Stanisław Piotr Hojnowski do 6/7 IX 1939 (poległ w Tomaszowie Mazowieckim)
  • ppłk art. Klaudiusz Reder 7 IX - 11 IX 1939 (przeprawa przez Wisłę, potem od 13 do 27 IX w 13 Brygadzie Piechoty)
  • I adiutant - kpt. Józef Rzeczkowski
  • oficer informacyjny - NN
  • oficer łączności - NN
  • kwatermistrz - NN
  • oficer płatnik- NN
  • oficer żywnościowy - NN
  • naczelny lekarz - por. rez. lek. dr Kazimierz Uszycki
  • kapelan - ks. kap. Janusz Iwanicki
  • dowódca kompanii gospodarczej - NN
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Franciszek Kasztelowicz
  • adiutant batalionu - NN
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - kpt. Jerzy Hieronim Koczay
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - kpt. Jerzy Sulatycki
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - kpt Stefan Borowski
  • dowódca 1 kompanii cekaemów - por. Aleksander Kita
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Stefan Jan Tomków
  • adiutant batalionu - NN
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - kpt. Stanisław Marchel
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - kpt. Tadeusz Ludwik Heinrich
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - kpt. Jerzy Merełneszwili
  • dowódca 2 kompanii cekaemów - kpt. Tomasz Srokowski
III batalion
  • dowódca III batalionu - mjr Józef Pałac
  • adiutant batalionu - NN
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Bronisław Krasnopolski
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - kpt. Andrzej Biliński
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Eugeniusz Zarański
  • dowódca 3 kompanii cekaemów - kpt. Antoni Gębski
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - ppor. Zygmunt Gorgol
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. Jan Cieślak
  • dowódca kompanii zwiadowców - por. Jan Krawczyń
  • dowódca plutonu pionierów - NN
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - NN

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[12][13]

  1. ppłk Michał Bajer
  2. plut. Józef Bajorek
  3. sierż. Tomasz Borowicz
  4. st. szer. Jan Brzuszkiewicz
  5. plut. Jan Cenek
  6. kpr. Józef Chachaj
  7. por. Wacław Ciecierski
  8. szer. Baltazar Czapla
  9. por. Sylwester Drączkowski
  10. ppor. Tymoteusz Fuczyła
  11. szer. Jan Gromek
  12. st. sierż. Szczepan Gruza
  13. kpt. Bronisław Grzebień
  14. sierż. Wacław Klemczak
  15. sierż. Alojzy Kurtok
  16. kpr. Edward Kuta
  17. kpt. Konstanty Lubicz-Kośmiński
  18. kpr. Stefan Małoga
  19. por. Antoni Mieczkowski
  20. st. szer. Jan Mikuła
  21. szer. Szczepan Mizio
  22. sierż. Józef Nowak
  23. szer. Kazimierz Nowak
  24. płk Leon Pachucki
  25. szer. Franciszek Panicz
  26. plut. Józef Paprocki
  27. por. Józef Perzan
  28. por. Jan Pospuła
  29. plut. Franciszek Ratajczak
  30. kpt. Józef Rosiak
  31. kpt. Wiktor Rusiecki
  32. sierż. Paweł Rychlik
  33. plut. Stefan Simiński
  34. por. Wacław Smakosz
  35. st. sierż. Paweł Stefaniak
  36. plut. Damazy Święcicki
  37. sierż. Antoni Szymański
  38. por. Czesław Wisłocki

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

Stary, nietypowy sztandar pułk otrzymał w 1918 roku. W 1931 roku pułk otrzymał sztandar typowy ufundowany przez społeczeństwo Paryża. Wręczył go pułkowi w Równem gen J. Rommel[14]. Sztandary zostały w 1939 roku spalone. W 1966 roku do Muzeum Wojska Polskiego trafiło kilka gwoździ ze sztandaru[15]

Odznaka pamiątkowa

9 stycznia 1931 roku kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych, generał dywizji Daniel Konarzewski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 45 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych[16]. Odznaka ma kształt srebrnego krzyża nawiązującego do herbu Wołynia, z ramionami pokrytymi błękitną emalią. Na krzyż nałożono tarczę rycerską z pionową wstęgą o barwach narodowych, na której wpisano numer i inicjały 45 PSK. Z lewej strony miniatura emblematu Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", z prawej miniatura oznaki rozpoznawczej noszonej przez 3 Pułk Strzelców Polskich we Francji (cyfra 3 nad trąbką strzelecką). Na szczyt tarczy nałożony srebrny orzeł państwowy wz. 1927. Oficerska - trzyczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, łączona pięcioma nitami. Wymiary: 40x32 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Satora 1990 ↓, s. 96.
  2. Dąbrowski 1928 ↓, s. 9-10.
  3. Dąbrowski 1928 ↓, s. 14.
  4. a b Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  5. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 87.
  6. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 190.
  8. Witold Jarno. 45. Pułk Strzelców Kresowych w obronie Tomaszowa Mazowieckiego we wrześniu 1939 r. „Przegląd Nauk Historycznych”. 2, s. 127-128, 2012. 
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 118.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 153.
  11. Bieliński 2017 ↓, s. 91.
  12. Dąbrowski 1928 ↓, s. 30.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 23 kwietnia 1921 roku, s. 812.
  14. Satora 1990 ↓, s. 96-97.
  15. Satora 1990 ↓, s. 97.
  16. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 9 stycznia 1931 roku, poz. 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]