74 Górnośląski Pułk Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 74 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 74 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 74.
74 Górnośląski Pułk Piechoty
Historia
Państwo PolskaII Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Górnośląski
Patron nie posiadał
Tradycje
Święto 2 października[1]
Rodowód 1 Pułk Obrony Krajowej
2 Pułk Rezerwowy
159 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Dowódcy
Pierwszy por./kpt. Antoni Nieborak
Ostatni ppłk dypl. Franciszek Węgrzyn
Działania zbrojne
Powstanie wielkopolskie
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Lubliniec[2]
Podległość 7 Dywizja Piechoty
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
W Lublińcu stacjonował pułk
Pułk walczył w składzie 7DP

74 Górnośląski Pułk Piechoty (74 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

2 października 1919 z połączenia II, III i IV Batalionów Obrony Krajowej zorganizowany został 1 Pułk Obrony Krajowej. 1 stycznia 1920 oddział przemianowany został na 2 Pułk Rezerwowy. 26 stycznia tego roku jednostka przemianowana została na 159 Pułk Piechoty Wielkopolskiej i włączona w skład Grupy Zachodniej Frontu Wielkopolskiego (przemianowanej na VII Brygadę Rezerwową). 5 marca 1921 przemianowany został na 74 Pułk Piechoty.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

Pułk stacjonował w garnizonie Lubliniec[3] (batalion zapasowy w Piotrkowie). wchodził w skład 7 Dywizji Piechoty[4].

29 października 1929 Minister Spraw Wojskowych nadał oddziałowi nazwę 74 Górnośląski Pułk Piechoty oraz przyznał jego żołnierzom prawo noszenia na łapkach kurtek i płaszczy oznak "orła śląskiego". Nowa nazwa jednostki nie obowiązywała w korespondencji służbowej kierowanej do pułku przez władze wyższe oraz organizacji pokojowej wojska i planach mobilizacyjnych[5]

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 74 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[6].

Kampania wrześniowa[edytuj]

W czasie wojny obronnej 1939 wchodził w skład macierzystej dywizji walczącej w ramach Armii "Kraków"[4].

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy pułku:

  • por. / kpt. Antoni Nieborak (2 X 1919 - 21 VII 1920)
  • por. Walenty Peszek (p.o. 21 VII - 4 VIII 1920)
  • mjr / płk Milan Marszałek (21 X 1920 - 1 VI 1932)
  • ppłk dypl. Józef Gruszka (p.o. 1 - 18 VI 1932)
  • ppłk / płk Wacław Wilniewczyc (18 VI 1932 - 4 IX 1939)

Zastępcy dowódcy pułku:

  • mjr piech. Adolf Jeż (od 18 II 1922[7])
  • mjr / ppłk piech. Julian Janowski (VIII 1922 - 21 I 1930 → dowódca 5 pspodh)
  • ppłk dypl. piech. Józef Gruszka (od 21 I 1930 - XII 1934 → dowódca 39 pp)

Oficerowie pułku:

Obsada personalna we wrześniu 1939

  • dowódca pułku - płk Wacław Wilniewczyc
  • I batalion – mjr Józef Pelc
  • II batalion – mjr Kazimierz Rybicki
  • III batalion – mjr Jan Wrzosek

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 74-go górnośląskiego pułku piechoty" s. 32[8]

Order Virtuti Militari
ppor. Władysław Nawrocki[a].
por. Stanisław Stypa
por. Franciszek Wysocki
sierż. Franciszek Zieliński

Symbole pułku[edytuj]

Chorągiew (sztandar)
14 maja 1922 roku, w Biedrusku, marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo miasta Lubliniec[9].

Odznaka pamiątkowa
6 września 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 74 Pułku Piechoty[10]. Odznaka o wymiarach 41x41 mm ma kształt zbliżony do Krzyża Walecznych, którego ramiona są emaliowane w kolorze białym z mosiężnym obramowaniem. Na środku krzyża, na okrągłej złotej tarczy czarny orzeł dolnośląski mający na piersi złoty półksiężyc w środku i koniczynki na końcach. Na ramionach krzyża wpisano inicjały pułku „74 P.P.” oraz daty najważniejszych bitew „3.VI.1920” i „6.VIII.1929”. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze. Autorem projektu odznaki był Jan Małeta, a wykonawcą Adam Nagaiski z Warszawy[3].

Uwagi

  1. Władysław Nawrocki 20 września 1939 roku pojmany został przez Rosjan pod Lwowem, a następnie zamordowany przez NKWD w Katyniu (23 kwietnia 1940). Pośmiertnie awansowany w 2007 roku przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego do stopnia majora. Władysław jest wnukiem słynnego powstańca styczniowego Franciszka Nawrockiego (Jakuba Nawrota), twórcy oddziałów powstańczych w 1848 i w 1863 roku, w rejonie Baszkowa, Konarzewa i Krotoszyna

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Batalion zapasowy stacjonował w Piotrkowie.
  3. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 120.
  4. a b Satora 1990 ↓, s. 138.
  5. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 33 z 29.10.1929 r., poz. 324.
  6. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 122.
  8. Paweł Antoni Bożejko: Zarys historji wojennej 74-go górnośląskiego pułku piechoty. Wojskowe Biuro Historyczne, 1929. [dostęp 2013-11-30]. s. 32.
  9. Satora 1990 ↓, s. 137-140.
  10. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 29 z 6 września 1929 roku, poz. 285.

Bibliografia[edytuj]

  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • Przemysław Dymek "74 Górnośląski pułk piechoty", Wyd. "Ajaks", Pruszków, 2014. ISBN 978-83-62046-57-7
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • [red.]Bronisław Prugar-Ketling: Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.