Graniczna Placówka Kontrolna Terespol (kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Graniczna Placówka Kontrolna Terespol
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Organizacja
Dyslokacja Terespol
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 7 Oddział Ochrony Pogranicza
7 Lubelski Oddział WOP
13 Brygada Ochrony Pogranicza
23 Brygada WOP
Dowództwo WOP
23 Chełmski Oddział WOP
Nadbużańska Brygada WOP
Nadbużański Oddział SG

Graniczna Placówka Kontrolna Terespol:

  1. pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na przejściu granicznym ze Związkiem Radzieckim Terespol - Brześć (kolejowe).
  2. graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej pełniący służbę na przejściu granicznym i realizująca zadania w ochronie granicy państwowej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku Naczelny Dowódca WP nakazywał sformować na granicy 51 przejściowych punktów kontrolnych[a]. Graniczna placówka kontrolna Terespol powstała w 1945 roku jako kolejowy przejściowy punkt kontrolny I kategorii o etacie nr 8/10[1]. Obsada PPK składała się z 33 żołnierzy i 3 pracowników cywilnych[2].

W 1946 roku przejściowy punkt kontrolny został przeformowany do kategorii A według etatu nr 7/10. w 1947 roku przyjął nazwę granicznej placówki kontrolnej WOP. W 1948 roku nastąpiła kolejna reorganizacja Wojsk Ochrony Pogranicza. Oddziały WOP przeformowano w brygady ochrony pogranicza, a GPK WOP Terespol przemianowano na Graniczną Placówkę Ochrony Pogranicza Terespol kategorii A i przeformowano według etatu nr 7/51. W 1950 roku przeformowana na etat nr 096/20[3]. W 1956 roku przeformowana na etat 358/4 wyłączony z etatu 23 B WOP i podporządkowany dowództwu WOP[b]. W 1957 roku przeformowany na etat358/8[c]. W 1959 po raz kolejny przeformowany na etat 358/13[d]. W 1963 roku GPK przeszła kolejną reorganizację i przeformowała się na etat 358/15[e].

W okresie reformy WOP w 1965 roku placówka pozostała w MSW[f]. Następnie została przejęta z MSW i włączona w skład Chełmskiego Oddziału WOP. W 1989 roku przeformowana na etat 44/0136 [g].

W 1991 roku ochronę granicy państwa przejęła nowo sformowana Straż Graniczna. Graniczna Placówka Kontrolna w Terespolu weszła w podporządkowanie Nadbużanskiego Oddziału Straży Granicznej[4].

Dowódcy placówki[edytuj | edytuj kod]

  • por. Jan Banak[5]
  • por. Stanisław Janczarek[5]
  • kpt. Mikołaj Gaczyński[5] (? – 1954)
  • mjr Wacław Czajkowski[5]
  • płk Franciszek Kaczmarek[5]
  • ppłk Jerzy Tabulski[5]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 r. → Prochwicz 2011 ↓, s. 123
  2. Zarządzenie dowódcy WOP nr 013/ww z 16.06.1956 roku → ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 113
  3. Zarządzenie dowódcy WW nr 07/ww z 24.04.1957 r. → ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 113
  4. Zarządzenie dowódcy WW nr 0203/ww z 27.11.1959 r. → ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 113
  5. Rozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 0148 z 2.09.1963 r. → ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 113
  6. Zarządzenie Prezesa RM z dnia 24.06.1965 r. → ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 113
  7. Zarządzenie organizacyjne 0129 z 12.06.1989 r. → ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 113

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej w latach 1989-2004. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945-1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jerzy Rydz: Nadbużański Oddział Straży Granicznej im. 27 Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej w Chełmie. W: Leszek Elas [patronat]: Straż Graniczna w dwudziestoleciu 1991-2011. Materiały poseminaryjne - Tom I. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2011. ISBN 978-83-909484-4-7.
  • Archiwum Straży Granicznej, zespół D WOP, sygn.217/32, k.56-60. Wykaz przejściowych punktów kontrolnych. Pismo z 9.11.1945
  • ASGr.Historia Chełmskiego Oddziału Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1955. Chełm 1956
  • Tadeusz Jarmoliński: Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945 – 1990. Warszawa–Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 92; 75-531 Koszalin, 2013.