Strażnica WOP Jasienica Górna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP
Górna Jasienica/Jasienica Górna

Strażnica SG w Jasienicy Górnej
Placówka SG w Jasienicy Górnej
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Jasienicy Górnej (sierpień 2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 czerwca 2006
Tradycje
Rodowód 227 strażnica WOP Górna Jasienica
236 strażnica WOP Jasienica Górna
26 strażnica WOP Jasienica Górna
1 strażnica WOP Jasienica Górna
2 strażnica WOP lądowa Jasienica Górna
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Jasienicy Górnej
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Jasienicy Górnej
Kontynuacja SSG w Jasienicy Górnej
PSG w Jasienicy Górnej
PSG w Paczkowie
PSG w Nysie
PSG w Opolu
Dowódcy
Ostatni kpt. Stanisław Janik
Organizacja
Kryptonim Satyryk 8[b], Ilmen 22[c]
Dyslokacja 48-385 Jasienica Górna 71
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 49 komenda odcinka
73 batalion OP
46 batalion WOP
45 batalion WOP
GB WOP
bg WOP Prudnik
GB WOP
sb WOP
Sudecki Oddział SG
Śląski Oddział SG
Granica polsko-czeska, rej. Vidnavy (kwiecień 2010)
D-ca strażnicy st. chor. sztab. Edward Frankowski (pierwszy w drugim rzędzie) i kpt. Kazimierz Obczyński, późniejszy k-nt strażnicy SG (drugi w pierwszym rzędzie) na uroczystej zbiórce w bg WOP Prudnik z okazji Święta LWP (październik 1985)
Strażnica WOP Jasienica Górna
Brama wjazdowa (sierpień 2014)
Widok z drogi granica państwa-Jasienica Górna (sierpień 2014)
Maszt radiotelefonu stacjonarnego (sierpień 2014)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Górna Jasienica/Jasienica Górna – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Jasienicy Górnej – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[d].

Placówka Straży Granicznej w Jasienicy Górnej – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 49 komendy odcinka Paczków jako 227 strażnica WOP (Górna Jasienica)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku strażnica została włączona w struktury 73 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 46 batalionu WOP w Paczkowie, który funkcjonował do 1956 roku.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[e], a strażnica WOP Jasienica Górna otrzymała nr 236 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Górna Jasienica była 26 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza i włączona w struktury 45 batalionu WOP w Prudniku[f][4].

1 stycznia 1960 roku była jako 1 strażnica WOP III kategorii Jasienica Górna.

1 stycznia 1964 roku była jako 2 strażnica WOP lądowa IV kategorii Jasienica Górna.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[5], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[6].

W 1984 roku Strażnica WOP Jasienica Górna została włączona w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP Prudnik, jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Jasienicy Górnej[g].

1 listopada 1989 roku rozformowano batalion graniczny WOP Prudnik i strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Jasienicy Górnej (na czas „P” kadrowa)[g]. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy.

23 marca 1991 roku strażnica została włączona w struktury Sudeckiego Batalionu WOP w Kłodzku[7] i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Sudecki Oddział Straży Granicznej w Kłodzku[h][8] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Jasienicy Górnej.

12 stycznia 2002 roku Strażnica SG w Jasienicy Górnej została włączona w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu[9].

Jako Strażnica Straży Granicznej w Jasienicy Górnej funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 roku i od 24 sierpnia 2005 roku, Ustawą z 22 kwietnia 2005 roku O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[i], została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Jasienicy Górnej (PSG w Jasienicy Górnej) w strukturach Śląskiego Oddziału Straży Granicznej.

Realizując przyjętą przez Radę Ministrów 6 czerwca 2000 roku Strategii Zintegrowanego Zarządzania Granicą. W części IV Strategii (dot. Środki Kontroli i Bezpieczeństwa), jako Placówka SG w Jasienicy Górnej funkcjonowała do 14 czerwca 2006 roku, kiedy to zarządzeniem Komendanta Głównego SG została zniesiona[10]. Ochraniany odcinek granicy państwowej, przejęła Placówka Straży Granicznej w Paczkowie. Zgodnie z propozycją Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej obiekt w Jasienicy Górnej był w dalszym ciągu wykorzystywany między innymi przez grupę operacyjno-śledczą oraz pełniona w nim była służba dyżurna przez kierownika zmiany. Następnie obiekt został przekazany gminie i zaadaptowany na mieszkania.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku[j] w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy został utworzony Przejściowy Punkt Kontrolny Otmuchów – kolejowy III kategorii[11] (został zlikwidowany jesienią 1946 roku), którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu:

W 1960 roku 1 strażnica WOP Jasienica Górna III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 12607 m:

  • Włącznie znak graniczny nr 176/18, wyłącznie znak gran. nr 186/28.

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku funkcjonowało przejście graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w którym kontrolę graniczną osób, pojazdów, środków transportu i celną realizowali funkcjonariusze strażnicy:

W 1975 roku odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Jarnołtów, od znaku gran. nr 176/18, włącznie do znaku gran. nr IV/170.

Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Jasienicy Górnej do 31 października 1989 roku, a od 1 listopada 1989 roku Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Jasienicy Górnej ochraniała odcinek granicy państwowej

  • Włącznie znak gran. nr IV/170, wyłącznie znak gran. nr IV/182.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby:
  1. na korzyść strażnicy WOP Gierałcice do znaku gran. nr 169/17.
  2. na korzyść strażnicy WOP Gościce do znaku gran. nr 182/1.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
    • Strażnice WOP w: Gierałcicach i Gościcach
    • Grupa Operacyjno-Rozpoznawcza Zwiadu w Nysie – do 06.1990
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS:

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991–23 sierpnia 2005 roku terytorialny zasięg działania komendanta Strażnicy SG w Jasienicy Górnej obejmował gminę Otmuchów. Strażnica SG w Jasienicy Górnej ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak gran. nr II/170 IV/170, wyłącznie znak gran. nr II/182.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był
  1. na korzyść strażnicy SG w Gierałcicach (od 2 stycznia 2003 roku GPK SG w Głuchołazach) do znaku gran. nr 169/17.
  2. na korzyść strażnicy SG w Gościcach (od 2 stycznia 2003 roku GPK SG w Paczkowie do znaku gran. nr 182/1.
  1. z GPK SG w Głuchołazach: włącznie znak gran. nr II/170, dalej granicą gmin: Głuchołazy, Nysa i Otmuchów.
  • Funkcjonariusze Strażnicy SG w Jasienicy Górnej pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia z GPK SG w Głuchołazach, prowadzili rozpoznanie od miejscowości Jarnołtów w kierunku znaku gran. nr II/170, na korzyść sąsiada od znaku gran. nr II/170 do miejscowości Sławniowice, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.
  • Strażnica SG w Jasienicy Górnej współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP:
    • Mikulivice.
    • Vidnava.

19 lutego 1996 roku na odcinku zostały uruchomione przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg), w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

W okresie 24 sierpnia 2005–14 czerwca 2006 roku, Placówka SG w Jasienicy Górnej ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak gran. nr II/170, wyłącznie znak gran. nr II/182.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był:
  1. na korzyść placówki SG w Głuchołazach do znaku gran. nr 169/17.
  2. na korzyść placówki SG w Paczkowie do znaku gran. nr 182/1.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP:
    • Mikulivice.
    • Vidnava.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[12]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[13].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[14].

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna w 1987 roku
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
dowódca strażnicy st. chor. sztab. Edward Frankowski[15]
szef strażnicy chor. Henryk Dziasek[15]
podoficer rozpoznawczy st. sierż. Wiesław Rolik[16]

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • Eugeniusz Ambroziak (16.11.1951–1952)[17]
  • kpt. Józef Dziubek (był w 1970–1976[18])
  • st. chor. sztab. Edward Frankowski (był w 1985–05.1989)[k]
  • ppor. Jacek Murdzek (05.1989–01.1990)[l]
  • kpt. Stanisław Janik (01.1990–01.04.1991[m])[n]

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG/ppłk SG Kazimierz Obczyński
  • mjr SG Jerzy Duda (do 23.08.2005)

Komendanci placówki SG:

  • mjr SG Jerzy Duda (24.08.2005–14.06.2006) – do rozformowania[o].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej, a od 2005 roku placówka Straży Granicznej.
  2. Kryptonim strażnicy w latach 1972–1973.
  3. Kryptonim strażnicy w latach 80. XX wieku.
  4. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  5. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3].
  6. Zarządzenie Dowódcy Wojsk Wewnętrznych nr 013/WW z 16.06.1956 roku (Jackiewicz 1998 ↓, s. 152).
  7. a b Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 roku w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP, przeformowano strażnicę WOP – Lądową rozwiniętą kategorii II w Jasienicy Górnej (na czas „P” kadrową).
  8. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Sudecki Oddział SG według etatu nr 44/08.
  9. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
  10. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych.
  11. st. chor. sztab. Edward Frankowski odszedł na emeryturę.
  12. ppor. Jacek Murdzek ubył do strażnicy WOP Krasne Pole.
  13. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 roku.
  14. kpt. Stanisław Janik ubył do strażnicy SG w Gościcach.
  15. mjr SG Jerzy Duda odszedł na emeryturę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. Prochowicz 2011 ↓.
  4. Prochwicz 2011 ↓, s. 217.
  5. Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  6. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  7. Gacek 2005 ↓, s. 23.
  8. Łach 2013 ↓, s. 294.
  9. muzeumsg ↓.
  10. Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji.
  11. Zaremba 2008 ↓, s. 99.
  12. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  13. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  14. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  15. a b Gacek 2005 ↓, s. 72.
  16. Gacek 2005 ↓, s. 76.
  17. Eugeniusz Ambroziak (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-28].
  18. Gacek 2005 ↓, s. 16.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]