36 Komenda Odcinka Olszanica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
36 Komenda Odcinka
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Rozformowanie 1948
Tradycje
Kontynuacja 33 batalion OP
263 batalion WOP
Dowódcy
Pierwszy kpt. Stanisław Duda[1]
Organizacja
Dyslokacja Olszanica; Wołkowyja
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Podległość 8 Oddział OP (1945-1946)
8 Oddział WOP (1946-1948)
Skład komendy odcinka
Dyslokacje
1945
1946

36 Komenda Odcinka Olszanica – samodzielny pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

36 Komenda Odcinka sformowana została w 1945 roku w strukturze 8 Oddziału Ochrony Pogranicza[2]. We wrześniu 1946 roku odcinek wszedł w skład Rzeszowskiego Oddziału WOP nr 8[a]. W 1948 roku, na bazie 36 Komendy Odcinka sformowano Samodzielny Batalion Ochrony Pogranicza nr 33[b].

36 Komenda liczyła ok. 300 żołnierzy; w jej strukturze były: cztery strażnice (o numerach 162, 163, 164, 165), pluton komendancki, pluton łączności, drużyna gospodarcza i przejściowy punkt kontrolny; komendantem 36 Komendy był kpt. Stanisław Duda, funkcję zastępcy do spraw polityczno wychowawczych por. Franciszek Bester, zastępcą komendanta do spraw zwiadu 162 strażnicy, dowódcą 164 strażnicy był ppor. Roman Bury[3].

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

23 stycznia 1946 roku grupa operacyjna 36 komendy odcinka w sile 80 żołnierzy pod dowództwem ppor. Henryka Garbowskiego rozbiła oddziały UPA we wsiach Morochów i Mokre. We wsi Zawadka Morochowska natknęła się na bazę UPA. W wyniku walki wycofała się, mimo zadania dużych strat przeciwnikowi. Pozostawiła 2 wozy taborowe, 2 moździerze 82 mm z amunicją i 2 km kabla telefonicznego. Zabrała ze sobą 3 rannych żołnierzy. Próba odzyskania utraconej broni następnego dnia nie powiodła się. W toku walki 24 stycznia 1946 roku część Zawadki Morochowskiej spłonęła a przeciwnik uszedł. Złapano i zabrano około 30 krów i 5 koni spłoszonych walką i eksplozją wybuchającej amunicji[4].

3 marca 1946 roku żołnierz grupy rozpoznawczej komendy, szer. Jan Sajewicz zaskoczył dwóch upowców we wsi Wujsko w czasie odpoczynku. Po rozbrojeniu ich został zaatakowany przez trzeciego. W trakcie walki wręcz rozbrojeni wybili okno i rzucili się do ucieczki. Szer. Sajewicz jednego zastrzelił a drugiego ranił. Z pomocą kolegów obezwładnił trzeciego. Za okazaną odwagę i męstwo Sajewicz odznaczony został Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały”[5].

4 maja 1946 roku w rejonie wsi Górzanka bojówka UPA zaatakowała dwóch zwiadowców 36 komendy odcinka sierż. pchor.Józefa Starygę i szer. Tadeusza Kuflewskiego. W toku walki żołnierze spalili przenoszoną tajną pocztę. Obaj polegli. 7 maja zwycięską walkę z pododdziałem UPA stoczyła drużyna kpr. Antoniego Sobótki i przybyła im z pomocą grupa operacyjna 36 komendy zabezpieczająca repatriację ludności ze wsi Bereźnica pod dowództwem kpt. Stanisława Dudy. Zginęło 6 upowców, a 2 wzięto do niewoli . Wzięły do niewoli upowiec miał przy sobie dokumenty poległych trzy dni wcześniej żołnierzy WOP[5].

W nocy z 6 na 7 maja 1946 roku sotnie UPA zaatakowały linię kolejową Uherce–Stefkowa, most kolejowy koło Olszanicy, stację PKP i 36 komendanturę odcinka. Na pomoc napadniętym wysłano z Zagórza pociąg pancerny. Załoga pociągu w drodze do Olszanicy rozbiła oddział UPA blokujący drogę, następnie wyparła sotnie UPA z Olszanicy i odbiła most kolejowy[6].

W nocy z 14 na 15 lipca 1946 roku sotnie UPA zaatakowały garnizon WOP w Wołkowyi (36 komendę odcinka przeniesioną z Olszanicy i 4 strażnice). Dokonane włamanie w linię obrony plutonu łączności zlikwidował kontratakiem dowódca plutonu ppor. Kazimierz Iwanów. Zginął w boju ppor. Kazimierz Iwanów i funkcjonariusz MO Michał Ferenc, a rannych zostało 5 żołnierzy: ppor. Stanisław Galuza, chor. Delega, plut. Jan Korbat. kpr. Aleksander Kowalski i szer. Jan Szmaro. W czasie walki na linii obrony miejscowa bojówka UPA paliła zabudowania i mordowała w okrutny sposób rodziny polskie. Zginęło 30 mężczyzn, kobiet i dzieci. Ponawiane próby zdobycia Wołkowyi przez UPA nie powiodły się[6].

W styczniu 1947 roku grupa operacyjna 36 komendy w sile 79 żołnierzy wykryła bunkier na szczycie góry Jaworzyna. Dymek wydobywający się z pnia zauważył ppor. Guzewski. Otoczono teren i wystawiono posterunki. Jeden z nich zdjął upowca wychodzącego z bunkra. W bunkrze było 16 osób oraz duży zapas żywności. Na wezwanie do poddania się załoga bunkra odpowiedziała ogniem. Bunkier zdobyto po podpaleniu. W walce wyróżnili się: por. Stefan Dubowy i por. Mirosław Kuczyński[7].

W marcu 1947 roku grupa operacyjna 36 komendy, wzmocniona pododdziałem 28 pułku piechoty, zaskoczyła oddział UPA w rejonie m. Jureczkowa pow. Przemyśl. Zabito w walce 30 upowców zdobywając broń i amunicję[7].

21 maja 1947 roku grupa operacyjna zlikwidowała bunkier UPA w rejonie wsi Rudenki. Zabito 9 upowców, ujęło 16. Zdobyto dużo broni i amunicji oraz maszynę do pisania, powielacz, 3 radioodbiorniki i sprzęt łączności. Dowodził operacją kpt. Stanisław Duda[7].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Dyslokacja 36 Komendy Odcinka przedstawiała się następująco[8]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego nr 0153/org.z 21.09.1946. → Jackiewicz 1998 ↓, s. 115
  2. Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 55/Org z 20.03.1948 roku. → Jackiewicz 1998 ↓, s. 117

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ławski 1974 ↓, s. 255.
  2. Jackiewicz 1998 ↓, s. 111.
  3. Roman Bury. Z lat wojskowej służby (1945–1947). „Rocznik Sanocki”. VI, s. 191, 1988. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. 
  4. Jackiewicz 1998 ↓, s. 112.
  5. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 113.
  6. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 114.
  7. a b c Jackiewicz 1998 ↓, s. 116.
  8. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jan Ławski: Ochrona granic Polski Ludowej 1945-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowe, 1974.
  • Archiwum Straży Granicznej. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.