Strażnica WOP Pogwizdów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Pogwizdów
Strażnica SG w Pogwizdowie
Ilustracja
Budynek dawnej strażnicy w Pogwizdowie (marzec 2011)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1947[a]
Rozformowanie 1 lutego 2001
Tradycje
Rodowód 205a strażnica WOP Pogwizdów
212 strażnica WOP Pogwizdów
2 strażnica WOP Pogwizdów
24 strażnica WOP Pogwizdów
25 strażnica WOP lądowa Pogwizdów
Kontynuacja Strażnica SG w Pogwizdowie
Strażnica SG w Cieszynie
GPK SG w Cieszynie
Placówka SG w Cieszynie
Placówka SG w Bielsku-Białej
Dowódcy
Ostatni kpt. Józef Topór
Organizacja
Dyslokacja 43-418 Pogwizdów
ul. Cieszyńska 76
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 45 komenda odcinka Jastrzębie Zdrój
63 batalion OP
42 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
Jednostka WOP im. Ziemi Cieszyńskiej
batalion graniczy WOP w Cieszynie
Beskidzki Oddział SG
Śląski Oddział SG
Strażnica WOP Pogwizdów
Żołnierz strażnicy na motocyklu WSK-175 (1979)
Żołnierze strażnicy (1979)
Żołnierz strażnicy przy granicznej rzece Olzie (1979)
Budynek Straży Granicznej w Pogwizdowie (1922⇔1939)

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Pogwizdów – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Pogwizdowie – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w listopadzie 1947 roku[1] w strukturze 45 komendy odcinka Jastrzębie Zdrój jako 205a strażnica WOP (Pogwizdów).

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 63 batalionu OP, a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 42 batalionu WOP w Cieszynie.

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[b], a strażnica WOP Pogwizdów otrzymała nr 212 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Pogwizdów była 2. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 24. strażnica WOP III kategorii Pogwizdów.

1 stycznia 1964 roku była jako 25. strażnica WOP lądowa III kategorii Pogwizdów.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[3], strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

W 1983 roku dowódcy Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie[4], a od połowy 1984 roku dowódcy odtworzonego batalionu granicznego WOP w Cieszynie[3].

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG, zaś strażnica jako kadrowa zaczęła funkcjonować już w strukturach SG.

Straż Graniczna:
Z dniem 16 maja 1991 roku przejęta przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej[5] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Pogwizdowie.

1 grudnia 1998 roku przeszła w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.

Funkcjonowała do 31 stycznia 2001 roku, kiedy to została rozformowania. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęły strażnice SG w Cieszynie i Zebrzydowicach.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Działania zbrojne:
W roku 1947 uzbrojona banda napadła na strażnicę, atak został odparty bez strat własnych[6].

Służba graniczna:
Od 1947 roku funkcjonował, obsługiwany przez załogę strażnicy:

Na ochranianym odcinku funkcjonowało przejście graniczne małego ruchu granicznego obsługiwanie przez załogę strażnicy[c]:

Do 31 grudnia 1989 roku, rozwinięta strażnica lądowa WOP Pogwizdów II kategorii, a od 1 stycznia 1990 roku do 15 maja 1991 roku kadrowa Strażnica WOP Pogwizdów ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr 292/1 (włącznie) do znaku granicznego nr III/308b (wyłącznie). W całości odcinek granicy rzecznej o długości 8 852 m rzeką Olzą. W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–31 stycznia 2001 roku, Strażnica SG w Pogwizdowie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr 92/1 (włącznie) do znaku granicznego nr I/108b (wyłącznie). Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia:

  • W 1947 roku na całym odcinku strażnicy wprowadzono zapory w miejscach dogodnych do przekroczenia granicy[7].
  • Koniec czerwca, początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[d]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[8].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[9].

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Alojzy Dziambor[10] (1955–IV 1966)
  • kpt. Czesław Kobis[11] (IV 1966–wiosna 1979)
  • por. Antoni Przybylski (wiosna 1979–IX 1979)
  • por. Mariusz Kolanko[12] (IX 1979–VII 1984)
  • kpt. Józef Topór[13] (VII 1984–1 IV 1991[e])

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Józef Topór (2 IV 1991–II 1992)
  • por. SG Andrzej Jura (?–?)
  • kpt. SG Andrzej Gałaszewski (?–?)
  • mjr SG Zbigniew Świazdek p.o. (X 1996–31 I 2001) – do rozformowania.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej
  2. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[2]
  3. Stan na dzień 1 stycznia 1964 r.
  4. Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
  5. Rozkaz Ministra Spraw Wewnętrznych nr 077 z dnia 17.04.1991 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gacek 2005 ↓, s. 8.
  2. Prochowicz 2011 ↓.
  3. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  4. Gacek 2005 ↓, s. 19.
  5. Łach 2013 ↓, s. 292.
  6. Gacek 2005 ↓, s. 40.
  7. Dariusz Mazur: Wojsko Ochrony Pogranicza w Jastrzębiu (pol.). jaspedia.eu, 2019-03-22. [dostęp 2019-06-23].
  8. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  9. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  10. Gacek 2005 ↓, s. 68.
  11. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  12. Gacek 2005 ↓, s. 69.
  13. Gacek 2005 ↓, s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]