Strażnica WOP Pogwizdów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Pogwizdów
Strażnica SG w Pogwizdowie
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Pogwizdowie (marzec 2011)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1947[a]
Rozformowanie 1 lutego 2001
Tradycje
Rodowód 205a strażnica WOP Pogwizdów
212 strażnica WOP Pogwizdów
2 strażnica WOP Pogwizdów
24 strażnica WOP Pogwizdów
25 strażnica WOP lądowa Pogwizdów
Kontynuacja SSG w Pogwizdowie
SSG w Cieszynie
GPK SG w Cieszynie
PSG w Cieszynie
PSG w Bielsku-Białej
Dowódcy
Ostatni kpt. Józef Topór
Organizacja
Dyslokacja ul. Cieszyńska 76
43-418 Pogwizdów
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 45 komenda odcinka
63 batalion OP
42 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
Jednostka WOP
bg WOP Cieszyn
Beskidzki Oddział SG
Śląski Oddział SG
Granica polsko-czeska na Olzie w Łąkach (czerwiec 2013)
Żołnierze Strażnicy WOP Pogwizdów
Żołnierz strażnicy na motocyklu WSK-175 (1979)
Żołnierze strażnicy (1979)
Żołnierz strażnicy przy granicznej rzece Olzie (1979)
Budynek Straży Granicznej w Pogwizdowie (1922↔1939)

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Pogwizdów – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Pogwizdowie – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w listopadzie 1947 roku[1], w strukturze 45 komendy odcinka Jastrzębie Zdrój jako 205a strażnica WOP (Pogwizdów).

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku strażnica została włączona w struktury 63 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 42 batalionu WOP w Cieszynie.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[c], a strażnica WOP Pogwizdów otrzymała nr 212 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Pogwizdów była 2 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w Gliwicach.

31 grudnia 1959 roku była jako 24 strażnica WOP III kategorii Pogwizdów.

1 stycznia 1964 roku była jako 25 strażnica WOP lądowa III kategorii Pogwizdów.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[3], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[4].

W 1983 roku Strażnica WOP Pogwizdów włączona została w struktury Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie[5], a w drugiej połowie 1984 roku utworzonego batalionu granicznego WOP Cieszyn[3], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Pogwizdowie.

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę na czas „P” kadrową i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w Cieszynie[d][6] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Pogwizdowie (Strażnica SG w Pogwizdowie).

1 grudnia 1998 roku Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 sierpnia 1998 roku[e] Strażnica SG w Pogwizdowie włączona została w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu[7].

Strażnica SG w Pogwizdowie funkcjonowała do 31 stycznia 2001 roku, kiedy to zarządzeniem Komendanta Głównego SG została rozwiązana. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy państwowej, przejęły strażnice SG w: Cieszynie i Zebrzydowicach.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Od 1947 roku na odcinku strażnicy WOP Pogwizdów funkcjonował PPK MRG, gdzie kontrolę osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy[1]:

W 1947 roku na całym odcinku strażnicy wprowadzono zapory w miejscach dogodnych do przekroczenia granicy[8].

1 stycznia 1964 roku, na ochranianym odcinku funkcjonowało przejście graniczne małego ruchu granicznego (mrg), gdzie kontrolę osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Do 31 grudnia 1989 roku, rozwinięta strażnica lądowa WOP Pogwizdów II kategorii, a od 1 stycznia 1990 roku do 15 maja 1991 roku kadrowa Strażnica WOP Pogwizdów ochraniała odcinek granicy państwowej, (W całości odcinek granicy rzeką Olzą) o długości 8852 m .

  • Włącznie znak graniczny nr 292/1, wyłącznie znak gran. nr III/308b.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–31 stycznia 2001, Strażnica SG w Pogwizdowie ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak gran. nr 92/1, wyłącznie znak gran. nr I/108b.
  • Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1947 – uzbrojona banda napadła na strażnicę, atak został odparty bez strat własnych[9].
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[10]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[11].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[12].

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • por. Bonifacy Osiński (18.10.1951–14.12.1954)[13]
  • kpt. Alojzy Dziambor[14] (1955–04.1966)
  • kpt. Czesław Kobis[15] (04.1966–wiosna 1979)
  • por. Antoni Przybylski (wiosna 1979–09.1979)
  • por. Mariusz Kolanko[16] (09.1979–07.1984)[f]
  • kpt. Józef Topór[17] (07.1984–01.04.1991[g])

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Józef Topór (02.04.1991–02.1992)[h]
  • por. SG Andrzej Jura
  • kpt. SG Andrzej Gałaszewski
  • mjr SG Zbigniew Świazdek p.o. (10.1996–31.01.2001) – do rozformowania.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[2].
  4. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06.
  5. Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 05.08.1998 roku w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG.
  6. por. Mariusz Kolanko ubył do Strażnicy WOP Jaworzynka.
  7. Rozkaz Ministra Spraw Wewnętrznych nr 077 z dnia 17.04.1991 roku.
  8. kpt. SG Józef Topór ubył Strażnicy SG w Cieszynie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gacek 2005 ↓, s. 8.
  2. Prochowicz 2011 ↓.
  3. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  4. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  5. Gacek 2005 ↓, s. 19.
  6. Łach 2013 ↓, s. 292.
  7. muzeumsg ↓.
  8. Dariusz Mazur: Wojsko Ochrony Pogranicza w Jastrzębiu (pol.). jaspedia.eu, 2019-03-22. [dostęp 2019-06-23].
  9. Gacek 2005 ↓, s. 40.
  10. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  11. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  12. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  13. Bonifacy Osiński (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2020-01-07].
  14. Gacek 2005 ↓, s. 68.
  15. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  16. Gacek 2005 ↓, s. 69.
  17. Gacek 2005 ↓, s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]