Graniczna Placówka Kontrolna Jakuszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
PPK Jacobsthal
GPK Jakuszec/Jakuszyce

GPK SG w Jakuszycach
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945; 1963[a]
Rozformowanie 1946; 24 sierpnia 2005 (przekształcenia)
Tradycje
Rodowód PPK Jacobsthal
Kontynuacja PSG w Jakuszycach
Organizacja
Dyslokacja Jakuszyce
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 1 Oddział OP
6 Brygada OP
(8) Łużycka Brygada WOP
KW MO
Łużycka Brygada WOP
Łużycki Oddział SG

Graniczna Placówka Kontrolna Jakuszec/Jakuszyce – nieistniejący obecnie pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Czechosłowacją.

Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Jakuszycach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku Naczelny Dowódca Ludewego Wojska Polskiego nakazywał sformować na granicy państwowej 51 przejściowych punktów kontrolnych (PPK)[c]. Przejściowy Punk Kontrolny Jacobsthal (PPK Jacobsthal) powstał w 1945 roku jako Drogowy Przejściowy Punkt Kontrolny – III kategorii o etacie nr 8/12[1]. Obsada PPK składała się z 10 żołnierzy i 1 pracownik cywilny[2].

Rozformowany został jesienią 1946 roku[d].

W tym samym czasie w Jakuszycach powstał też Przejściowy Punkt Kontrolny Jacobsthal (PPK Jacobsthal) – kolejowy III kategorii o etacie nr 8/12[1]. Obsada PPK składała się z 10 żołnierzy i 1 pracownik cywilny[2] którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w kolejowym przejściu granicznym Jakuszyce-Harrachov.

Rozformowany został jesienią 1946 roku[e].

W 1948 roku w strukturach 6 Brygady Ochrony Pogranicza funkcjonowała Graniczna Placówka Kontrolna Jakuszec „drogowa” o numerze 59[3].

Rozkazem organizacyjnym dowódcy WOP nr 018 z 27.02.1964 roku odtworzono GPK Jakuszyce (drogowa).

1 lipca 1965 roku Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowano Ministerstwu Obrony Narodowej, Dowództwo WOP przeformowano na Szefostwo WOP z podległością Głównemu Inspektoratowi Obrony Terytorialnej. Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odeszła cała kontrola ruchu granicznego oraz ochrona GPK. Tym samym naruszono jednolity system ochrony granicy[4]. GPK Jakuszyce weszła w podporządkowanie Wydziału Kontroli Ruchu Granicznego Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej[5], kontrolę graniczną wykonywali funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej podlegli MSW[6].

1 października 1971 roku WOP został podporządkowany pod względem operacyjnym, a od 1 stycznia 1972 roku pod względem gospodarczym MSW. Do WOP powrócił cały pion kontroli ruchu granicznego wraz z przejściami. Przywrócono jednolity system ochrony granicy państwa[7]. GPK Jakuszyce podlegało bezpośrednio pod sztab Łużyckiej Brygady WOP w Lubaniu.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku Graniczna Placówka Kontrolna Jakuszyce weszła w podporządkowanie Łużyckiego Oddziału Straży Granicznej[8] w Lubaniu[f] i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Jakuszycach (GPK SG w Jakuszycach).

W 2000 roku rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 roku przejęła wraz z obsadą etatową pod ochronę odcinek, po rozformowanej Strażnicy SG w Jakuszycach[g].

Jako Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Jakuszycach funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 roku i 24 sierpnia 2005 roku Ustawą z 22 kwietnia 2005 roku O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[h] została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Jakuszycach (Placówka SG w Jakuszycach).

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

2 stycznia 2003 roku GPK SG w Jakuszycach przejęła pod ochronę po zlikwidowanej Strażnicy SG w Jakuszycach, odcinek granicy państwowej.

Podległe przejścia graniczne[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy/komendanci granicznej placówki kontrolnej[edytuj | edytuj kod]

Dowódców i komendantów GPK podano za: Tadeusz Jarmoliński, Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945–1990, s. 171.

  • kpt. Jan Winnik
  • ppłk Witold Łebkowski
  • ppłk Piotr Kruk
  • mjr Mirosław Jankowski

Komendanci GPK SG:

  • mjr SG Mirosław Jankowski[9].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku graniczna placówka kontrolna Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku Prochwicz 2011 ↓, s. 123.
  4. Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0153 z 21.09.1946 roku ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 103.
  5. Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0153 z 21.09.1946 roku ASGran., sygn. 2825/1 ↓, s. 103
  6. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Łużycki Oddział SG.
  7. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 roku zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
  8. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak, Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985, Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Halina Łach, System ochrony polskiej granicy państwowej w latach 1989–2004, Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013, ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Tadeusz Jarmoliński, Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945–1990, Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2013, ISBN 978-83-909484-7-8.
  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945-1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Sławomir Żurawlow, Garnizon Wojska Polskiego w Gliwicach Rys historyczny 19452014, Gliwice: Zakład Poligraficzny Waldemar Wiliński, 2014.
  • Archiwum Straży Granicznej, zespół DWOP, sygn. 217/32, k. 56-60. Wykaz przejściowych punktów kontrolnych. Pismo z 9.11.1945 r.
  • Archiwum Straży Granicznej, Zespół DWOP, sygn. 2825/1. Rejestr główny jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza.