Strażnica WOP Pomorzowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP
Pomowice/Pomorzowice

Strażnica SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pomorzowicach
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Pomorzowicach (sierpień 2017)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a];
1 lutego 2001[b]
Rozformowanie 1 listopada 1998;
15 czerwca 2006
Tradycje
Rodowód 220 strażnica WOP Pomonowice
228 strażnica WOP Pomorzowice
18 strażnica WOP Pomorzowice
8 strażnica WOP Pomorzowice
9 strażnica WOP lądowa Pomorzowice
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Pomorzowicach
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Pomorzowicach
Kontynuacja SSG w Pomorzowicach
PSG w Pomorzowicach
PSG w Pietrowicach
PSG w Opolu
Dowódcy
Ostatni por. Mieczysław Tomczak
Organizacja
Kryptonim Satyryk 1[c], Ilmen 27[d]
Dyslokacja 48-118 Pomorzowiczki;
48-118 Pomorzowice 19
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 48 komenda odcinka
71 batalion OP
44 batalion WOP
45 batalion WOP
GB WOP
bg WOP Prudnik
GB WOP
Śląski Oddział SG
Granica polsko-czeska, znak gran. nr 125/18, rej. szwedzkiego słupa (listopad 2014)
Strażnica WOP Pomorzowice
Obiekty byłej strażnicy w Pomorzowicach (styczeń 2014)
Pomorzowiczki, pozostałości po 220 strażnicy WOP Pomonowice (listopad 2014)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Pomonowice/Pomorzowice – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[e].

Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica WOP została sformowana w 1945 roku w strukturze 48 komendy odcinka Prudnik jako 220 strażnica WOP (Pomonowice)[1][f] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W 1947 roku 220 strażnica wystawiła placówkę w Tarnkowej[g].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku, strażnica została włączona w struktury 71 batalionu Ochrony Pogranicza[3], a 1 stycznia 1951 roku 44 batalionu WOP w Głubczycach[4].

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[h], a strażnica WOP Pomorzowice otrzymała nr 228 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Pomorzowice była 18 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

1 stycznia 1960 roku była jako 8 strażnica WOP IV kategorii Pomorzowice.

4 lipca 1961 roku rozformowano 44 batalion WOP w Głubczycach[i], a strażnica została włączona w struktury 45 batalionu WOP w Prudniku.

1 stycznia 1964 roku była jako 9 strażnica WOP lądowa IV kategorii Pomorzowice.

W 1976 roku w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[6], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[7].

W drugiej połowie 1984 roku Strażnica WOP Pomorzowice została włączona w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP Prudnik [6], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Pomorzowicach[j].

1 listopada 1989 roku rozformowano batalion graniczny WOP Prudnik i strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Pomorzowicach (na czas „P” kadrowa)[j] i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy również po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu (ŚlOSG)[k][8] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach (Strażnica SG w Pomorzowicach).

Zgodnie z zarządzeniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, 1 listopada 1998 roku strażnica SG w Pomorzowicach została zlikwidowana.

Od 1 listopada do 31 stycznia 2001 roku decyzją komendanta Śląskiego Oddziału SG, w obiekcie stacjonował pluton odwodowy-specjalny Śląskiego OSG.

Zgodnie z zarządzeniem Komendanta Głównego Straży Granicznej 1 lutego 2001 roku odtworzona została Strażnica SG w Pomorzowicach, w strukturach Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.

Jako Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 roku i 24 sierpnia 2005 roku Ustawą z 22 kwietnia 2005 roku O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[l] została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Pomorzowicach (Placówka SG w Pomorzowicach).

Realizując przyjętą przez Radę Ministrów 6 czerwca 2000 roku Strategii Zintegrowanego Zarządzania Granicą. W części IV Strategii (dot. Środki Kontroli i Bezpieczeństwa), jako Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach funkcjonowała do 15 czerwca 2006 roku, kiedy to zarządzeniem Komendanta Głównego SG została zniesiona[9]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Pietrowicach, a obiekt został przekazany gminie i zaadaptowany na mieszkania.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku 8 strażnica WOP Pomorzowice IV kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 15803 m:

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę WOP Pomorzowice funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego, gdzie kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

W maju 1989 roku odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Równe:

  • Włącznie zn. gran. nr IV/109, do zn. gran. nr IV/116.

Lata maj 1989–15 maja 1991 rozwinięta strażnica lądowa WOP Pomorzowice II kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie zn. gran. nr IV/109, wyłącznie zn. gran. nr IV/126.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódca strażnicy ściśle współpracował z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS:

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991–1998, strażnica Strażnica SG w Pomorzowicach ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak gran. nr II/109, wyłącznie znak gran. nr II/126 II/126.

19 lutego 1996 roku na odcinku strażnicy zostały uruchomione przejścia graniczne małego ruchu granicznego w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywali funkcjonariusze strażnicy:

W okresie 1 lutego 2001–15 czerwca 2006, strażnica Strażnica SG w Pomorzowicach/Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 28864,5 m.

  • Włącznie zn. gran. nr II/109 (w głębi miejscowość Dobieszów), wyłącznie zn. gran. nr II/126 (rejon szwedzkiego słupa).
  • Linia rozgraniczenia:
  • Terytorialny zasięg działania komendanta strażnicy/placówki SG w Pomorzowicach obejmował gminy: Głogówek, Walce, północna część gminy Głubczyce.
  • Tylna strefa działania przebiega przez miejscowości: Wawrzyńcowice, Błażejowice, Dobieszowice, Twardawa.
  • Główny wysiłek w służbie skupiała od zn. gran. nr II/117 IV/117 do zn. gran. nr 122/17 w głębi miejscowości TarnkowaSławoszówStara WieśPomorzowiczki.
  • Rozgraniczenie pomiędzy rejonami podlegającymi operacyjnej ochronie granicy przebiegało przy zn. gran. nr II/123 w głębi Pomorzowice.
  • Miejsca dogodne do przekroczenia granicy wbrew przepisom (pgwp) rej. znaków gran. nr:
    • II/126, 125/7, 124/8, II/124, 122/16, II/122, 120/13, 118/6, 118/2i3, II/117, 117/6, 114/7, 113/10, 113/3, 112/10, 111/12, 110/8, 109/6.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był:
    • Na korzyść strażnicy SG w Trzebinie, do zn. gran. nr 126/3.
  • Funkcjonariusze strażnicy SG w Pomorzowicach pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia:
    • z strażnicą SG w Trzebinie, prowadzili rozpoznanie wzdłuż drogi z miejscowości Racławice Śląskie w kierunku zn. gran. nr II/126, na korzyść sąsiada od zn. gran. nr II/126 w kierunku miejscowości Laskowice, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • Komendant strażnicy/placówki SG w Pomorzowicach współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP:
    • Slezské Rudoltice (naczelnik referatu – mjr JUDr. Robert Foltyna).
    • Osoblaha (naczelnciy referatu – mjr Jaroslav Mihal, kpt. Libor Chamrad).

1 czerwca 2001 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione drogowe przejście graniczne , w którym kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga GPK SG w Pietrowicach:

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1956 – koniec czerwca–początek lipca w okresie tzw. Wypadków poznańskich, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[10]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[11].
  • Lata 60. XX w. – druga połowa, żołnierze, kadra i pracownicy cywilni 4 Górnośląskiej Brygady WOP wybudowali nowy budynek szkoły podstawowej w ramach akcji, 1000 szkół na 1000 lecie Państwa Polskiego w Pomorzowiczkach. Szkoła otrzymała imię Górnośląskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza[12].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[13].

Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna 16 maja 1991 roku
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
komendant strażnicy kpt. SG Andrzej Krasicki
zastępca komendanta strażnicy ppor. SG Jarosław Góra
starszy strażnik graniczny–szef strażnicy sierż. SG Ryszard Bandoła
starszy strażnik graniczny mł. chor. SG Sławomir Nasierowski
starszy strażnik graniczny mł. chor. SG Mieczysław Walczak
strażnik graniczny plut. SG Waldemar Farenholz
strażnik graniczny plut. SG Andrzej Gębarowski
strażnik graniczny kpr. SG Tomasz Kucharski
strażnik graniczny st. szer. SG Sławomir Sikora
strażnik graniczny st. szer. SG Tomasz Zalewski[m]

Dowódcy/komendanci strażnicy/placówki[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy/komendanci
strażnicy w Pomorzowicach
ppłk Piotr Węglowski, d-ca strażnicy (1962–1964) (październik 1985)
kpt. Józef Kulak, d-ca strażnicy (10.1980–31.10.1984) (październik 1985)
Święto SG – wspólny obiad w komendzie ŚlOSG. Na drugim planie przy filarze przodem: 1. k-nt strażnicy kpt. SG Andrzej Krasicki (16.05.1991–1994), 2. kpt. SG Włodzimierz Karsznia (p.o. z-ca k-nta strażnicy (01.02–30.06.2001) (maj 1993)
  • por. Czerski (był w 1945)
  • por. Michał Radziecki (2. poł. 1945–wiosna 1947[14])
  • kpt. Piotr Węglowski (1962–1964[15])
  • kpt. Bogusław Bugaj (był w 1976[16]–10.1980)[n]
  • por. Józef Kulak[17] (10.1980–31.10.1984)[o]
  • st. chor. sztab. Zdzisław Andres[18] (01.11.1984–1987)[p]
  • por. Henryk Michulec (1987–01.07.1989)[q]
  • por. Mieczysław Tomczak (02.07.1989–15.05.1991)[r]

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Andrzej Krasicki (16.05.1991–1994)[s]
  • kpt. SG Jarosław Góra (1994–30.11.1997)[t]
  • kpt. SG Dariusz Szczepkowski (01.12.1997–31.10.1998) – do rozformowania[u]
  • kpt. SG/mjr SG Dariusz Lorenc (01.02.2001–2004)[v]
  • mjr SG Bogusław Kuliński (2004–23.08.2005)

Komendant placówki SG:

  • mjr SG Bogusław Kuliński (24.08.2005–15.06.2006) – do rozformowania[w]

Dowódca plutonu odwodowego-specjalnego:

  • chor. SG Marian Pietkiewicz (01.11.1998–2000)[x].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 2005 roku placówka Straży Granicznej.
  3. Kryptonim strażnicy w latach 1972–1973.
  4. Kryptonim strażnicy w latach 80. XX wieku.
  5. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  6. Położenie strażnicy → 50°16′26″N 17°43′41″E/50,273972 17,728056
  7. Rozkaz dowódcy WOP nr 092 z dnia 24.11.1947 roku.
  8. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[5].
  9. Zarządzenie MSW nr 0104/61/WW z dnia 4.07.1961 roku.
  10. a b c Zarządzeniem Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 roku w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP, przeformowano strażnicę WOP Lądową rozwiniętą kat. II w Pomorzowicach na strażnicę WOP Lądową na czas „P” kadrową.
  11. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  12. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
  13. Potem starszy strażnik graniczny-przewodnik pasa Alfa nr ewid. 2154, w służbie (25.10.1994–12.2001) i Iber nr ewid 2597, w służbie (23.06.2002–30.09.2009), kiedy to przeszedł na emeryturę wraz z przewodnikiem (psy patrolowo-obronne).
  14. kpt. Bogusław Bugaj odszedł na emeryturę.
  15. por. Józef Kulak ubył do Strażnicy WOP Pokrzywna.
  16. st. chor. sztab. Zdzisław Andres odszedł na emeryturę.
  17. por. Henryk Michulec ubył do Strażnicy WOP Krasne Pole.
  18. por. Mieczysław Tomczyk odszedł na emeryturę.
  19. kpt. SG Andrzej Krasicki ubył do sko Prudnik.
  20. kpt. SG Jarosław Góra ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  21. kpt. SG Dariusz Szczepkowski ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  22. mjr SG Dariusz Lorenc odszedł na emeryturę.
  23. mjr SG Bogusław Kuliński ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  24. chor. SG Marian Pietkiewicz ubył do GPK SG w Głuchołazach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945–1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Henryk Dominiczak, Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985, Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy – Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP – Imieniem Wojsk Ochrony Pogranicza. „Tygodnik Prudnicki”. 11(694), s. 10, 2004-03-17. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (37) Sylwetki dowódców jedn. WOP – płk Piotr Węglowski. „Tygodnik Prudnicki”. 3(738), s. 10, 2005-01-19. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach, System ochrony polskiej granicy państwowej, Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013, ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Sławomir Żurawlow, Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119–123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946 r.