Strażnica WOP Pomorzowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP
Pomowice/Pomorzowice

Strażnica SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pomorzowicach
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Pomorzowicach (sierpień 2017)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a];
1 lutego 2001[b]
Rozformowanie 1 listopada 1998;
15 czerwca 2006
Tradycje
Rodowód 220 strażnica WOP Pomonowice
228 strażnica WOP Pomorzowice
18 strażnica WOP Pomorzowice
8 strażnica WOP Pomorzowice
9 strażnica WOP lądowa Pomorzowice
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Pomorzowicach
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Pomorzowicach
Kontynuacja Strażnica SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pietrowicach
Placówka SG w Opolu
Dowódcy
Ostatni por. Mieczysław Tomczak
Organizacja
Kryptonim Satyryk 1[c], Ilmen 27[d]
Dyslokacja 48-118 Pomorzowiczki
48-118 Pomorzowice
Pomorzowice 19
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 48 komenda odcinka Prudnik
71 batalion OP
44 batalion WOP
45 batalion WOP
GB WOP
batalion graniczny WOP w Prudniku
GB WOP
Śląski Oddział SG
Strażnica WOP Pomorzowice
Święto SG – wspólny obiad w komendzie ŚlOSG. Na drugim planie przy filarze przodem: 1. k-nt strażnicy SG w Pomorzowicach kpt. SG Andrzej Krasicki, 2. kpt. SG Włodzimierz Karsznia (p.o. z-ca k-nta strażnicy SG w Pomorzowicach (01.02–30.06.2001) (maj 1993)
Budynki dawnej strażnicy w Pomorzowicach (styczeń 2014)
Pomorzowiczki, pozostałości po 220 strażnicy WOP Pomonowice (listopad 2014)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Pomonowice/Pomorzowice – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Czechami.

Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica WOP została sformowana w 1945 roku w strukturze 48 komendy odcinka Prudnik jako 220 strażnica WOP (Pomonowice)[1][e] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W 1947 roku 220 strażnica wystawiła placówkę w Tarnkowej[f].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 71 batalionu OP[3], a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 44 batalionu WOP w Głubczycach[4].

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[g], a strażnica WOP Pomorzowice otrzymała nr 228 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Pomorzowice była 18. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

1 stycznia 1960 roku była jako 8. strażnica WOP IV kategorii Pomorzowice.

Z dniem 4 lipca 1961 roku rozformowano 44 batalion WOP w Głubczycach[h], komendę nad strażnicą objął dowódca 45 batalionu WOP w Prudniku.

1 stycznia 1964 roku była jako 9. strażnica WOP lądowa IV kategorii Pomorzowice.

W 1976 roku w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[6], strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach, a w 1984 roku dowódcy nowo utworzonego batalionu granicznego WOP w Prudniku [6], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Pomorzowicach[i].

Z dniem 1 listopada 1989 roku rozformowano batalion graniczny WOP w Prudniku i strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Pomorzowicach (na czas „P” kadrowa)[i] i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy również po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.

Straż Graniczna:
16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej[7] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach.

Rozformowana została 1 listopada 1998 roku[j] i z dniem 1 lutego 2001 roku ponownie odtworzona.

Od 24 sierpnia 2005 roku funkcjonowała jako Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach[k] do 15 czerwca 2006 roku, kiedy to została rozformowania[8]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Pietrowicach, a obiekt został przekazany gminie i zaadoptowany na mieszkania.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku 8 strażnica WOP Pomorzowice IV kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 15803 m od znaku granicznego nr IV/116 (włącznie) do zn. gran. nr IV/126 (wyłącznie).

Na ochranianym odcinku funkcjonowały dwa przejścia graniczne małego ruchu granicznego obsługiwanie przez załogę strażnicy[l]:

Lata maj 1989–15 maja 1991 rozwinięta strażnica lądowa WOP Pomorzowice II kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr IV/109 (włącznie) do zn. gran. nr IV/126 (wyłącznie). W ochronie granicy dowódca strażnicy ściśle współpracował z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS: Slezské Rudoltice i Osoblaha OOSH Osoblaha (naczelnik placówki – mjr Jaroslav Mihal).

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991–1998 rok, strażnica Strażnica SG w Pomorzowicach ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr II/109 (włącznie) do zn. gran. nr II/126 II/126 (wyłącznie).

W okresie 1 lutego 2001–15 czerwca 2006 roku, strażnica Strażnica SG w Pomorzowicach/Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 28864,5 m od zn. gran. nr II/109 (włącznie, w głębi miejscowość Dobieszów) do zn. gran. nr II/126 II/126 (wyłącznie, rejon szwedzkiego słupa).

Linia rozgraniczenia z strażnicą SG w Trzebinie przebiegała od zn. gran. nr II/126 (włącznie Strażnica SG w Trzebinie) dalej granicą gmin: Prudnik, Lubrza, Biała, Strzeleczki, Krapkowice oraz Głogówek, Krapkowice i Walce.

Terytorialny zasięg działania komendanta strażnicy/placówki SG w Pomorzowicach obejmował gminy: Głogówek, Walce, północna część gminy Głubczyce.

Tylna strefa działania przebiega przez miejscowości: Wawrzyńcowice, Błażejowice, Dobieszowice, Twardawa.

Główny wysiłek w ochronie granicy skupiała od zn. gran. nr II/117 IV/117 do zn. gran. nr 122/17 122/17 w głębi miejscowości TarnkowaSławoszówStara WieśPomorzowiczki.

Rozgraniczenie pomiędzy rejonami podlegającymi operacyjnej ochronie granicy przebiegało przy zn. gran. nr II/123 w głębi miejscowość Pomorzowice.

Miejsca dogodne do przekroczenia granicy wbrew przepisom (pgwp) rej. zn. gran.: II/126, 125/7, 124/8, II/124, 122/16, II/122, 120/13, 118/6, 118/2i3, II/117, 117/6, 114/7, 113/10, 113/3, 112/10, 111/12, 110/8, 109/6.

W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był do zn. gran. nr 126/3 na korzyść strażnicy SG w Trzebinie. Funkcjonariusze strażnicy SG w Pomorzowicach pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia z strażnicą SG w Trzebinie, prowadzili rozpoznanie wzdłuż drogi z miejscowości Racławice Śląskie w kierunku zn. gran. nr II/126, na korzyść sąsiada od zn. gran. nr II/126 w kierunku miejscowości Laskowice, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.

Komendant strażnicy/placówki SG w Pomorzowicach współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP: Slezské Rudoltice (naczelnik referatu – mjr JUDr. Robert Foltyna) i Osoblaha (naczelniy referatu – mjr Jaroslav Mihal, kpt. Libor Chamrad).

Wydarzenia:

  • Koniec czerwca–początek lipca 1956 roku w okresie tzw. Wypadków poznańskich, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[9]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[10].
  • Druga połowa lat 60. XX w., żołnierze, kadra i pracownicy cywilni 4 Górnośląskiej Brygady WOP wybudowali nowy budynek szkoły podstawowej w ramach akcji, 1000 szkół na 1000 lecie Państwa Polskiego w Pomorzowiczkach. Szkoła otrzymała imię Górnośląskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza[11].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[12].
  • Maj 1989 roku, odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Równe, tj. od zn. gran. nr IV/116 do zn. gran. nr IV/109 (włącznie).

Straż Graniczna:

  • 16 maja 1991 roku, pierwsza załoga strażnicy SG w Pomorzowicach była w składzie: kpt. SG Andrzej Krasicki (komendant strażnicy), ppor. SG Jarosław Góra (zastępca komendanta), sierż. SG Ryszard Bandoła (szef strażnicy), mł. chor. SG Sławomir Nasierowski (starszy strażnik graniczny), mł. chor. SG Mieczysław Walczak (starszy strażnik graniczny), plut. SG Waldemar Farenholz (strażnik graniczny), plut. SG Andrzej Gębarowski (strażnik graniczny), st. kpr. SG Krzysztof Stasiak , kpr. SG Tomasz Kucharski (strażnik graniczny), st. szer. SG Sławomir Sikora (strażnik graniczny), st. szer. SG Tomasz Zalewski (strażnik graniczny)[m] oraz żołnierze służby zasadniczej, odbywający do końca swoją służbę wojskową.
  • 19 lutego 1996 roku na odcinku strażnicy zostały uruchomione przejścia graniczne małego ruchu granicznego: Tarnkowa-Bohušov i Pomorzowiczki-Osoblaha, w którym odprawę graniczną i celną realizowali funkcjonariusze strażnicy.
  • 1 czerwca 2001 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione drogowe przejście graniczne Pomorzowiczki-Osoblaha, w którym odprawę graniczną wykonywali funkcjonariusze, granicznej placówki kontrolnej Straży Granicznej w Pietrowicach.

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy/placówki[edytuj | edytuj kod]

  • por. Czerski (był 1945)
  • por. Michał Radziecki (II-ga połowa 1945–wiosna 1947[13])
  • kpt. Piotr Węglowski[14] (1962–1964[15])
  • kpt. Bogusław Bugaj (był 1976[16]–X 1980)
  • por. Józef Kulak[17] (X 1980–31 X 1984)
  • st. chor. sztab. Zdzisław Andres[18] (1 XI 1984–1987)
  • por. Henryk Michulec (1987–1 VII 1989)
  • por. Mieczysław Tomczak (2 VII 1989–1 IV 1991[n])

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Andrzej Krasicki (2 IV 1991–1994)
  • kpt. SG Jarosław Góra (1994–30 XI 1997)
  • kpt. SG Dariusz Szczepkowski (1 XII 1997–31 X 1998) – do rozformowania
  • kpt. SG/mjr SG Dariusz Lorenc (1 II 2001–2004)
  • mjr SG Bogusław Kuliński (2004–23 VIII 2005)

Komendanci placówki SG:

  • mjr SG Bogusław Kuliński (24 VIII 2005–15 VI 2006) – do rozformowania

Dowódca plutonu odwodowego specjalnego:

  • chor. SG Marian Pietkiewicz (1 XI 1998–2000).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej
  2. Od 2005 roku placówka Straży Granicznej
  3. Kryptonim strażnicy w latach 1972–1973
  4. Kryptonim strażnicy w latach 80. XX wieku
  5. Położenie strażnicy → 50°16′26″N 17°43′41″E/50,273972 17,728056
  6. Rozkaz dowódcy WOP nr 092 z dnia 24.11.1947 r.
  7. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[5]
  8. Zarządzenie MSW nr 0104/61/WW z dnia 4.07.1961 r.
  9. a b c Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 r. (20.06.2001 r. zniesiona została klauzula tajności na „Jawne”) w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP. Na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1989 r. akceptującej kierunki zmian w organizacji jednostek WOP, ujęte w planie restrukturyzacji Wojsk Ochrony Pogranicza oraz zarządzenia organizacyjnego nr 0219/Org. Dyrektora Biura Organizacyjno-Prawnego MSW z dnia 27 lipca 1989 r. Zarządzam: Dowódcy jednostek WOP w terminie do 31 października 1989 r. wprowadzą następujące zmiany organizacyjne na okres „W” i „P”: Dowódca Górnośląskiej Brygady WOP:
    • rozformuje – Batalion Graniczny Górnośląskiej Brygady WOP w Prudniku istniejący w według etatu nr 44/093 o stanie osobowym na okres „W” 554 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych oraz na okres „P” 413 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych z jednoczesnym:
  10. W byłej strażnicy stacjonował pluton odwodowy specjalny Śląskiego OSG (01.11.1998–31.01.2001)
  11. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
  12. Stan na dzień 1 stycznia 1964 r.
  13. Potem starszy strażnik graniczny-przewodnik pasa Alfa nr ewid. 2154, w służbie od 25.10.1994 roku do 12.2001 roku i Iber nr ewid 2597, w służbie od 23.06.2002 roku do 30.09.2009 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę wraz z przewodnikiem (psy patrolowo-obronne)
  14. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945-1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119-123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy - Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP - Imieniem Wojsk Ochrony Pogranicza. „Tygodnik Prudnicki”. 11(694), s. 10, 2004-03-17. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (37) Sylwetki dowódców jedn. WOP - płk Piotr Węglowski. „Tygodnik Prudnicki”. 3(738), s. 10, 2005-01-19. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922-2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.