Strażnica WOP Pomorzowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Pomorzowice
Strażnica WOP Pomonowice
Strażnica SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pomorzowicach
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Pomorzowicach (sierpień 2017)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a];
1 lutego 2001[b]
Rozformowanie 1 listopada 1998;
15 czerwca 2006
Tradycje
Rodowód 220 strażnica WOP Pomonowice
228 strażnica WOP Pomorzowice
18 strażnica WOP Pomorzowice
8 strażnica WOP Pomorzowice
9 strażnica WOP lądowa Pomorzowice
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Pomorzowicach
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Pomorzowicach
Kontynuacja Strażnica SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pomorzowicach
Placówka SG w Pietrowicach
Placówka SG w Opolu
Dowódcy
Ostatni por. Mieczysław Tomczak
Organizacja
Kryptonim Satyryk 1[c], Ilmen 27[d]
Dyslokacja 48-118 Pomorzowiczki
48-118 Pomorzowice
Pomorzowice 19
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 48 komenda odcinka Prudnik
71 batalion OP
44 batalion WOP
45 batalion WOP
GB WOP
batalion graniczny WOP w Prudniku
GB WOP
Śląski Oddział SG
Pomorzowiczki - miejsce dyslokacji 220 strażnicy WOP Pomonowice – widok od strony czeskiej (listopad 2014)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Pomonowice/Pomorzowice – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Czechami.

Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica WOP została sformowana w 1945 roku w strukturze 48 komendy odcinka Prudnik jako 220 strażnica WOP (Pomonowice)[1] [e] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W 1947 roku 220 strażnica wystawiła placówkę w Tarnkowej[3]. W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 71 batalionu OP[4], a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 44 batalionu WOP w Głubczycach[5].

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[f], a strażnica WOP Pomorzowice otrzymała nr 228 w skali kraju. W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Pomorzowice była 18. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

1 stycznia 1960 roku była jako 8. strażnica WOP IV kategorii Pomorzowice. Z dniem 4 lipca 1961 roku rozformowano 44 batalion WOP w Głubczycach[7], komendę nad strażnicą objął dowódca 45 batalionu WOP w Prudniku.

1 stycznia 1964 roku była jako 9. strażnica WOP lądowa IV kategorii Pomorzowice.

W 1976 roku w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[8], strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach, a w 1984 roku dowódcy nowo utworzonego batalionu granicznego WOP w Prudniku [8], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Pomorzowicach[g].

Z dniem 1 listopada 1989 roku rozformowano batalion graniczny WOP w Prudniku i strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Pomorzowicach (na czas „P” kadrowa)[g] i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy również po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.

Straż Graniczna:
16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej[9] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Pomorzowicach. Rozformowana została 1 listopada 1998 roku[h] i z dniem 1 lutego 2001 roku ponownie odtworzona. Od 24 sierpnia 2005 roku funkcjonowała jako Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach[i] do 15 czerwca 2006 roku, kiedy to została rozformowania[10]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Pietrowicach, a obiekt został przekazany gminie i zaadoptowany na mieszkania.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku 8 strażnica WOP Pomorzowice IV kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 15 803 m od znaku granicznego nr IV/116 (włącznie) do znaku granicznego nr IV/126 (wyłącznie).

Na ochranianym odcinku funkcjonowały dwa przejścia graniczne małego ruchu granicznego obsługiwanie przez załogę strażnicy[j]:

Lata maj 1989-15 maja 1991 rozwinięta strażnica lądowa WOP Pomorzowice II kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr IV/109 (włącznie) do znaku granicznego nr IV/126 (wyłącznie). W ochronie granicy dowódca strażnicy ściśle współpracował z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS: Slezské Rudoltice i Osoblaha OOSH Osoblaha (naczelnik placówki – mjr Jaroslav Mihal).

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991-1998 rok, strażnica Strażnica SG w Pomorzowicach ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr II/109 (włącznie) do znaku granicznego nr II/126 II/126 (wyłącznie).

W okresie 1 lutego 2001-15 czerwca 2006 roku, strażnica Strażnica SG w Pomorzowicach/Placówka Straży Granicznej w Pomorzowicach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 28 864,5 m od znaku granicznego nr II/109 (włącznie, w głębi miejscowość Dobieszów) do znaku granicznego nr II/126 II/126 (wyłącznie, rejon szwedzkiego słupa). Linia rozgraniczenia z strażnicą SG w Trzebinie przebiegała od znaku granicznego nr II/126 (włącznie Strażnica SG w Trzebinie) dalej granicą gmin: Prudnik, Lubrza, Biała, Strzeleczki, Krapkowice oraz Głogówek, Krapkowice i Walce. Terytorialny zasięg działania komendanta strażnicy/placówki SG w Pomorzowicach obejmował gminy: Głogówek, Walce, północna część gminy Głubczyce. Tylna strefa działania przebiega przez miejscowości: Wawrzyńcowice, Błażejowice, Dobieszowice, Twardawa. Główny wysiłek w ochronie granicy skupiała od znaku granicznego nr II/117 IV/117 do znaku granicznego nr 122/17 122/17 w głębi miejscowości Tarnkowa- Sławoszów-Stara Wieś-Pomorzowiczki. Rozgraniczenie pomiędzy rejonami podlegającymi operacyjnej ochronie granicy przebiegało przy znaku granicznym nr II/123 w głębi miejscowość Pomorzowice. Miejsca dogodne do przekroczenia granicy wbrew przepisom (pgwp): II/126, 125/7, 124/8, II/124, 122/16, II/122, 120/13, 118/6, 118/2i3, II/117, 117/6, 114/7, 113/10, 113/3, 112/10, 111/12, 110/8, 109/6. W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był do znaku granicznego nr 126/3 na korzyść strażnicy SG w Trzebinie. Funkcjonariusze Strażnicy SG w Pomorzowicach pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia z strażnicą SG w Trzebinie, prowadzili rozpoznanie wzdłuż drogi z miejscowości Racławice Śląskie w kierunku znaku granicznego nr II/126, na korzyść sąsiada od znaku granicznego nr II/126 w kierunku miejscowości Laskowice, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej. Komendant strażnicy/placówki SG w Pomorzowicach współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP: Slezské Rudoltice (naczelnik referatu – mjr JUDr. Robert Foltyna) i Osoblaha (naczelniy referatu – mjr Jaroslav Mihal, kpt. Libor Chamrad).

Wydarzenia:

  • Koniec czerwca–początek lipca 1956 roku w okresie tzw. Wypadków poznańskich, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[k]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[11].
  • druga połowa lat 60. XX wieku, żołnierze, kadra i pracownicy cywilni 4 Górnośląskiej Brygady WOP wybudowali nowy budynek szkoły podstawowej w ramach akcji, 1000 szkół na 1000 lecie Państwa Polskiego w Pomorzowiczkach. Szkoła otrzymała imię Górnośląskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza[12].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[13].
  • maj 1989 roku, odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Równe, tj. od znaku granicznego nr IV/116 do znaku granicznego nr IV/109 (włącznie).

Straż Graniczna:

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • por. Czerski ( był 1945)
  • por. Michał Radziecki (II-ga połowa 1945–wiosna 1947[14])
  • kpt. Piotr Węglowski[15] (1962–1964[16])
  • kpt. Bogusław Bugaj (był 1976[17]–X 1980)
  • por. Józef Kulak[18] (X 1980–31 X 1984)
  • st. chor. sztab. Zdzisław Andres[19] (1 XI 1984–1987)
  • por. Henryk Michulec (1987–1 VII 1989)
  • por. Mieczysław Tomczak (2 VII 1989–1 IV 1991[20])

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Andrzej Krasicki (2 IV 1991–1994)
  • kpt. SG Jarosław Góra (1994–30 XI 1997)
  • kpt. SG Dariusz Szczepkowski (1 XII 1997–31 X 1998) – do rozformowania
  • kpt. SG/mjr SG Dariusz Lorenc (1 II 2001–2004)
  • mjr SG Bogusław Kuliński (2004–23 VIII 2005)

Komendanci placówki SG:

  • mjr SG Bogusław Kuliński (24 VIII 2005–15 VI 2006) – do rozformowania

Dowódca plutonu odwodowego specjalnego:

  • chor. SG Marian Pietkiewicz (1 XI 1998–2000).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej
  2. Od 2005 roku placówka Straży Granicznej
  3. Kryptonim strażnicy w latach 1972–1973
  4. Kryptonim strażnicy w latach 80. XX wieku]
  5. Położenie strażnicy → 50°16′26″N 17°43′41″E/50,273972 17,728056
  6. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[6]
  7. a b c Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 r. (20.06.2001 r. zniesiona została klauzula tajności na „Jawne”) w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP. Na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1989 r. akceptującej kierunki zmian w organizacji jednostek WOP, ujęte w planie restrukturyzacji Wojsk Ochrony Pogranicza oraz zarządzenia organizacyjnego nr 0219/Org. Dyrektora Biura Organizacyjno-Prawnego MSW z dnia 27 lipca 1989 r. Zarządzam: Dowódcy jednostek WOP w terminie do 31 października 1989 r. wprowadzą następujące zmiany organizacyjne na okres „W” i „P”: Dowódca Górnośląskiej Brygady WOP:
    • rozformuje – Batalion Graniczny Górnośląskiej Brygady WOP w Prudniku istniejący w według etatu nr 44/093 o stanie osobowym na okres „W” 554 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych oraz na okres „P” 413 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych z jednoczesnym:
  8. W byłej strażnicy stacjonował pluton odwodowy specjalny (1.11.1998-31.01.2001 r.) Śląskiego OSG
  9. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej → Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757
  10. Stan na dzień 1 stycznia 1964 r.
  11. Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
  12. Potem starszy strażnik graniczny-przewodnik pasa Alfa nr ewid. 2154, w służbie od 25.10.1994 roku do 12.2001 roku i Iber nr ewid 2597, w służbie od 23.06.2002 roku do 30.09.2009 roku, kiedy to przeszedł na emeryturę wraz z przewodnikiem (psy patrolowo-obronne)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945-1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119-123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy - Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP - Imieniem Wojsk Ochrony Pogranicza. „Tygodnik Prudnicki”. 11(694), s. 10, 2004-03-17. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (37) Sylwetki dowódców jedn. WOP - płk Piotr Węglowski. „Tygodnik Prudnicki”. 3(738), s. 10, 2005-01-19. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922-2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.