Strażnica WOP Poniwiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Polana/Poniwiec
Strażnica SG w Ustroniu-Poniwcu
Placówka SG w Ustroniu
Ilustracja
Budynek dawnej strażnicy w Ustroniu-Poniwcu (maj 2018)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 stycznia 2008
Tradycje
Rodowód 203 strażnica WOP Polana
208 strażnica WOP Poniwiec
1 placówka WOP Poniwiec
28 placówka WOP lądowa Poniwiec
Kontynuacja Strażnica SG w Ustroniu
Placówka SG w Ustroniu
Placówka SG w Cieszynie
Placówka SG w Bielsku-Białej
Dowódcy
Ostatni mjr Jerzy Górecki
Organizacja
Dyslokacja Poniwiec
ul. Bażantów 7
43-450 Ustroń
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 44 komenda odcinka Ustroń
61 batalion OP
41 batalion WOP
42 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
Jednostka WOP im. Ziemi Cieszyńskiej
batalion graniczy WOP w Cieszynie
Beskidzki Oddział SG
Śląski Oddział SG
Strażnica WOP Poniwuec
Tablica „Granica Państwa - przekraczanie zabronione“ na górze Czantoria (sierpień 2006)
Szef strażnicy st. chor. Czesław Górecki na tle sztandaru (początek lat 80. XX w.)
Czantotia, zn. gran. 43/4 na granicy polsko-czeskiej (maj 2018)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Polana/Poniwiec – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Ustroniu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Placówka Straży Granicznej w Ustroniu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 203 strażnica WOP (Polana)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 61 batalionowi OP, a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 41 batalionu WOP w Ustroniu.

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[b], a strażnica WOP Poniwiec otrzymała nr 208.

1 stycznia 1960 roku była jako 1. placówka WOP II kategorii Poniwiec.

W 1963 roku dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką, a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też z dniem 1 stycznia 1964 roku przekazać placówkę WOP Poniwiec Górnośląskiej Brygadzie WOP[c]. Termin zmieniono na 1 października 1963 roku. Strażnicę podporządkowano dowództwu batalionu WOP Cieszyn.

1 stycznia 1964 roku była jako 28. placówka WOP lądowa II kategorii Poniwiec.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, placówkę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach[4].

W 1983 roku dowódcy Jednostki WOP im. „Ziemi Cieszyńskiej” w Cieszynie[5], a od połowy 1984 roku dowódcy odtworzonego batalionu granicznego WOP w Cieszynie[4].

Strażnica WOP Poniwiec od kwietnia 1958 roku[6] do lutego 1976 roku, placówka kadrowa WOP Poniwiec, od lutego 1976 roku do lipca 1984 roku i ponownie strażnica WOP Poniwiec od lipca 1984 roku.

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG, zaś strażnica jako kadrowa ponownie zaczęła funkcjonować już w strukturach SG.

Straż Graniczna:
Z dniem 16 maja 1991 roku przejęta przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej[7] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Ustroniu.

1 grudnia 1998 roku przeszła w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.

W wyniku realizacji kolejnego etapu zmian organizacyjnych w Straży Granicznej w 2002 roku, strażnica uzyskała status strażnicy SG I kategorii[d].

2 stycznia 2003 roku przejęła część odcinka po rozformowanej Strażnicy SG w Wiśle[e].

Od 24 sierpnia 2005 roku funkcjonowała jako Placówka Straży Granicznej w Ustroniu[f] do 15 stycznia 2008 roku, kiedy to została rozformowana[8]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Cieszynie.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W 1959 roku placówka WOP nr 1 Poniwiec kategorii II ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9250 m od znaku granicznego nr III/228 (włącznie) do zn. gran. nr III/235 (wyłącznie). Linia rozgraniczenia ze strażnicą WOP Leszna Górna przebiegała od linii granicznej w kierunku północnym miejscowość Cisownica (włącznie), Kozakowice (włącznie) dalej do południowego skraju jeziora Skoczów, miejscowość Skoczów (wyłącznie).

Na ochranianym odcinku funkcjonowało przejście graniczne małego ruchu granicznego obsługiwanie przez załogę strażnicy[g]:

Do lutego 1976 roku Strażnica WOP Poniwiec ochraniała odcinek granicy państwowej, do zn. gran. nr III/249 (wyłącznie).

W latach lipiec 1984–luty 1990, rozwinięta górska strażnica lądowa WOP Poniwiec I kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr III/223 (włącznie)[9] do zn. gran. nr III/246 (wyłącznie).

W okresie luty 1990–15 maja 1991 strażnica WOP Poniwiec, ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr ? (włącznie) do zn. gran. nr III/246 (wyłącznie). W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–1 stycznia 2003 roku, Strażnica SG w Ustroniu ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr ? (włącznie) do zn. gran. nr I/46 (wyłącznie).

W latach 2 stycznia 2003–15 stycznia 2008 roku, Strażnica/Placówka SG w Ustroniu ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr I/23 (włącznie) do zn. gran. nr I/46 (wyłącznie). Komendanci strażnicy/placówki współdziałali w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia:

  • Koniec czerwca, początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[h]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[10].
  • 1960 rok, na odcinku strażnicy wprowadzono żołnierzy służby N (niemundurowej) – w ubraniach cywilnych. Przy ich pomocy zabezpieczano miejscowość Ustroń (góra Czantoria)[11].
  • 1973 rok, strażnica została wyposażona w skuter śnieżny Buran umożliwiający patrolowanie granicy w zimie[12].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[13].
  • 10 czerwca 1982 roku obsada strażnicy Wojsk Ochrony Pogranicza w Poniwcu: mjr Stanisław Molenda – dowódca strażnicy, st. chor. Roman Siwiec – zastępca dowódcy strażnicy, sierż. szt. Józef Naczas, sierż. Krzysztof Swat, st. chor. Józef Wraga, sierż. Andrzej Grzeszczak, st. sierż. Mieczysław Piotrowski, st. sierż. Antoni Szewczyk, st. sierż. Kazimierz Cisowski, st. chor. Stanisław Baska...[14].
  • 1983 rok, na skutek pobicia, został ciężko ranny żołnierz strażnicy, po pościgu i obławie przez Milicję Obywatelską i WOP sprawca popełnił samobójstwo w prywatnej kwaterze na terenie miejscowości Wisła[15].
  • 4 marca 1984 roku w czasie pełnienia służby granicznej, w rejonie góry Czantorii, zginął tragicznie st. chor. Józef Wraga. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Cieszynie[15].

Straż Graniczna:

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy strażnicy[edytuj | edytuj kod]

Komendanci strażnicy SG:

  • mjr SG/ppłk SG Jerzy Górecki (2 IV 1991–był VII 2003)

Komendanci placówki SG:

  • ppłk SG Witold Domagała[k] p.o.? (?–30 IV 2007)
  • ppłk SG Zbigniew Liszka (1 III 2007[l]–15 I 2008) – do rozformowania[m].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej, a od 2005 roku placówka Straży Granicznej.
  2. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3]
  3. Rozkaz Dowódcy WOP nr PF-121/WOP z dnia 17.07.1963 r. w sprawie zmian organizacyjnych w 3 Karpackiej BWOP.
  4. Zarządzenie Komendanta Głównego Straży Granicznej nr 3 z 11.01.2002.
  5. Po zlikwidowaniu strażnicy SG w Wiśle, strażnicy SG w Ustroniu m.in. podległy: Ustroń, Wisła, Brenna, Szczyrk. Jest to odcinek granicy państwowej od Kubalonki po Małą CzantorięSuchta 2003 ↓, s. 2.
  6. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej → Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757.
  7. Stan na dzień 1 stycznia 1964 r.
  8. Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
  9. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 r.
  10. Wtórnik 2891/71.
  11. Od 2 stycznia 2003 roku, po przybyciu z rozformowanej Strażnicy SG w Lesznej Górnej, był zastępcą dowódcy strażnicy SG w Ustroniu.
  12. Ppłk SG Zbigniew Liszka od 16 czerwca 2006 roku po rozformowaniu Placówki SG w Lesznej Górnej, do 28 lutego 2007 roku był Naczelnikiem Wydziału Prezydialnego w Śląskim Oddziale Straży Granicznej w Raciborzu.
  13. Ppłk SG Zbigniew Liszka 16 stycznia 2008 roku został przeniesiony do placówki SG w Cieszynie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. Prochowicz 2011 ↓.
  4. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  5. Gacek 2005 ↓, s. 19.
  6. Jackiewicz 1998 ↓, s. 134.
  7. Łach 2013 ↓, s. 292.
  8. Reorganizacja ŚlOSG 15.01.2008 (pol.). W: Śląski Oddział Straży Granicznej – Aktualności [on-line]. slaski.strazgraniczna.pl. [dostęp 2016-12-27].
  9. Żurawlow 2011 ↓, s. 66.
  10. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  11. Gacek 2005 ↓, s. 31.
  12. Gacek 2005 ↓, s. 32.
  13. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  14. a b W dawnym Ustroniu. „Gazeta Ustrońska”. 32 (1383), s. 11, 2018-08-16. ISSN 12319651 (pol.). [dostęp 2019-01-31]. 
  15. a b Gacek 2005 ↓, s. 45.
  16. Żurawlow 2011 ↓, s. 70.
  17. Gacek 2005 ↓, s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]