Strażnica WOP Gorzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Gorzyce
Strażnica SG w Gorzycach
Ilustracja
Budynek dawnej strażnicy w Gorzycach (2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie październik 1999
Tradycje
Rodowód 209 strażnica WOP Gorzyce
217 strażnica WOP Gorzyce
7 strażnica WOP Gorzyce
19 strażnica WOP Gorzyce
20 strażnica WOP lądowa Gorzyce
Kontynuacja Strażnica SG w Godowie
GPK SG w Pietraszynie
Placówka SG w Pietraszynie
Placówka SG w Raciborzu
Placówka SG w Rudzie Śląskiej
Dowódcy
Ostatni kpt. Edward Muzyka
Organizacja
Dyslokacja ul. Bogumińska 13
44-350 Gorzyce
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 45 komenda odcinka Jastrzębie Zdrój
46 komenda odcinka Racibórz
67 batalion OP
43 batalion WOP
42 Batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
Jednostka WOP im. Ziemi Cieszyńskiej
batalion graniczy WOP w Cieszynie
Śląski Oddział SG
Strażnica WOP Gorzyce
Żołnierze strażnicy (jesień 1985)
Żołnierze strażnicy przy samochodzie terenowym GAZ-69 (marzec 1985)
Żołnierze strażnicy w czasie powodzi, w rejonie mostu na rzece Odrze (sierpień 1985)
D-cy strażnic WOP: Gorzyce kpt. Edward Muzyka i Godów chor. Adam Nowak z d-cą bg WOP Cieszyn ppłk Bolesław Cader i szefem sztabu bg WOP Cieszyn mjr Zenon Skowron (siedzi za stołem (1985)
mjr Antoni Olejnik – d-ca strażnicy WOP Gorzyce na tle sztandaru bg WOP Cieszyn (I poł. lat 80. XX w.)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Gorzyce – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Gorzycach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 45 komendy odcinka Jastrzębie Zdrój jako 209 strażnica WOP (Gorzyce)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W 1947 roku, została podporządkowana dowódcy 46 komendy odcinka Racibórz[3][b], następnie w wyniku reorganizacji oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 67 batalionu OP[3], a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 43 batalionu WOP w Raciborzu.

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[c], a strażnica WOP Gorzyce otrzymała nr 217 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Gorzyce była 7. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 19. strażnica WOP III kategorii Gorzyce.

1 stycznia 1964 roku była jako 20. strażnica WOP lądowa III kategorii Gorzyce i podlegała dowódcy 42 batalionu WOP w Cieszynie.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[5], strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

W 1983 roku dowódcy Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej, a od połowy 1984 roku dowódcy odtworzonego batalionu granicznego WOP w Cieszynie[5].

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG, zaś strażnica jako kadrowa zaczęła funkcjonować już w strukturach SG.

Straż Graniczna:
Z dniem 16 maja 1991 roku przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej[6] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Gorzycach.

Funkcjonowała do października 1999 roku, kiedy to została rozformowania. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Strażnica SG w Godowie. Obiekt strażnicy został przekazany gminie, gdzie został zaadoptowany na Urząd Gminy w Gorzycach[d].

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Od 1947 roku funkcjonował, obsługiwany przez załogę strażnicy[3]:

Na ochranianym odcinku funkcjonowały dwa przejścia graniczne małego ruchu granicznego obsługiwanie przez załogę strażnicy[e]:

Od lat 60. XX wieku[7] do połowy lat 80. XX wieku na odcinku strażnicy w miejscowości Gorzyczki[f] do pełnienia służby w ochronie granicy, wykorzystywana była metalowa wieża obserwacyjna[g].

Do 31 grudnia 1989 roku rozwinięta rozwinięta strażnica lądowa WOP Gorzyce II kategorii, a od 1 stycznia 1990 roku do 15 maja 1991 roku kadrowa Strażnica WOP Gorzyce ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr 369/11 (włącznie) do zn. gran. nr IV/1b (wyłącznie) IV/170 o długości około 7000 m, w tym 5100 m granicy rzecznej – na Olzie i ok. 1900 m granicy lądowej. W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS Kopytov.

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–październik 1999, Strażnica SG w Gorzycach ochraniała odcinek granicy państwowej od zn. gran. nr 169/11 (włącznie) do zn. gran. nr II/1b (wyłącznie) o długości około 7000 m, w tym 5100 m granicy rzecznej – na Olzie i około 1900 m granicy lądowej. Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia:

  • W 1947 roku na całym odcinku strażnicy wprowadzono zapory w miejscach dogodnych do przekroczenia granicy[8].
  • Koniec czerwca, początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[h]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[9].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[10].

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy strażnicy[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy strażnicy WOP:

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Edward Muzyka (2 IV 1991–1993)
  • por. SG/mjr SG Witold Klimczak (1993–X 1999) – do rozformowania.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej
  2. Rozkaz dowódcy WOP nr 092 z dnia 24.11.1947 roku.
  3. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[4]
  4. Urząd Gminy w Gorzycach.
  5. Stan na dzień 1 stycznia 1964 roku.
  6. Położenie wieży obserwacyjnej → 49°56′22″N 18°23′39″E/49,939314 18,394269
  7. Obserwację na wieży obserwacyjnej prowadzi się w warunkach dobrej widoczności w celu ochrony wyznaczonego odcinka granicy. Każda wieża obserwacyjna powinna być wyposażona w:
  8. Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
  9. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. a b c Gacek 2005 ↓, s. 8.
  4. Prochowicz 2011 ↓.
  5. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  6. Łach 2013 ↓, s. 293.
  7. Gacek 2005 ↓, s. 31.
  8. Dariusz Mazur: Wojsko Ochrony Pogranicza w Jastrzębiu (pol.). jaspedia.eu, 2019-03-22. [dostęp 2019-06-23].
  9. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  10. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  11. Gacek 2005 ↓, s. 69.
  12. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  13. Gacek 2005 ↓, s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945-1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej w Kętrzynie, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119-123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy - Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922-2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.
  • Regulamin służby granicznej. Część I – Zasady Ogólne. . WOP 1/67, s. 39, 1967-08-20. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, Szefostwo Wojsk Ochrony Pogranicza.