Strażnica WOP Gorzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Gorzyce
Strażnica SG w Gorzycach
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Gorzycach (2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie październik 1999
Tradycje
Rodowód 209 strażnica WOP Gorzyce
217 strażnica WOP Gorzyce
7 strażnica WOP Gorzyce
19 strażnica WOP Gorzyce
20 strażnica WOP lądowa Gorzyce
Kontynuacja SSG w Gorzycach
SSG w Godowie
GPK SG w Pietraszynieie
PSG w Pietraszynie
PSG w Raciborzu
PSG w Rudzie Śląskiej
Dowódcy
Ostatni kpt. Edward Muzyka
Organizacja
Dyslokacja ul. Bogumińska 13
44-350 Gorzyce
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 45 komenda odcinka
46 komenda odcinka
67 batalion OP
43 batalion WOP
42 Batalion WOP
GB WOP
Jednostka WOP
bg WOP Cieszyn
Śląski Oddział SG
Granica polsko-czeska na rzece Olzie w Olzie (wrzesień 2016)
Żołnierze Strażnicy WOP Gorzyce
Żołnierze strażnicy (jesień 1985)
Żołnierze strażnicy przy samochodzie terenowym GAZ-69 (marzec 1985)
Żołnierze strażnicy w czasie powodzi, w rejonie mostu na rzece Odrze (sierpień 1985)
D-cy strażnic WOP: Gorzyce kpt. Edward Muzyka i Godów chor. Adam Nowak z d-cą bg WOP Cieszyn ppłk Bolesław Cader i szefem sztabu bg WOP Cieszyn mjr Zenon Skowron (siedzi za stołem (1985)
mjr Antoni Olejnik – d-ca strażnicy WOP Gorzyce na tle sztandaru bg WOP Cieszyn (I poł. lat 80. XX w.)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Gorzyce – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Gorzycach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 45 komendy odcinka Jastrzębie Zdrój jako 209 strażnica WOP (Gorzyce)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W 1947 roku, strażnica została włączona w struktury 46 komendy odcinka Racibórz[3][c]. W wyniku kolejnej reorganizacji oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku strażnica weszła w struktury 67 batalionu Ochrony Pogranicza[3], a 1 stycznia 1951 roku 43 batalionu WOP w Raciborzu.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[d], a strażnica WOP Gorzyce otrzymała nr 217 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Gorzyce była 7 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 19 strażnica WOP III kategorii Gorzyce.

1 stycznia 1964 roku była jako 20 strażnica WOP lądowa III kategorii Gorzyce i była w strukturach 42 batalionu WOP w Cieszynie.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[5], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[6].

W 1983 roku strażnica WOP Gorzyce weszła w struktury Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej, a od połowy 1984 roku utworzonego batalionu granicznego WOP Cieszyn[5].

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową na czas „P” i tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica w Gorzycach przejęta została przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu (ŚlOSG)[e][7] w Raciborzu i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Gorzycach (Strażnica SG w Gorzycach).

Strażnica SG w Gorzycach funkcjonowała do października 1999 roku, kiedy to zarządzeniem Komendanta Głównego Straży Granicznej została rozwiązana. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy państwowej, przejęła Strażnica SG w Godowie. Obiekt strażnicy został przekazany gminie, gdzie został zaadaptowany na Urząd Gminy w Gorzycach[8].

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Od 1947 roku załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu[3]:

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Od lat 60. XX wieku[9] do połowy lat 80. XX wieku na odcinku strażnicy w miejscowości Gorzyczki[f] do pełnienia służby w ochronie granicy, wykorzystywana była metalowa wieża obserwacyjna[g].

Do 31 grudnia 1989 roku rozwinięta rozwinięta strażnica lądowa WOP Gorzyce II kategorii, a od 1 stycznia 1990 roku do 15 maja 1991 roku kadrowa Strażnica WOP Gorzyce ochraniała odcinek granicy państwowej o długości około 7000 m, w tym 5100 m granicy rzecznej – na Olzie i ok. 1900 m granicy lądowej:

  • Włącznie znak graniczny nr 369/11, wyłącznie znak gran. nr IV/1b IV/170.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS:
  • Kopytov.

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–październik 1999, Strażnica SG w Gorzycach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości około 7000 m, w tym 5100 m granicy rzecznej – na Olzie i około 1900 m granicy lądowej:

  • Włącznie znak gran. nr 169/11, wyłącznie znak gran. nr II/1b.
  • Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1947 – na całym odcinku strażnicy wprowadzono zapory w miejscach dogodnych do przekroczenia granicy[10].
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[11]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[12].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[13].

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna 1 maja 1986 roku
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
dowódca strażnicy kpt. Edward Muzyka[14]
p.o. zastępca dowódcy strażnicy sierż. pchor. Włodzimierz Karsznia
szef strażnicy chor. Bronisław Cykowski[15]
kucharka pracownik cywilny

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • sierż./kpt. Jan Piguła[14] (był w 1953)
  • kpt./mjr Antoni Olejnik (był w 1976[16]–był w 1979))[h]
  • por./kpt. Edward Muzyka (był w 1984[17]–01.04.1991[i])

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Edward Muzyka (02.04.1991–† 1993)[j]
  • por. SG/mjr SG Witold Klimczak (1993–10.1999) – do rozformowania[k].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz dowódcy WOP nr 092 z dnia 24.11.1947 roku.
  4. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[4].
  5. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  6. Położenie wieży obserwacyjnej → 49°56′22″N 18°23′39″E/49,939314 18,394269
  7. Obserwację na wieży obserwacyjnej prowadzi się w warunkach dobrej widoczności w celu ochrony wyznaczonego odcinka granicy. Każda wieża obserwacyjna powinna być wyposażona w:
  8. mjr Antoni Olejnik odszedł na emeryturę.
  9. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 roku.
  10. kpt. SG Edward Muzyka zmarł.
  11. mjr SG Witold Klimczak ubył do strażnicy SG w Chałupkach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. a b c Gacek 2005 ↓, s. 8.
  4. Prochowicz 2011 ↓.
  5. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  6. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  7. Łach 2013 ↓, s. 293.
  8. Urząd Gminy w Gorzycach (pol.).
  9. Gacek 2005 ↓, s. 31.
  10. Dariusz Mazur: Wojsko Ochrony Pogranicza w Jastrzębiu (pol.). jaspedia.eu, 2019-03-22. [dostęp 2019-06-23].
  11. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  12. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  13. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  14. a b Gacek 2005 ↓, s. 69.
  15. Gacek 2005 ↓, s. 72.
  16. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  17. Gacek 2005 ↓, s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]