Strażnica WOP Gierałcice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Giersdorf/Gierałcice
Strażnica SG w Gierałcicach
Ilustracja
Obiekty byłej strażnicy w Gierałcicach (luty 2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 2 stycznia 2003
Tradycje
Rodowód 225 strażnica WOP
234 strażnica WOP Gierałcice
24 strażnica WOP Gierałcice
3 strażnica WOP Gierałcice
4 strażnica WOP lądowa Gierałcice
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Gierałcicach
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Gierałcicach
Kontynuacja SSG w Gierałcicach
GPK SG w Głuchołazach
PSG w Głuchołazach
PSG w Nysie
PSG w Opolu
Dowódcy
Ostatni por. Włodzimierz Karsznia
Organizacja
Kryptonim Satyryk 6[b], Ilmen 23[c]
Dyslokacja 48-340 Gierałcice 75
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 49 komenda odcinka
73 batalion OP
46 batalion WOP
45 batalion WOP
GB WOP
bg WOP Prudnik
GB WOP
Śląski Oddział SG
Odznaczenia
Odznaka „Zasłużony Opolszczyźnie"
Dysl wop 1945 10.png
Granica polsko-czeska, znak gran. nr II/165 rej. Gierałcic (październik 2011)
Żołnierze Strażnicy WOP Gierałcice
Załoga strażnicy: d-ca strażnicy por. Włodzimierz Karsznia (siedzi za biurkiem), stoją od lewej: szer. Krystian Lisczyk (Liszczyk) (kierowca–mechanik), st. sierż. Tadeusz Biłobran (podoficer rozpoznawczy), szer. Marek nn (kucharz) (Gierałcice 1990)
Od prawej: kpr. Marek Konobrodzki, st. szer. Paweł Czapliński, st. szer. Dariusz Klepacki na motocyklach WSK 125 – załoga strażnicy (1989)
st. szer. Paweł Czapliński, szer. Krzysztof Roj i szer. Wiesław Rybka (motocykle WSK 125), podczas wykaszania linii granicznej, odcinek prawy (1989)
st. szer. Wiesław Rybka i st. szer. Paweł Czapliński w miejscu ładowania broni (1989)
Załoga strażnicy (1979)
Strażnica WOP Gierałcice
Pełnomocnictwo graniczne na odcinek strażnicy WOP Gierałcice (kwiecień 1987)
Pełnomocnictwo graniczne na odcinek strażnicy WOP Gierałcice (kwiecień 1987)
(luty 2014)
(sierpień 2014)
(sierpień 2014)

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Giersdorf/Gierałcice – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Gierałcicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[d].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 49 komendy odcinka Paczków jako 225 strażnica WOP (Giersdorf)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku strażnica została włączona w struktury 73 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 46 batalionu WOP w Paczkowie.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[e], a strażnica WOP Gierałcice otrzymała nr 234 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Gierałcice była 24 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza i włączona w struktury 45 batalionu WOP w Prudniku[4][f].

1 stycznia 1960 roku była jako 3 strażnica WOP III kategorii Gierałcice.

1 stycznia 1964 roku była jako 4 strażnica WOP lądowa III kategorii Gierałcice.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[5], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach, a w 1984 roku utworzonego batalionu granicznego WOP Prudnik[5], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Gierałcicach[g].

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[6].

W 1987 roku kadrę strażnicy stanowili: dowódca, zastępca d-cy, szef strażnicy, pomocnik d-cy strażnicy. Oprócz wymienionych załoga składała się: 3 dyżurnych operacyjnych (podoficerowie służby zasadniczej), 2 drużyn granicznych (podoficer + 12 szeregowych), drużyny zabezpieczenia (podoficer łączności, mechanik-motocyklista, kierowca-mechanik, pisarz gospodarczy i kucharz), 1 pracownik cywilny (kucharka), na sezon grzewczy zatrudniano 4 palaczy. Wyposażenie załogi strażnicy stanowiły: uzbrojenie kadra pistolety P-64, pozostali żołnierze karabinki AKMS, pistolety sygnałowe wz. 78. Pojazdy: 1 samochód terenowy UAZ 469, 1 samochód dostawczy FSC Żuk, 15 motocykli WSK 125. Sprzęt łączności: 1 radiotelefon stacjonarny, 1 radiotelefon samochodowy, radiotelefony nasobne R-4437, mikrotelefony do łączności przewodowej z wykorzystaniem linii telefonicznej na całej długości odcinka.

1 listopada 1989 roku rozformowano batalion graniczny WOP Prudnik i strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Gierałcicach (na czas „P” kadrowa)[g]. Tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu[h][7] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Gierałcicach.

W 2000 roku rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 roku, nastąpiło zniesie Strażnicy SG w Gierałcicach[i]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna SG w Głuchołazach kat. II, a obiekt został przekazany gminie i zaadaptowany na mieszkania.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W rejonie znaku granicznego nr 160/4-5 Znaki gran. nr 160/4-5 po stronie polskiej od 1948 roku do lat 60 XX w., istniał posterunek graniczny strażnicy Pozostałości po posterunku granicznym na konstrukcji stalowej nad torem kolejowym z Mikulovic do Głuchołaz oraz pomieszczenia drużyny konwojowej Pozostałości po pomieszczeniach drużyny konwojowej, celem konwojowania pociągów czechosłowackich na terytorium Polski w uprzywilejowanym tranzycie kolejowym z Czechosłowacji do Czechosłowacji przez Głuchołazy[8] do miejscowości Pokrzywna w rejon znaku gran. nr 140/13 140/13.

W 1960 roku 3 strażnica WOP Gierałcice III kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9849 m:

Od lat 60 XX wieku[9] do końca lat 80 XX w. na odcinku strażnicy w miejscowości Głuchołazy w rejonie ul. Kolonia Jagiellońska[j], wykorzystywana była metalowa wieża obserwacyjna[k] z której zabezpieczano odcinek granicy:

  • Od znaku gran. nr 160/7 do znaku gran. nr IV/162.

W 1975 roku odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka po rozformowanej Strażnicy WOP Jarnołtów, od znaku gran. nr 167/7 do wyłącznie znaku gran. nr IV/170.

Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Gierałcicach do 31 października 1989 roku, a od 1 listopada 1989 roku Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Gierałcicach, ochraniała odcinek granicy państwowej o długości ok. 14,5 km:

  • Włącznie znak gran. nr 160/3b (Biała Głuchołaska), wyłącznie znak gran. nr IV/170.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby:
  1. na korzyść strażnicy WOP Konradów do znaku gran. nr 160/2a.
  2. na korzyść strażnicy WOP Jasienica Górna do znaku gran. nr 170/1.
  • Główny wysiłek w służbie skupiała od znaku gran. nr 160/3b do znaku gran. nr IV/162 w głębi miejscowość Głuchołazy, natomiast odcinek zagrożony miała od znaku gran. nr 167/7 do znaku gran. nr 168/12 w głębi miejscowość Sławniowice.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS:
    • Mikulovice Dawna siedziba OOSH Mikulovice – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku gran. nr 160/b do znaku gran. nr IV/170. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunku Mikulovice–Głuchołazy, znak gran. IV/160160/10, (naczelnik placówki – mjr Drahomir Grund).

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991–1 stycznia 2003, strażnica Strażnica SG w Gierałcicach ochraniała odcinek granicy państwowej:

  1. na korzyść strażnicy SG w Konradowie do znaku gran. nr 160/3b.
  2. na korzyść strażnicy SG w Jasienicy Górnej do znaku gran. nr 170/2.
  • Funkcjonariusze Strażnicy SG w Gierałcicach pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia:
  1. z strażnicą SG w Konradowie, prowadzili rozpoznanie w miejscowości Głuchołazy od mostu św. Andrzeja ul. Andersa, dalej Słonecznym Jarem, wzdłuż linii kolejowej tranzytu czeskiego, w kierunku znaku gran. nr 160/4, na korzyść sąsiada do znaku gran. nr 160/3a w kierunku rzeki Biała Głuchołaska, zwracając uwagę na szlak turystyczny, na Netce.
  2. z strażnicą SG w Jasienicy Górnej, prowadzili rozpoznanie od miejscowości Sławniowice w kierunku znaku gran. nr II/170, na korzyść sąsiada od znaku gran. nr II/170 do miejscowości Jarnołtów, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.
  • Strażnica SG w Gierałcicach współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP:
    • Mikulivice – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku gran. nr 160/b do znaku gran. nr 168/18. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunku Mikulovice–Głuchołazy, znak gran. nr II/160160/10 (naczelnik placówki mjr Drahomir Grund).
    • Vidnava – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku gran. nr 168/18 do znaku gran. nr II/170.

19 lutego 1996 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione przejście graniczne małego ruchu granicznego (mrg), w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1956 – koniec czerwca–początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[10]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[11].
  • 1957 – wiosna, w służbie targnął się na własne życie szer. Kapusta, żołnierz będący woźnicą na strażnicy. Powodem było zajście z wymienionym w ciążę, obywatelki Czechosłowacji z pobliskiej wioski, którą poznał podczas pełnienia służby, kiedy podchodziła do linii granicy państwa, w czasie gdy wykonywał prace przy konserwacji pasa kontrolnego. Powiesił się na jednej z dzikich jabłoni rosnących po stronie czechosłowackiej, kilka metrów od linii granicznej, wykorzystując do tego celu lejce[12].
  • 1968 – sierpień, znaleziono rozrzucone ulotki sygnowane przez młodzież okręgu opawskiego i Miejską Radę Narodową w Karniowie. Pochodzące z Czechosłowacji ulotki znaleziono w Burgrabicach i Sławniowicach.
  • 1970 – czerwiec, Szkoła Podstawowa nr 3 w Głuchołazach otrzymała imię Żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Patronami szkoły były strażnice WOP: Gierałcice, Konradów i GPK Głuchołazy[13].
  • 1973 – wrzesień, udający się na szkolenie w batalionie WOP, chroniąc się przed burzą pod rosnącym drzewem, śmiertelnie rażony został przez piorun podoficer zawodowy strażnicy plut. Piszewski w Parku Miejskim w Prudniku[14] [15].
  • 1976 – wrzesień, przybył na stanowisko z-cy d-cy strażnicy ppor. Tadeusz Kwiędacz
  • 1978 – maj, ubył ze strażnicy do Strażnicy WOP Rycerka por. Tadeusz Kwiędacz
  • 1979 – 10 czerwca w 34. rocznicę powstania Wojsk Ochrony Pogranicza, Hufiec ZHP im. Górnośląskiej Brygady WOP otrzymał sztandar ufundowany przez Radę Przyjaciół Harcerstwa i żołnierzy WOP (m.in. instruktorami byli, kadra i żołnierze strażnicy). Wcześniej Uchwałą Miejsko-Gminnej Rady Narodowej w Głuchołazach, nadano Hufcowi imię Górnośląskiej Brygady WOP[12].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[16].
  • 1982 – 1 stycznia sież. B. żołnierz zawodowy strażnicy, będąc w stanie po spożyciu alkoholu wziął bez pozwolenia z prywatnej posesji samochód osobowy należący do chor. R., kontrolera GPK Głuchołazy i na jednej z ulic w Głuchołazach wpadł w poślizg powodując rozbicie samochodu. 2 stycznia 1982 roku dowódca GB WOP płk Bolesław Bonczar ukarał w/w degradacją do stopnia szeregowego i zwolnieniem dyscyplinarnym do rezerwy[17].
  • 1988 – strażnica otrzymała na własność puchar przechodni dowódcy GB WOP za zdobycie z rzędu przez kolejne trzy lata, tytułu Pododdziału Wzorowej Dyscypliny. Ponadto dowódca brygady wyróżnił całą kadrę strażnicy nagrodami rzeczowymi w postaci zegarka z wygrawerowanym na cyferblacie napisem ZA WZOROWĄ SŁUŻBĘ D-ca GB WOP Zegarek SLAVA-2 Zegarek SLAVA-1, a żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, krótkoterminowym urlopem.

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Kadra strażnicy: mjr Adam Harlos (d-ca), plut Jan Krysowaty (podoficer rozpoznawczy), sierż. Stanisław Bakalarczyk (szef), sierż. Broda (podoficer rozpoznawczy) i sierż. Marian Gołas (podoficer rozpoznawczy) (1980)
Obsada personalna 15 maja 1991 roku
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
dowódca strażnicy por. Włodzimierz Karsznia
zastępca dowódcy strażnicy por. Henryk Michulec
szef strażnicy st. chor. Stanisław Bakalarczyk[18]
pomocnik dowódcy strażnicy chor. Jan Krysowaty[19]
pomocnik dowódcy strażnicy mł. chor. Roman Pokarmis
pomocnik dowódcy strażnicy mł. chor. Dariusz Szczepkowski
podoficer rozpoznawczy st. sierż. Tadeusz Biłobran[20]
Pracownik cywilny
sprzątaczka Barbara Łukaszów[l]

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

D-cy Strażnicy
WOP Gierałcice
mjr Adam Harlos (1957?–1981) (1980)
por. Tadeusz Kwiędacz (09.1981–05.1985) (1981)
sierż. Marian Gołas p.o. (05.1985–30.09.1986) (1979)
ppor. Włodzimierz Karsznia (01.10.1986–31.12.1992) (1987)
  • por. Jan Klucznik (15.09.1956–01.10.1957)[21]
  • kpt./mjr Adam Harlos[22] (1957?–1981)[m]
  • por./kpt. Tadeusz Kwiędacz[23] (09.1981–05.1985)[n]
  • st. chor. Marian Gołas[18] p.o. (05.1985–30.09.1986)[o]
  • ppor./por. Włodzimierz Karsznia[24] (01.10.1986[p]–01.04.1991[q])

Komendanci strażnicy SG:

  • por. SG Włodzimierz Karsznia (02.04.1991[r]–31.12.1991[s])[t]
  • ppor. SG/mjr SG Piotr Bogucki (01.01.1992–01.01.2003) – do rozformowania[u].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Kryptonim strażnicy w latach 1972–1973.
  3. Kryptonim strażnicy w latach 80. w.
  4. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  5. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3].
  6. Zarządzenie Dowódcy Wojsk Wewnętrznych nr 013/WW z 16.06.1956 roku (Jackiewicz 1998 ↓, s. 152).
  7. a b Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 roku w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP, przeformowano strażnicę WOP – Lądową rozwiniętą kategorii I w Gierałcicach na Strażnice WOP Lądową (na czas „P” kadrową.
  8. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  9. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 roku zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
  10. Położenie wieży obserwacyjnej50°18′51″N 17°21′07″E/50,314295 17,352076.
  11. Obserwację na wieży obserwacyjnej prowadzi się w warunkach dobrej widoczności w celu ochrony wyznaczonego odcinka granicy. Każda wieża obserwacyjna powinna być wyposażona w:
  12. Barbara Łukaszów do 1990 roku zatrudniona była jako kucharka tj. do czasu, kiedy została zlikwidowana kuchnia na strażnicy i żołnierze służby zasadniczej po otrzymaniu pieniędzy od szefa strażnicy organizowali sobie we własnym zakresie wyżywienie.
  13. mjr Adam Harlos ubył do sztabu GB WOP w Gliwicach.
  14. kpt. Tadeusz Kwiędacz ubył do sztabu GB WOP w Gliwicach.
  15. st. chor. Marian Gołas 01.10.1986–31.05.1990 z-ca d-cy strażnicy WOP Gierałcice i 01.06.1990 odszedł na emeryturę.
  16. Rozkaz Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 0195 z dnia 11.11.1986 roku.
  17. Rozkaz Ministra Spraw Wewnętrznych nr 077 z dnia 17.04.1991 roku.
  18. Rozkaz nr Pf-57 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 28.03.1991 roku.
  19. Rozkaz nr Pf-1 Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 11.01.1991 roku.
  20. por. Włodzimierz Karsznia ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  21. mjr SG Piotr Bogucki ubył do GPK SG w Głuchołazach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. Prochowicz 2011 ↓.
  4. Prochwicz 2011 ↓, s. 217.
  5. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  6. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  7. Łach 2013 ↓, s. 293.
  8. Artykuł 23 punkt 3 i 4 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czechosłowacką o uprzywilejowanym tranzycie kolejowym z Czechosłowacji do Czechosłowacji przez Głuchołazy, podpisana w Warszawie 12 listopada 1948 roku (Dz.U. z 1950 r. nr 15, poz. 134).
  9. Gacek 2005 ↓, s. 31.
  10. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  11. Kudasiewicz 2003a ↓, s. 8.
  12. a b Kudasiewicz 2003b ↓, s. 10.
  13. Kudasiewicz 2004 ↓, s. 10.
  14. Kudasiewicz 2005a ↓, s. 10.
  15. Gacek 2005 ↓, s. 42.
  16. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  17. Kudasiewicz 2005b ↓, s. 12.
  18. a b Gacek 2005 ↓, s. 72.
  19. Gacek 2005 ↓, s. 73.
  20. Gacek 2005 ↓, s. 74.
  21. Jan Klucznik (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej Instytut Pamięci Narodowej [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2018.
  22. Gacek 2005 ↓, s. 16.
  23. Gacek 2005 ↓, s. 67.
  24. Kaczanowski 1987 ↓, s. 10-11.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak, Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985, Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Jerzy Prochwicz, Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965, Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011, ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945–1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945–1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Sławomir Żurawlow, Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008, Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.
  • Maciej Kaczanowski. Zmazać plamę. „GRANICA – Pismo Wojsk Ochrony Pogranicza”. 41(1946), s. 10–11, 1987-10-11. ISSN 0324-928X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (31) Feralny rok 1973. „Tygodnik Prudnicki”. 8(743), s. 10, 2005-02-23. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP – Imieniem Wojsk Ochrony Pogranicza. „Tygodnik Prudnicki”. 11(694), s. 10, 2004-03-17. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (73) Jak w batalionie WOP witano Nowy 1982 Rok. „Tygodnik Prudnicki”. 51/52(786/787), s. 12, 2005-12-21. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (88) Głuchołaskie inspiracje. „Tygodnik Prudnicki”. 15(802), s. 10, 2006-04-12. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy – Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia weterana WOP – Miłość nie zna granic. „Tygodnik Prudnicki”. 48(678), s. 10, 2003-11-26. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach, System ochrony polskiej granicy państwowej, Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013, ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Regulamin Służby Granicznej Część I – Zasady Ogólne, t. WOP 1/67, Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej Szefostwo Wojsk Ochrony Pogranicza, 20 sierpnia 1967, s. 39.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119–123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946 r.