Graniczna Placówka Kontrolna Kostrzyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Graniczna Placówka Kontrolna Kostrzyn
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Organizacja
Dyslokacja Kostrzyn
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 3 Oddział OP
3 Oddział WOP
2 Oddział WOP[1]
10 Brygada OP
9 Brygada WOP
KW MO Zielona Góra
Lubuska Brygada WOP
Lubuski Oddział SG
Kolejowy most graniczny Kietz-Kostrzyn
Drogowy most graniczny Kostrzyn-Kietz
9 Brygada WOP 1957.jpg

Graniczna Placówka Kontrolna Kostrzyn:

  1. pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę na przejściach granicznych z Niemcami: Kostrzyn - Kietz (drogowe), Kostrzyn - Kietz (kolejowe).
  2. graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej pełniący służbę na przejściu granicznym i realizująca zadania w ochronie granicy państwowej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku Naczelny Dowódca WP nakazywał sformować na granicy 51 przejściowych punktów kontrolnych[a]. Graniczna placówka kontrolna Kostrzyn powstała w 1945 roku jako drogowy przejściowy punkt kontrolny III kategorii o etacie nr 8/12[2]. Obsada PPK składała się z 10 żołnierzy i 1 pracownika cywilnego[3]. W Kostrzynie sformowano również kolejowy PPK nr 8.

W 1946 roku przejściowy punkt kontrolny w Kostrzynie został przeformowany do kategorii A według etatu nr 7/10. Rozwiązano PPK nr 9 a obsada PPK drogowego weszła w skład PPK nr 8. W marcu 1947 kolejowo-drogowy PPK Kostrzyn wyszedł z podporządkowania 3 Oddziału i wszedł w podporządkowanie 2 Oddziału WOP[b]. W 1947 roku przyjęły nazwę granicznej placówki kontrolnej WOP.

Zgodnie z rozkazem organizacyjnym MON nr 233/org. z 15.10.1947, 15 listopada 1947 roku sformowano rzeczne GPK Kostrzyn kategorii D według etatu 7/33 o stanie 17 wojskowych i 1 kontraktowy.

W 1948 roku nastąpiła kolejna reorganizacja Wojsk Ochrony Pogranicza. Oddziały WOP przeformowano w brygady ochrony pogranicza, a placówki w Kostrzynie przemianowano na Graniczne Placówki Ochrony Pogranicza. Kolejowo-drogowe GPK przeformowano według etatu nr 7/51 kategorii A o numerze 10. GPK rzeczna przyjęła nazwę Granicznej Placówki Kontrolnej Ochrony Pogranicza nr 9. Placówki podlegały 10 Brygadzie Ochrony Pogranicza[4].

W 1950 roku GPK otrzymała statut przejścia kolejowo-drogowego i etat nr 096/18[5]. Do końca 1954 roku GPK pod względem operacyjnym podporządkowane było bezpośrednio pod sztab brygady, a pod względem zaopatrzenia kwatermistrzowskiego przydzielone było do batalionu WOP Słubice[6].

W 1991 roku ochronę granicy państwa przejęła nowo sformowana Straż Graniczna. Graniczna Placówka Kontrolna w Kostrzynie weszła w podporządkowanie Lubuskiego Oddziału Straży Granicznej[7].

Dowódcy PPK/GPK[edytuj | edytuj kod]

  • mjr Kazimierz Kasperski (był 10.1946)[c]. (kolejowy)
  • kpt. Aleksander Żywiecki (1947 – 1948) (kolejowo–drogowe)[8]
  • por. Adolf Tynfowicz (1948 – ?) (kolejowo–drogowe)[8]
  • por/kpt. Jan Dereń (był w 1951 – 1953) – dowódca kolejowo–drogowej GPK
  • por Karol Majko (był w 1951) – dowódca rzecznej GPK[8]
  • por Karol Majko (1953 – ?)
  • mjr Rajmund Pinkowski (był w 1960 – do 6.04.63)[9](kolejowo–drogowe)[8]
  • mjr/ppłk Stanisław Przywara (8.10.63 – był w 1972) (komendant/dowódca)[8]
  • kpt/mjr Julian Stępień (1981 – 1983)
  • kpt. MO Jan Dzieża (1983 – ?)
  • ppor. Kazimierz Matuszak (rzeczne)[8]
  • por. Tadeusz Król (rzeczne)[8]
  • kpt. Konstanty Grabun (kolejowodrogowe)[8]
  • mjr Edmund Betański (kolejowo–drogowe)[8]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku → Prochwicz 2011 ↓, s. 123
  2. Rozkaz organizacyjny szefa Departamentu WOP nr 013 z 21.03.1947
  3. Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 052 z 19.10.1946. → Rozkazy personalne D WOP ↓

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej w latach 1989-2004. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945-1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Archiwum Straży Granicznej, zespół D WOP, sygn.217/32, k. 56-60. Wykaz przejściowych punktów kontrolnych. Pismo z 9.11.1945
  • ASGr. Historia Pomorskiej Brygady WOP. Szczecin 1961
  • ASGr.Historia Lubuskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Krosno Odrzańskie 1965
  • Archiwum Straży Granicznej. Rozkazy personalne dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza.
  • Tadeusz Jarmoliński: Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945 – 1990. Warszawa–Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 92; 75-531 Koszalin, 2013.