Graniczna Placówka Kontrolna Gubin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Graniczna Placówka Kontrolna Gubin
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Tradycje
Rodowód Przejściowy Punkt Kontrolny
w Gubinie
Organizacja
Dyslokacja Gubin
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 2 Oddział OP
2 Oddział WOP[1]
(9) Lubuska Brygada WOP
KWMO Zielona Góra
Łużycka Brygada WOP
Lubuski Oddział SG
Medal pamiątkowy GPK Gubin
92 batalion WOP 1957.png

Graniczna Placówka Kontrolna Gubin:

  1. pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza, a później Straży Granicznej pełniący służbę na przejściu graniczny z Niemcami Gubin-Guben (kolejowe) i Gubin-Guben (drogowe).
  2. graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej pełniący służbę na przejściu granicznym i realizująca zadania w ochronie granicy państwowej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku[a] Naczelny Dowódca WP nakazywał sformować na granicy 51 przejściowych punktów kontrolnych. Graniczna placówka kontrolna Gubin powstała w 1945 roku, jako kolejowy przejściowy punkt kontrolny III kategorii o etacie nr 8/12[2]. Obsada PPK składała się z 10 żołnierzy i 1 pracownika cywilnego[3].

Dowódca Okręgu Wojskowego nr III Poznań, rozkazem organizacyjnym nr 2 z 8 listopada 1945 roku, nakazał sformować na terenie Gubina dwa przejściowe punkty kontrolne kategorii III według etatu 8/12. PPK nr 4 kolejowy nakazał rozmieścić w okolicach wioski Zamsz, a drogowy nr 5 przy moście na Nysie[4]. Obsady PPK Gubin faktycznie rozmieszczone zostały w Gubinie w koszarach przy ul. Wyzwolenia[5].

Jesienią 1946 roku przeprowadzono reorganizację jednostek WOP. Gubiński kolejowy PPK podniesiono do kategorii B według etatu 7/11 o stanie 33 wojskowych i 2 kontraktowych[5]. Wiosną 1947 roku nastąpiła kolejna reorganizacja WOP. Drogowy PPK Gubin został przesunięty do Krosna Odrzańskiego i rozpoczął wypełniać rolę rzecznego przejściowego punktu kontrolnego[6]. Kolejowy PPK nr 4 kategorii B pozostał przy poprzednim stanie 33 wojskowych 2 kontraktowych. Latem 1947 roku przejściowe punkty kontrolne przemianowano na graniczne placówki kontrolne. W Gubinie pozostała kolejowa Graniczna Placówka Kontrolna nr 5[7].

W 1948 roku placówka w Gubinie przyjęła nazwę Granicznej Placówki Kontrolnej Ochrony Pogranicza nr 5 kategorii B. Stacjonowała przy ulicy Wyzwolenia. W 1948 Graniczna Placówka Kontrolna nr 5 „Gubin” (kolejowa) podlegała 10 Brygadzie Ochrony Pogranicza[8].

W 1991 roku ochronę granicy państwa przejęła nowo sformowana Straż Graniczna. Graniczna Placówka Kontrolna w Gubinie weszła w podporządkowanie Lubuskiego Oddziału Straży Granicznej[9].

W 1997 roku GPK w Gubinie obsługiwało dwa przejścia graniczne: Gubin kolejowe i Gubin drogowe. Zakres ruchu na obu przejściach: osobowy, towarowy i małego ruchu granicznego[10]

Dowódcy PPK/GPK[edytuj | edytuj kod]

  • por. Stefan Zalewski (3.12.1945-1946)
  • kpt. Antoni Januszkiewicz
  • mjr Bronisław Małek[11]
  • ppłk Mikołaj Gaczyński[12]
  • ppłk Józef Arseniuk[12]
  • kpt. Władysław Janiszewski[11]
  • por. Aleksander Żywiecki[11]
  • mjr Stanisław Przywara[11]
  • ppłk Bogusław Jarosz[12]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej w latach 1989-2004. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Dorota Arseniuk-Siwczyk. Z historii WOP w Gubinie. „Gubin i okolice”. 3 (26), 2014. Gubin: Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Gubińskiej. 
  • "Straż Graniczna". Przejścia graniczne na granicy z RFN. „Straż Graniczna”. 6, 1997. Warszawa: Komenda Główna Straży Granicznej. 
  • Archiwum Straży Granicznej, sygn. D WOP 217/32 k. 56-60. Wykaz przejściowych punktów kontrolnych. Pismo z 9.11.1945
  • Historia Lubuskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Krosno Odrzańskie 1965
  • Tadeusz Jarmoliński: Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945 – 1990. Warszawa–Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 92; 75-531 Koszalin, 2013.