Strażnica WOP Godów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Godów
Strażnica SG w Godowie
ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Godowie (marzec 2019)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 sierpnia 2005
Tradycje
Rodowód 208 strażnica WOP Godów
216 strażnica WOP Godów
6 strażnica WOP Godów
20 strażnica WOP Godów
21 strażnica WOP lądowa Godów
Kontynuacja SSG w Godowie
PSG w Chałupkach
PSG w Raciborzu
PSG w Rudzie Śląskiej
Dowódcy
Ostatni por. Zdzisław Czopek
Organizacja
Dyslokacja ul. 1 Maja 18
44-340 Godów
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 45 komenda odcinka
63 batalion OP
42 batalion WOP
43 batalion WOP
42 batalion WOP
GB WOP
JW WOP
bg WOP Cieszyn
Śląski Oddział SG
D-cy strażnic WOP: Godów chor. Adam Nowak i Gorzyce kpt. Edward Muzyka z d-cą bg WOP Cieszyn ppłk Bolesław Cader i szefem sztabu bg WOP Cieszyn mjr Zenon Skowron (siedzi za stołem (1985)
Strażnica WOP Godów
(marzec 2019)
(marzec 2019)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Godów – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Godowie – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 45 komendy odcinka Jastrzębie Zdrój jako 208 strażnica WOP (Godów)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W 1947 roku siłami strażnicy nr 207 i strażnicy nr 208 wystawiono placówkę w Moszczenicy[c].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP 24 kwietnia 1948 roku, strażnica weszła w struktury 63 batalionowi Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 42 batalionu WOP w Cieszynie.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[d], a Strażnica WOP Godów otrzymała nr 216 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Godów była 6 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 20 strażnica WOP III kategorii Godów.

W 1961 roku włączona została w skład 43 batalionu WOP Racibórz[e].

1 stycznia 1964 roku była jako 21 strażnica WOP lądowa III kategorii Godów i była w strukturach 42 batalionu WOP w Cieszynie.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[4], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[5].

W 1983 roku Strażnica WOP Godów była w strukturach Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie[6], a od połowy 1984 roku batalionu granicznego WOP Cieszyn[4].

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG, zaś strażnica jako kadrowa zaczęła funkcjonować już w strukturach SG.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica w Godowie przejęta została przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu (ŚlOSG)[f][7] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Godowie.

Funkcjonowała do 15 sierpnia 2005 roku, kiedy to zarządzeniem Komendanta Głównego Straży Granicznej została rozwiązana. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęły Graniczna Placówka Kontrolna SG w Zebrzydowicach i Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Chałupkach, a obiekt został przekazany gminie i w sierpniu 2010 roku stał się siedzibą Gminnej Biblioteki Publicznej w Godowie[8].

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Od 1947 roku załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu[9]:

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy

Do 12 grudnia 1989 roku rozwinięta strażnica lądowa WOP Godów I kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak graniczny nr III/354, wyłącznie znak gran. nr 369/11.

13 grudnia 1989 rok, odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka granicy państwowej po rozformowanej strażnicy WOP Skrbeńsko, tj. od znaku gran. nr III/354, włącznie do znaku gran. nr III/348.

Od 13 grudnia 1989 do 31 grudnia 1989 roku, rozwinięta strażnica lądowa WOP Godów I kategorii, a od 1 stycznia 1990 roku do 15 maja 1991 roku kadrowa Strażnica WOP Godów, ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 11343 m z czego 10000 m odcinek granicy rzeką Olzą:

  • Włącznie znak gran. nr III/348, wyłącznie znak gran. nr 369/11.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991–październik 1999, Strażnica SG w Godowie ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 11343 m z czego 10000 m odcinek granicy rzeką Olzą.

  • Włącznie znak gran. nr I/148, wyłącznie znak gran. nr 169/11.

Październik 1999 roku, odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka granicy państwowej po zlikwidowanej strażnicy SG w Gorzycach, tj. od zn. gran. nr 169/11, włącznie do znaku gran. nr II/1b.

W okresie październik 1999–15 sierpnia 2005, Strażnica SG w Godowie ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 17343 m z czego 15100 m odcinek granicy rzeką Olzą i około 1900 m granicy lądowej:

  • Włącznie znak gran. nr I/148, wyłącznie znak gran. nr II/1b IV/170.
  • Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1947 – na całym odcinku strażnicy wprowadzono zapory w miejscach dogodnych do przekroczenia granicy[10].
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[11]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[12].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[13].

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • por. Michał Radziecki (wiosna 1947–jesień 1948[g][14])
  • st. sierż. Marian Korusiewicz (był w 1953)
  • Eugeniusz Ambroziak (16.03.1953–08.11.1954)[h][15]
  • por./mjr Edward Moczała[16] (był w 06.1974[17]–był w 1984[18])[i]
  • chor. Adam Nowak[19] (był 15.01.1986–30.09.1986)[j]
  • ppor./por. Zdzisław Czopek[20] (01.10.1986–01.04.1991[k])

Komendanci strażnicy SG:

  • por. SG/mjr SG Zdzisław Czopek (02.04.1991–15.08.2005) – do rozformowania[l].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz dowódcy WOP nr 092 z dnia 24.11.1947 roku.
  4. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3].
  5. Zarządzenie dowódcy WOP nr 012/szt. z dnia 31.01.1961 roku.
  6. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  7. por. Michał Radziecki został skierowany na przeszkolenie do Oficerskiej Szkoły Wojsk Ochrony Pogranicza w Ostródzie.
  8. Eugeniusz Ambroziak ubył do sztabu 45 batalionu WOP w Prudniku.
  9. mjr Edward Moczała odszedł na emeryturę.
  10. chor. Adam Nowak ubył do strażnicy WOP Skrbeńsko.
  11. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 roku.
  12. mjr SG Zdzisław Czopek ubył do GPK SG w Chałupkach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. Prochowicz 2011 ↓.
  4. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  5. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  6. Gacek 2005 ↓, s. 19.
  7. Łach 2013 ↓, s. 293.
  8. Gminna Biblioteka Publiczna w Godowie (pol.). bibliotekagodow.pl.
  9. Gacek 2005 ↓, s. 8.
  10. Dariusz Mazur: Wojsko Ochrony Pogranicza w Jastrzębiu (pol.). jaspedia.eu, 2019-03-22. [dostęp 2019-06-23].
  11. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  12. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  13. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  14. Gacek 2005 ↓, s. 49.
  15. Eugeniusz Ambroziak (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-28].
  16. Mariusz Kolanko: Ostatnie pożegnanie śp. mjr w st. spocz. Edwarda Moczały (pol.). emeryci-sg.org.pl, 2019-02-24. [dostęp 2019-02-27].
  17. Gacek 2005 ↓, s. 90.
  18. Gacek 2005 ↓, s. 20.
  19. Gacek 2005 ↓, s. 73.
  20. Gacek 2005 ↓, s. 24.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]