19 Brygada Ochrony Pogranicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
19 Brygada Ochrony Pogranicza
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1948
Rozformowanie 1950
Tradycje
Rodowód 9 Krakowski Oddział WOP
Kontynuacja 3 Brygada WOP
Karpacka Brygada WOP
Organizacja
Numer JW 1957[1]
Dyslokacja Kraków
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Podległość Główny Inspektorat OP
Dowództwo WOP
Skład patrz: brygada OP

19 Brygada Ochrony Pogranicza - związek taktyczny Wojsk Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w 1948 na bazie Krakowskiego Oddziału WOP nr 9, na podstawie rozkazu MON nr 055/org. z 20 marca 1948[2]. Brygada posiadała cztery bataliony, a stan etatowy wynosił 1898 żołnierzy i 12 pracowników cywilnych[3]. Podporządkowana została Głównemu Inspektoratowi Ochrony Pogranicza. Zaopatrzenie nadal realizowane było przez kwatermistrzostwo okręgu wojskowego[4]. Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 205/Org. z 4 grudnia 1948 roku, z dniem 1 stycznia 1949, Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowano Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego[5]. Zaopatrzenie brygady przejęła Komenda Wojewódzka MO[4].

Sztab brygady stacjonował w Krakowie.

Aby nadać ochronie granic większą rangę, podkreślano wojskowy charakter formacji. Od 1 stycznia 1950 roku powrócono w nazwach jednostek do wcześniejszego określania: „Wojska Ochrony Pogranicza”[6]. Z dniem 1 stycznia 1951 roku weszła w życie nowa numeracja batalionów i brygad Wojsk Ochrony Pogranicza[7]. Na bazie 19 Brygady Ochrony Pogranicza powstała 3 Brygada WOP.

 Osobny artykuł: Brygada ochrony pogranicza.

Skład organizacyjny[edytuj | edytuj kod]

Etat brygady przewidywał: 4 bataliony, 1898 wojskowych i 12 pracowników cywilnych[8].

Na terenie odpowiedzialności brygady funkcjonowały trzy GPK[9]:

Sztandar brygady[edytuj | edytuj kod]

Na krakowskim rynku, 10 października 1948 roku, marszałek Polski Michał Rola-Żymierski wręczył brygadzie sztandar. W uroczystości udział wzięli m.in.: dowódca Okręgu Wojskowego V (Kraków) gen. dyw. Stefan Mossor, wojewoda krakowski dr Pasenkiewicz, prezydent m. Krakowa H. Dobrowolski, przewodniczący WRN w Krakowie Klimaszewski oraz przedstawiciele władz wojewódzkich i powiatowych[10].

W okresie, kiedy brygada przechodziła reorganizacje i zmieniała numery i nazwy, na sztandarze dokonano zmiany. Usunięto cyfry „19” z czterech napisów znajdujących się na stronie głównej płatu, a które brzmiały: KRAKOWSKA (19 BRYG.) O.P. Na sztandarze pozostał niesymetryczny napis trzywierszowy: „KRAKOWSKA BRYG. O.P.” Na puszce grotu sztandaru z jego czołowej strony znajduje się napis „W.O.P.”, a na przeciwległej ściance -"KRAKÓW”[10].

W drzewce sztandaru wbito 24 gwoździe. Aktualnie brak jest trzech gwoździ. Z trzech brakujących gwoździ - jeden należał do marszałka Polski Michała Roli-Żymierskiego, a drugi do dowódcy Okręgu Wojskowego V gen. dyw. Stefana Mossora[10].

Dowódcy brygady[edytuj | edytuj kod]

  • ppłk Władysław Horabik
  • ppłk Aleksander Fomin

Przekształcenia[edytuj | edytuj kod]

9 Oddział Ochrony Pogranicza9 Krakowski Oddział WOP19 Brygada Ochrony Pogranicza3 Brygada WOP3 Karpacka Brygada WOPKarpacka Brygada WOP → Karpacki Oddział SG

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Strukturę organizacyjną brygady podano za → Jackiewicz 1998 ↓, s. 133

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1845-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945-1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Tadeusz Niedziela: Wojska Ochrony Pogranicza w pięćdziesiątą rocznice objęcia służby w ochronie granicy Polski 1945-1995. Jednodniówka Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych Środowiska WOP. 1995.
  • Grzegorz Goryński. Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1945 – 1965. Próba oceny – cz. I. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. 1/11, 2011. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505. 
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP sygn.2825/1. Rejestr główny jednostek WOP.
  • Wykaz dyslokacyjny pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza w latach 1948−1956, Szczecin, Archiwum Straży Granicznej.