15 Brygada Ochrony Pogranicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
15 Brygada Ochrony Pogranicza
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1948
Rozformowanie 1950
Tradycje
Rodowód 8 Rzeszowski Oddział WOP
Kontynuacja 26 Brygada WOP
Bieszczadzka Brygada WOP
Organizacja
Numer JW 1923[1]
Dyslokacja Przemyśl
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Podległość Główny Inspektorat OP
Dowództwo WOP
Skład patrz: brygada OP

15 Brygada Ochrony Pogranicza – jedna z brygad w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Sformowana w 1948 na bazie Rzeszowskiego Oddziału WOP nr 8, na podstawie rozkazu MON nr 055/org. z 20 marca 1948[2]. Brygada posiadała cztery bataliony, a stan etatowy wynosił 1596 żołnierzy i 12 pracowników cywilnych[3]. Sztab brygady stacjonował w Przemyślu, ul Basztowa[2]. Podporządkowana została Głównemu Inspektoratowi Ochrony Pogranicza. Zaopatrzenie nadal realizowane było przez kwatermistrzostwo okręgu wojskowego[4].

15 Brygada przyjęła do ochrony swój odcinek graniczny i rozpoczęła służbę graniczną. Jednocześnie kontynuowano likwidację skutków zakończonych walk z UPA. Remontowano drogi dojazdowe do strażnic i mosty na drogach: Baligród-Cisna-Wetlina oraz Baligród-Wołkowyja-Rajskie Hulskie. Odbudowano strażnice: Wetlina, Ustrzyki Górne, Stuposiany, Dwernik i Hulskie[2].

Rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 205/Org. z 4 grudnia 1948 roku, z dniem 1 stycznia 1949, Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowano Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego[5]. Zaopatrzenie brygady przejęła Komenda Wojewódzka MO[4].

Aby nadać ochronie granic większą rangę, podkreślano wojskowy charakter formacji. Od 1 stycznia 1950 roku powrócono w nazwach jednostek do wcześniejszego określania: „Wojska Ochrony Pogranicza”[6]. Z dniem 1 stycznia 1951 roku weszła w życie nowa numeracja batalionów i brygad Wojsk Ochrony Pogranicza[7]. Na bazie 15 Brygady Ochrony Pogranicza powstała 26 Brygada WOP[8].

 Osobny artykuł: Brygada ochrony pogranicza.

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Etat brygady przewidywał: 4 bataliony, 1596 wojskowych i 12 pracowników cywilnych[9].

Na terenie odpowiedzialności brygady funkcjonowały trzy GPK[10]:

Sztandar brygady[edytuj | edytuj kod]

Sztandar dowódcy brygady ppłk. Leonowi Michalakowi[8] wręczył w Przemyślu 16 października 1948 roku marszałek Polski Michał Żymierski[11].

Na lewej stronie płatu w narożnych kwadratach wyhaftowano na tarczach: w lewym górnym rogu liczbę "15", w lewym dolnym i prawym górnym stylizowanego, dwugłowego orła i w prawym dolnym rogu napis: „ŻOŁNIERZOM 15 BR. O.P. ZIEMIA PRZEMYSKA". Na drzewcu sztandaru znajdują się 22 gwoździe pamiątkowe. Brak jest gwoździa pierwszego od góry w rzędzie z prawej strony drzewca. Na gwoździach m.in. są następujące napisy: 17. "płk Garbowski", 18. "płk dypl. Grajworoński", 19. "płk Mróz", 20. "ppłk Michalak", 21. "st. sierż. B. Wieciek", 22. "strzelec A. Matusiak"[11].

Żołnierze brygady[edytuj | edytuj kod]

dowódcy brygady:

  • ppłk Leon Michalak (do 18.04.1949)
  • płk Filip Kujun

oficerowie:

Przekształcenia[edytuj | edytuj kod]

8 Oddział Ochrony Pogranicza8 Rzeszowski Oddział WOP15 Brygada Ochrony Pogranicza26 Brygada WOP → Grupa Manewrowa WOP Przemyśl «» Samodzielny Oddział Zwiadowczy WOP Przemyśl → 26 Oddział WOP → 26 Przemyski Oddział WOPBieszczadzka Brygada WOPBieszczadzki Oddział SG

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Strukturę organizacyjną brygady podano za → Jackiewicz 1998 ↓, s. 117

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Dominiczak: Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1845-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza (1945-1991). Krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Tadeusz Niedziela: Wojska Ochrony Pogranicza w pięćdziesiątą rocznice objęcia służby w ochronie granicy Polski 1945-1995. Jednodniówka Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych Środowiska WOP. 1995.
  • Grzegorz Goryński. Wojska Ochrony Pogranicza w latach 1945 – 1965. Próba oceny – cz. I. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. 1/11, 2011. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505. 
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP sygn.2825/1. Rejestr główny jednostek WOP.
  • Wykaz dyslokacyjny pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza w latach 1948−1956, Szczecin, Archiwum Straży Granicznej.