Strażnica KOP „Stelmachowo Wielkie”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica KOP
„Stelmachowo Wielkie”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1925
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Stelmachowo Duże[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość Kompania graniczna KOP „Prozoroki”
Kompania KOP Prozoroki w 1934.png

Strażnica KOP „Stelmachowo Wielkie” – zasadnicza jednostka organizacyjna Korpusu Ochrony Pogranicza pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-sowieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W 1924 roku, w składzie 3 Brygady Ochrony Pogranicza, został sformowany 5 batalion graniczny. W 1928 roku w skład batalionu wchodziło 13 strażnic[1]. Strażnica KOP „Stelmachowo Wielkie” w latach 1928 – 1939 znajdowała się w strukturze 3 kompanii KOP „Prozoroki”[2][3][4][5][6][7][8] batalionu KOP „Podświle”[9]. Strażnica liczyła około 18 żołnierzy i rozmieszczona była przy linii granicznej z zadaniem bezpośredniej ochrony granicy państwowej.

W 1932 roku obsada strażnicy zakwaterowana była w budynku popolicyjnym[5]. Strażnicę z macierzystą kompanią łączył trakt długości 5,3 km i droga polna długości 2 km[7].

 Osobny artykuł: strażnica KOP.

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[10]. Strażnice KOP stanowiły pierwszy rzut ugrupowania kordonowego Korpusu Ochrony Pogranicza[11].

Strażnica KOP „Stelmachowo Wielkie” w 1932 roku ochraniała pododcinek granicy państwowej szerokości 7 kilometrów 250 metrów od słupa granicznego nr 182 do 190[5], a w 1938 roku pododcinek szerokości 8 kilometrów 500 metrów od słupa granicznego nr 184 do 199[7].

Sąsiednie strażnice:

Walki w 1939[edytuj | edytuj kod]

17 września 1939 odcinek 2 kompanii kpt. Antoniego Przybylskiego został zaatakowany przez jednostki 5 Dywizji Strzeleckiej płk. Kuźmy Galickiego i pododdziały 22 Wietrińskiej komendantury pogranicznej NKWD. Sowieci zniszczyli wszystkie strażnice i zlikwidowali większą część ich załóg. Jedynie załoga strażnicy „Stelmachowo Wielkie” nie dała się zaskoczyć i po oddaniu kilku strzałów wycofała się bez strat, docierając do dowództwa kompanii w Prozorokach[12].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. folwark Stelmachowo Duże, gmina Prozoroki, powiat dziśnieński, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]