Kompania graniczna KOP „Marcinkańce”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Marcinkańce”
Kompania graniczna KOP „Rondomańce”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Rondomańce
Marcinkańce[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Orany”
Batalion KOP Orany.png

Kompania graniczna KOP „Marcinkańce” (wcześniej „Rondomańce”) – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920 roku, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 roku utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych[1]. W połowie stycznia 1921 roku zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe[2]. Latem 1921 roku ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym[3]. W Druskienikach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 41 batalionu celnego, a jego 2 kompania stacjonowała w Marcinkańcach. W drugiej połowie 1922 roku przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej[4]. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej[5]. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 roku pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej[6]. W sierpniu 1924 roku podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[7].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926 roku, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 23 batalion graniczny [8], a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP. Do 1928 stacjonowała w m. Rondomańce[9]. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 63 żołnierzy służby zasadniczej[b]. W 1939 roku 2 kompania graniczna KOP „Marcinkańce” podlegała dowódcy batalionu KOP „Orany”[10].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[11]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[12].

2 kompania graniczna „Marcinkańce” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 24 kilometrów 320 metrów[13].

Sąsiednie kompanie graniczne:

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1929[9][14][c]

Strażnice kompanii w latach 1932 – 1939[15][16][17][10]

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. miasteczko Marcinkańce, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 364
  3. W szkicach dyslokacyjnych z 1928 roku występuje jako kompania „Rondamańce”
  4. kolonia Uciecha, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych
  5. wieś Wierszeradówka, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych
  6. wieś Puchacze, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych
  7. wieś Mordasowo, gmina Marcinkańce, powiat grodzieński, województwo białostockie → Baza miejscowości kresowych
  8. Szylko Wacław, kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Marcinkarice”. Przydział mobilizacyjny nieznany. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 752

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]