Kompania graniczna KOP „Mejszagoła”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Mejszagoła”
kompania graniczna KOP „Gudolino”
kompania graniczna KOP „Plekiszki”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Plekiszki[a]
Gudulin[b]
Mejszagoła
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Niemenczyn”
Kompania KOP Gudulino w 1934.png
Batalion KOP Niemenczyn.png

Kompania graniczna KOP „Mejszagoła” (wcześniej „Plekiszki”, „Gudulino”) – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920 roku, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 roku utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych[1]. W połowie stycznia 1921 roku zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe[2]. Latem 1921 roku ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym[3]. W Miejszogole rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 4 batalionu celnego. W drugiej połowie 1922 roku przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej[4]. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej[5]. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Miejszogoła” służbę graniczną pełniły pododdziały 4 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 roku pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej[6]. W sierpniu 1924 roku podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[7].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926 roku, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 21 batalion graniczny [8], a w jego składzie 3 kompanię graniczną KOP. W październiku 1929 roku 3 kompania graniczna batalionu KOP „Niemenczyn” stacjonowała w Plekiszkach, a w lipcu 1934 w Gudulinie[9]. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 11 podoficerów, 6 nadterminowych i 91 żołnierzy służby zasadniczej[c].Z dniem 9 września 1938 roku dowódca KOP zarządzeniem L.5232/tj.og.org/38 przeniósł dowództwo 3 kompanii granicznej z Gudolina do Mejszagoły. [d]

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[10]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[11].

3 kompania graniczna „Gudulin” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 43 kilometrów 25 metrów[12].

Sąsiednie kompanie graniczne:

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1929 – 1934[13][14][15]

Strażnice kompanii w latach 1938 – 1939[16][17]

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Daniel Krośnicki (był 31 X 1929)[9]
  • kpt. Adam Paweł Gruda (był 30 IV 1930 − 13 IV 1934 → adiutant batalionu)[9]
  • kpt. Antoni Józef Michalewski (23 IV 1934 − 11 VII 1934 → odszedł do 8 pp Leg)[9]
  • kpt. Kazimierz III Wiśniewski (11 VIII 1934−)[9]
  • kpt. Olgierd Wojdatt[j] (– 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Plekiszki - folwark w gminie Mejszogoła, powiecie wileńsko-trockim, województwie wileńskimBaza miejscowości kresowych
  2. Gudulino -majątek w gminie Mejszogoła, powiecie wileńsko-trockim, województwie wileńskimBaza miejscowości kresowych
  3. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 365
  4. Rajmund Szubański napisał: W 1939 roku 3 kompania graniczna KOP „Gudolino” podlegała dowódcy batalionu KOP „Niemenczyn”Szubański 2000 ↓, s. 88 (??).
  5. wieś Białozoryszki, gmina Mejszagoła, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie
  6. dwór Kiernowek, gmina Mejszagoła, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie
  7. wieś Drawcza, gmina Mejszagoła, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie
  8. dwór Bortkuszki, gmina Mejszagoła, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie
  9. Pobłyndzie, gmina Mejszagoła, powiat wileńsko–trocki, województwo wileńskie
  10. Wojdatt Olgierd Leonard, mjr piech., w KOP od 1935 roku. Do mobilizacji dowódca 3 kompanii granicznej „Gudulin”. We wrześniu 1939 roku dowódca II/133 pułku piechoty. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 757

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]