Kompania graniczna KOP „Białowiż”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Białowiż”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Białowież
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Rokitno”
Rozmieszczenie batalionu KOP „Rokitno” w 1931
Kompania KOP Białowiż w 1934.png

Kompania graniczna KOP „Białowiż”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 roku sformowano 18 batalion graniczny [1], a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 102 żołnierzy służby zasadniczej[a].

W 1939 roku 2 kompania graniczna KOP „Białowiż” podlegała dowódcy batalionu KOP „Rokitno”[2].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[3]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[4].

2 kompania graniczna „Białowiż” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 39 kilometrów 500 metrów[5]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Kowalicha”, „Kamionka”, „Górne”, „Musznia”, „Łosice” i „Dobrodziejów” z komendantury „Promykanje”[6].

Kompanie sąsiednie:

Działania kompanii we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

17 września 1939 batalion graniczny „Rokitno” mjr. Wojciechowskiego zaatakowany został przez pododdziały 15 Korpusu Strzeleckiego komdiwa Piotra Fiłatowa. Zadaniem korpusu było zdobycie Sameńskiego Odcinka Umocnionego na Słuczy. Na linii strażnic uderzyły pododdziały 18. i 19. Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD[12].

Na kierunku 2 kompanii granicznej „Białowiż” sowieci przejawiali niewielką aktywność. Strażnice wycofały się bez walki w kierunku m.p. kompanii, a potem, na rozkaz dowódcy batalionu, do Rokitna[13]. Zdezerterował oficer kompanii. Wraz z żoną zgłosił się na sowiecką strażnicę „Łozińce” i przekazał stronie sowieckiej poufne informacje[13].

Pododdziały zgrupowane w Rokitnie w godzinach południowych 17 września rozpoczęły wycofywanie się w kierunku Sarn. W godzinach popołudniowych zostały zaatakowane przez batalion rozpoznawczy 60 Dywizji Strzeleckiej. Po krótkiej potyczce sowieci nie podjęłli pościgu[14]. W godzinach wieczornych do miasta wkroczyły oddziały Armii Czerwonej uwalniając 64 jeńców niemieckich[15].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Struktura organizacyjna kompanii granicznej KOP „Białowiż”
Lata 1928 – 1938[7][8][6][9][10][11][b] 17 września 1939[16]
Strażnice strażnica KOP „Kupiel”[c] 1 strażnica KOP „Kupiel”
strażnica KOP „Musznia” 2 strażnica KOP „Musznia”
strażnica KOP „Białowiż”[d] 3 strażnica KOP „Białowiż”
strażnica KOP „Żelechowo”[e] 4 strażnica KOP „Żelechowo”
strażnica KOP „Osetyszcze” 5 strażnica KOP „Osetyszcze”
Inne pluton odwodowy

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Stanisław Gumowski (był IX 1928 – 27 I 1931 → dowódca batalionu 73 pp)[17]
  • kpt. Walerian Rzepecki (28 III 1931 – )[17]
  • por. Szymon Bołtruczuk[f] (– 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 368
  2. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Kupiel”, „Musznie”, „Rudnia” i „Żelechowo” → Szubański 1993 ↓, s. 277
  3. wieś Kupiel, gmina Berezów, powiat stoliński, województwo poleskie → Baza miejscowości kresowych
  4. wieś Białowiż, gmina Kisoryczne, powiat sarneński, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych
  5. strażnica graniczna Olechowo–Żelechowo, gmina Kisoryczne, powiat sarneński, województwo wołyńskie → Baza miejscowości kresowych
  6. Szymon Bołtroczuk, por. piech., w KOP od 1936. Do mobilizacji dowódca 2 kompanii granicznej „Białowiż”. We wrześniu 1939 dowódca 5 kompanii piechoty II batalionu piechoty 97 pułku piechoty[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]