Kompania graniczna KOP „Stasiewszczyzna”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Stasiewszczyzna”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Stasiewszczyzna[a][b] (Staszewszczyzna)
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Iwieniec”
batalion KOP „Stołpce”
Rozmieszczenie batalionu KOP „Iwieniec” w 1931
Kompania KOP Staszewszczyzna w 1934.png

Kompania graniczna KOP „Stasiewszczyzna”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924 roku, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 6 batalion graniczny [1][2], a w jego składzie 3 kompanię graniczną KOP. Z dniem 1 grudnia 1934 zlikwidowano strażnicę „Suła” pozostawiając strażnice „Bardzie”, „Bosmany” i „Morozowicze”[3]. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 6 podoficerów, 4 nadterminowych i 66 żołnierzy służby zasadniczej[c].

Przed 1937 rokiem (wg Szubańskiego) jako 4 kompania Szarzywszczyzna[4] 6 batalionu KOP „Iwieniec”.

W wyniku realizacji drugiej fazy reorganizacji KOP, latem 1937 roku przesunięto 3 kompanię graniczną „Stasiewszczyzna” z batalionu „Iwieniec” do batalionu KOP „Stołpce” jako jego 5 kompanię graniczną[5][6].

W 1939 roku 5 kompania graniczna KOP „Stasiewszczyzna” podlegała dowódcy batalionu KOP „Stołpce”[7].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[8]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[9].

3 kompania graniczna „Stasiewszczyzna” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 13 kilometrów 277 metrów[10]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Makwasy” i „Teleszewicze” z komendantury „Makwasy”[11].

Kompanie sąsiednie:

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1932[12][13][11][14]

Strażnice kompanii w 1934[15][h]

Strażnica „Suła” zlikwidowana została w 1935. Jej odcinek rozdysponowany został pomiędzy sąsiednie strażnice → [17]

Strażnice kompanii w 1938[18]

Organizacja kompanii 17 września 1939[19]:

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. piech. Wincenty Zarembski (był IV 1927 dowódcą 3 kg[20] - 31 X 1927 → 62 pp[21])
  • kpt. Józef Szul (− 20 I 1929)[22]
  • kpt. Tadeusz Gubowski (był IV 1929 − 9 V 1933 → przeniesiony do 38 pp)[22]
  • kpt. Józef Kojder (19 VI 1933 −)[22] → dowódca 2 kompanii granicznej
  • kpt. Stanisław Maciej Ziemba (był VIII 1935 - )
  • kpt. Piotr Tymkiewicz (był IX 1935 - V 1937)[20]
  • kpt. Stanisław Kieroń (V 1937 - )[20]
  • kpt. Jerzy Gędzierski[j] (- 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Powiat stołpecki, województwo nowogródzkie. Poczta Iwieniec lub Rubieżewicze. Stacja kolejowa Stołpce (71 km), Wołożyn (62 km) lub Olechnowicze (38 km) → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 298
  2. osada Stasiewszczyzna, gmina Iwieniec, powiat wołożyński, województwo nowogródzkie
  3. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 366
  4. okolica Besmany, gmina Rubieżewicze, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie
  5. folwark Suła, gmina Rubieżewicze, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie
  6. Strażnica „Suła” zlikwidowana została w 1935. Jej odcinek rozdysponowany został pomiędzy sąsiednie strażnice → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 62/1934
  7. wieś Morozowicze, gmina Rubieżewicze, powiat stołpecki, województwo nowogródzkie
  8. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Bardzie”, „Bosmany”, „Mirdzowo” → Szubański 1993 ↓, s. 277
  9. wieś Bardzie, gmina Wołma, powiat wołożyński, województwo nowogródzkie
  10. Jerzy Leon Gędzierski, kpt. piech., w KOP od 1934 roku. Do mobilizacji dowódca 5 kompanii granicznej „Stasiewszczyzna”. We wrześniu 1939 roku dowódca kompanii odwodowej baonu KOP „Troki”. Internowany na Litwie, uciekł i przedostał się na zachód. W oddziałach polskich na Zachodzie, m. in. dowódca I batalionu piechoty 15 pp. Po zakończeniu II wojny światowej pozostał na emigracji w Anglii. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 718

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]