Kompania graniczna KOP „Olkowicze”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Olkowicze”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Olkowicze[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Budsław”
Rok 1932 - kadra batalionu „Budsław” z rodzinami w Olkowiczach. W środku dowódca baonu mjr Julian Czubryt
Rozmieszczenie batalionu KOP „Budsław” w 1931
Kompania KOP Olkowicze w 1931.png

Kompania graniczna KOP „Olkowicze”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924 roku, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 1 batalion graniczny [1][2], a w jego składzie 9 kompanię graniczną KOP „Maćkowce”[3]. 2 kwietnia 1925 oddano do użytku nowo wybudowane strażnice: nr 33, 34 i 35 „Żurawy”[4]. Później kompanię przeniesiono do Olkowicz. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 99 żołnierzy służby zasadniczej[b].

W 1939 roku 1 kompania graniczna KOP „Olkowicze” podlegała dowódcy batalionu KOP „Budsław”[5].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[6]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[7].

1 kompania graniczna „Olkowicze” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 29 kilometrów 33 metrów[8]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Krajsk” i „Posadziec” z komendantury „Krajsk”[9].

Sąsiednie kompanie graniczne:

Walki kompanii w 1939[edytuj | edytuj kod]

Strażnice 1 kompanii „Olkowicze” zostały zaatakowane przez 14 Oddział Wojsk Pogranicznych NKWD i pododdziały 2 Dywizji Strzeleckiej[15]. Kompania poniosła duże straty. Strażnica „Pasieki” po krótkiej walce została opanowana. Straciła 13 zabitych i 6 wziętych do niewoli. Straty sowieckie: 5 czerwonoarmistów rannych[16]. Pozostałe strażnice prawdopodobnie wycofały się bez walki w kierunku Olkowicz. Pododdziały stacjonujące w Olkowiczach wycofały się bez walki w kierunku Budsławia i 18 września dołączyły do wycofujących się sił batalionu[17]. Niewielka część baonu przeszła na Litwę i tam została internowana[15].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1931[10][11][9]

Strażnice kompanii w latach 1932 – 1934[18][13][j]

Strażnice kompanii w 1938[14]

Organizacja kompanii 17 września 1939[19]:

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Henryk Skaczyła (był 31 X 1928)[20]
  • kpt. Jan Niedziela (30 XI 1928 − 22 III 1931 → przeniesiony do 69 pp [20])
  • kpt. Stanisław Trojan (9 III 1931 − 10 VI 1931) → przeniesiony do PKU Jarocin[20]
  • por Józef Wiertelak (14 VII 1931 − 14 VI 1933) → przeniesiony na stanowisko oficera żywnościowego [20]
  • kpt. Józef Grzybek (24 VI 1933 − 17 VII 1934 ) → adiutant batalionu[20]
  • kpt. Stanisław Wilhelm Konieczkowski (7 VIII 1934[20] − )
  • kpt. Jan Szczęśniak[m] (− 1939 )

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. miasteczko Olkowicze, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 366
  3. W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Soczewka → Komunikaty dyslokacyjne ↓
  4. wieś Soczewki, gmina Dołhinów, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  5. wieś Skoroda, gmina Dołhinów, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  6. W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Krugłe → Komunikaty dyslokacyjne ↓
  7. zaścianek Kruhłe, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  8. folwark Prudniki, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  9. folwark Zaciemień, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  10. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Soczewki”, „Skoreda”, „Pasieki” → Szubański 1993 ↓, s. 276
  11. W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Soczewka → Komunikaty dyslokacyjne ↓
  12. zaścianek Pasieki Krajskie, gmina Ilja, powiat wilejski, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
  13. Szczęśniak Jan, kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dca 1 kompanii granicznej „Olkowicze”. Przydział mobilizacyjny nieznany. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 752

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]