Kompania graniczna KOP „Lenin”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Lenin”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1925
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Ostatni kpt. Stanisław Rawa
Organizacja
Dyslokacja Lenin[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Sienkiewicze”
Oddział rezerwowy Korpusu Ochrony Pogranicza w kompanii „Lenin” - gimnastyka poranna
Rozmieszczenie batalionu KOP „Sienkiewicze” w 1931
Kompania KOP Lenin w 1934.png

Kompania graniczna KOP „Lenin”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920 roku, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 roku utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych[1]. W połowie stycznia 1921 roku zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe[2]. Latem 1921 roku ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym[3]. W Mikaszewiczach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 40 batalionu celnego, a jego 2 kompania stacjonowała w Leninie. W drugiej połowie 1922 roku przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej[4]. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej[5]. W rejonie odpowiedzialności przyszłej kompanii granicznej KOP „Druskienniki” służbę graniczną pełniły pododdziały 41 batalionu Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 roku pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej[6]. W sierpniu 1924 roku podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[7].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 roku sformowano 16 batalion graniczny [8], a w jego składzie 3 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 98 żołnierzy służby zasadniczej[b].

W 1939 roku 3 kompania graniczna KOP „Lenin” podlegała dowódcy batalionu KOP „Sienkiewicze”[9].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[10]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[11].

3 kompania graniczna „Lenin” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 36 kilometrów 150 metrów[12]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Zalutycze” i „Lenin Most” z komendantury „Jurkiewicze”[13].

Kompanie sąsiednie:

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1929[14][15]

Strażnice kompanii w latach 1931 – 1934[13][16][17][c]

Strażnice kompanii w 1938[18]

Organizacja kompanii 17 września 1939[19]:

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Rajmund Wińcza (19 X 1928 – 5 VII 1930 → do 77 pp)[20]
  • kpt. Józef Trepiak (31 X 1930 – 26 III 1931 → do 22 batalionu „Landwarów”)[20]
  • kpt. Czesław Lewiński (26 III 1931 – 9 III 1932 → do pułku KOP „Czortków”)[20]
  • kpt. Władysław Majerski (2 IV 1932 – )[20]
  • kpt. Józef Witkowski (1 II 1933 – )[20]
  • kpt. Roman Rogziński[h] (– 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. miasteczko Lenin, gmina Lenin, powiat łuniniecki, województwo poleskie → Baza miejscowości kresowych
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 367
  3. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Zalutycze”, „Jowicze”, „Jelno”, „Budy” → Szubański 1993 ↓, s. 277
  4. wieś Zalutycze, gmina Lenin, powiat łuniniecki, województwo poleskie → Baza miejscowości kresowych
  5. wieś Jowicze, gmina Lenin, powiat łuniniecki, województwo poleskie → Baza miejscowości kresowych
  6. wieś Jelno, gmina Lenin, powiat łuniniecki, województwo poleskie → Baza miejscowości kresowych
  7. leśniczówka Budy, gmina Lenin, powiat łuniniecki, województwo poleskie → Baza miejscowości kresowych
  8. Roman Rogziński, kpt. piech., w KOP od 1937 roku. Do mobilizacji dowódca 3 kompanii granicznej „Lenin”. We wrześniu 1939 roku na dotychczasowym stanowisku. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 744

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]