Kompania graniczna KOP „Hołyczówka”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Hołyczówka”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Hołyczówka[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Hoszcza”
Rozmieszczenie baonu KOP „Hoszcza” w 1931
Kompania KOP Hołyczówka w 1934.png

Kompania graniczna KOP „Hołyczówka”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924 roku, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 3 batalion graniczny [1][2], a w jego składzie 24 kompanię graniczną KOP „Hołyczówka”[3]. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 82 żołnierzy służby zasadniczej[b].

W 1939 roku 1 kompania graniczna KOP „Hołyczówka” podlegała dowódcy batalionu KOP „Hoszcza”[4].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[5]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[6].

1 kompania graniczna „Hołyczówka” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 24 kilometrów 348 metrów[7]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Storożów”, „Futory Kobylańskie” i „Oljeksiejówka” z komendantury „Piszczów”[8].

Wydarzenia

  • W meldunku sytuacyjnym z 22 stycznia 1925 roku napisano:
Dowódca kompanii kpt. Biernacki zameldował, że po ukazaniu się łuny pożaru w Swiate zamknął granicę i do godz. 11.00 dnia 21 stycznia 1925 roku przebywał na odcinku. Nie zauważono przejścia bandy przez granicę mimo jej zamknięcia i obserwacji. Istniało prawdopodobieństwo, że banda, która napadła na Swiate oraz banda usiłująca napaść na Dowgieliszki rekrutują się z miejscowych osób i pozostają jeszcze na naszym terenie. W związku z powyższym oddziałom KOP wydano rozkaz ostrego pogotowia i zamknięcia granicy, a wojska asystencyjne oraz policja po przeszukaniu lasów miały bandę nakierować ku granicy[9].
26 stycznia 1925 roku o godzinie 18.00 na pododcinku kompanii zauważono ogień. Po sprawdzeniu okazało się, że po stronie bolszewickiej paliła się wieś Kosiłówka[10].
  • W meldunku sytuacyjnym z 27 stycznia 1925 roku napisano: Na pododcinku kompanii przy strażnicy 96 przytrzymano trzech pochodzących z Rosji przemytników. Znaleziono przy nich 80 dolarów[11].
  • W meldunku sytuacyjnym z 29 stycznia 1925 roku napisano: Na pododcinku kompanii widać było ogień. Po sprawdzeniu okazało się, że po bolszewickiej stronie paliła się wieś Kosiłówka. Ogień zauważono 26 stycznia 1925 roku o godz. 18.00[12].

Kompanie sąsiednie:

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1934[18][c][19][20][8][21][22][23][d]:

Strażnice kompanii w 1938[24]

Organizacja kompanii 17 września 1939[25]:

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Edward II Biernacki (był 31 lipca 1928 − 10 kwietnia 1930 → dowódca batalionu piechoty 37 pp)[26]
  • por./kpt. Stefan Kulikowski (24 kwietnia 1930 − 22 marca 1934 → do 59 pp)[26]
  • por. Franciszek Markiewicz (29 kwietnia 1934 −)[26]
  • kpt. Juliusz Peyser[j] (– 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. wieś Hołyczówka, gmina Korzec, powiat rówieński, województwo wołyńskie
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 368
  3. Strażnice kompanii zakwaterowane były w „budynkach popolicyjnych”. Wyjątek stanowiła strażnica KOP „Hut. Monastyrskie” zakwaterowana w budynku prywatnym → Wykaz L.dz.KOP 272/1.Br.Op.Wyszk. ↓
  4. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87
  5. wieś Storożów, gmina Korzec, powiat rówieński, województwo wołyńskie
  6. W dokumentach występuje też pod nazwą Kobylja → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 6/1929 i Kobyła → Szkice dyslokacyjne ↓
  7. wieś Kobyla, gmina Korzec, powiat rówieński, województwo wołyńskie
  8. W dokumentach występuje też pod nazwą Mrozówka → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 32/1932 i Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 58/1934
  9. wieś Mrozówka, gmina Korzec, powiat rówieński, województwo wołyńskie
  10. Peyser Juliusz (1900-1939), kpt. piech., w KOP od 1935. Do mobilizacji dca 1 kompanii granicznej „Hołyczówka”. We wrześniu 1939 dca 1 kompanii piechoty I batalionu piechoty 98 pułku piechoty. Ranny podczas walk z Niemcami 20 września pod Hołoskiem, umarł tego samego dnia[27]. W piątek 19 września 1941 roku w numerze 36 „Gazety Lwowskiej” opublikowano ogłoszenie o następującej treści: „Peyser Juliusz kapitan WP uwięziony na Zamarstynowie, aresztowany 3 maja 1940 roku ślad zaginął. Żona błaga o każdą wiadomość. Kierować listy - Gazeta Lwowska - «Luśku» gdzie jesteś?” Zobacz masakry więzienne NKWD we Lwowie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]