Kompania graniczna KOP „Osowik”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
2 kompania graniczna KOP „Osowik”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Osowik[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Skałat”
Rozmieszczenie batalionu KOP „Skałat” w 1931
Kompania KOP Osowik w 1934.png
Kompania KOP Osowik w 1938.png

Kompania graniczna KOP „Osowik”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 roku sformowano 12 batalion graniczny [1], a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 80 żołnierzy służby zasadniczej[b].

W 1939 roku 2 kompania graniczna KOP „Osowik” nadal podlegała dowódcy batalionu KOP „Skałat”[2].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[3]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[4].

2 kompania graniczna „Osowik” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 24 kilometrów 890 metrów[5]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Kaniówka”, „Tarnoruda”, „Pastołóka” i „Zajączki” z komendantury „Satanów”[6].

Kompanie sąsiednie:

Działania kompanii we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

17 września 1939 pododdziały batalionu KOP „Skałat” zostały zaatakowane przez oddziały 17 Korpusu Strzeleckiego komdywa Konstantina Stiepanowicza Kołganowa (ros. Константин Степанович Колганов), wzmocnione czołgami 10 BPanc płk. Iwanowa, 38 BPanc. płk. Piotra Wołocha oraz pododdziałami 22 Oddziału Wojsk Ochrony Pogranicza NKWD[12].

2 kompania graniczna „Osowik” 17 września w zasadzie nie była atakowana. Na rozkaz kpt. Harnera rozpoczęła przygotowania do opuszczenia pozycji. Jako, że dowództwo baonu utraciło kontakt z pułkiem, ppłk Janusz połączył się z pełniącym funkcję dowódcy obszaru tyłowego na Podolu gen. Łuczyriskim, od którego otrzymał rozkaz opuszczenia Skałatu i prowadzenia działań opóźniających na kierunku Sorock-Trembowola-Buczacz. Dowódca baonu rozkazał dowódcy 2 kompanii opuszczenie zajmowanych pozycji i dołączenie do sił głównych baonu[13]. W godzinach popołudniowych pododdziały znajdujące się w Skalacie opuściły miasto maszerując w kierunku Sorocka. Oddziały sowieckie nie podejmowały jakichkolwiek działań w stosunku do maszerujących Polaków. W Sorocku dowódca batalionu otrzymał kolejny rozkaz od gen. bryg. Łuczyńskiego. Miał wycofywać się na granicę rumuńską lub węgierską. Po przeprowadzeniu oceny położenia ppłk Janusz zdecydował się na powrót baonu do Skałatu. 18 września batalion powrócił do swoich koszar i rozkazem dowódcy został rozwiązany. Dowódca batalionu wraz z oficerami oczekiwał wejścia oddziałów Armii Czerwonej. Po wejściu do miasta sowietów oficerowie i podoficerowie zostali aresztowani[13].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Struktura organizacyjna 2 kompanii granicznej KOP „Osowik”
Lata 1928-1934[7][8][6][9][10][c] 1938[11] 17 września 1939 [14]
Strażnice strażnica KOP „Rożyska”[d] strażnica KOP „Rożyska” strażnica KOP „Rożyska”
strażnica KOP „Tarnoruda”[e] strażnica KOP „Tarnoruda” strażnica KOP „Tarnoruda”
strażnica KOP „Łuka Mała”[f][g] strażnica KOP „Łuka Mała” strażnica KOP „Łuka Mała”
strażnica KOP „Kokoszyńce”[h] strażnica KOP „Kozina”[i] strażnica KOP „Kozina”
strażnica KOP „Kałaharówka”[j] strażnica KOP „Kałaharówka”
Inne pluton odwodowy

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Stefan Fijałkowski[k] (był VI 1939)[16]
  • kpt. Józef Dębowski[l] (IX 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Osowik, gmina Ostapie, powiat skałecki, województwo tarnopolskie
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 369
  3. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Różyska”, „Turówka”, „Kokoszańce” → Szubański 1993 ↓, s. 278
  4. wieś Rożyska, gmina Turówka, powiat skałecki, województwo tarnopolskie → Baza miejscowości kresowych
  5. miasteczko Tarnoruda, gmina Turówka, powiat skałecki, województwo tarnopolskie
  6. W dokumentach występuje też pod nazwą Luka Mała → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 9/1928 i Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 5/1929
  7. wieś Łuka Mała, gmina Turówka, powiat skałecki, województwo tarnopolskie → Baza miejscowości kresowych
  8. wieś Kokoszyńce, gmina Turówka, powiat skałecki, województwo tarnopolskie → Baza miejscowości kresowych
  9. wieś Kozina, gmina Krasne, powiat skałecki, województwo tarnopolskie → Baza miejscowości kresowych
  10. wieś Kałaharówka, gmina Krasne, powiat skałecki, województwo tarnopolskie → Baza miejscowości kresowych
  11. Stefan Fijałkowski, kpt. piech., w KOP od 1936 roku. Do mobilizacji dowódca 2 kompanii granicznej „Osowik”. We wrześniu 1939 roku dowódca 1 kompanii granicznej „Podwołoczyska”[15].
  12. Józef Dębowski (1907-1940), kpt. piech., w KOP od 1938 roku. Do mobilizacji dowódca 1 kompanii granicznej „Podwołoczyska”. We wrześniu 1939 roku dowódca 2 kompanii granicznej „Osowik”. Więzień obozu w Ostaszkowie. Zamordowany przez NKWD.[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]