Kompania graniczna KOP „Turylcze”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompania graniczna KOP „Turylcze”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1925
Rozformowanie 1939
Organizacja
Dyslokacja Turylcze[a]
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość batalion KOP „Borszczów”
Uroczystości X-lecia KOP w kompanii KOP w Turylczach; przemówienie d-cy kpt. Buczka
Uroczystości X-lecia KOP w kompanii KOP w Turylczach; fotografia na tle ruin zamku, 1934 r.
Uroczystości X-lecia KOP w Turylczach. Kompania strzelców w czasie przemówienia; 1934 r.
Uroczystości X-lecia istnienia KOP w kompanii KOP w Turylczach. Defilada oddziałów; 1934 r.
Rozmieszczenie batalionu KOP „Borszczów” w 1931
Kompania KOP Turylcze w 1934.png

Kompania graniczna KOP „Turylcze”pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 roku sformowano 14 batalion graniczny [1], a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP.

W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 80 żołnierzy służby zasadniczej[b].

W 1939 roku 2 kompania graniczna KOP „Turylcze” podlegała dowódcy batalionu KOP „Borszczów”[3].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[4]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[5]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Puklaki” i „Załucze” z komendantury „Huków”[6].

Kompanie sąsiednie:

Działania kompanii we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

17 września 1939 na batalion KOP „Borszczów” kpt. Krakowskiego, strzegący granicy polsko-radzieckiej i polsko-rumuńskiej uderzyły główne siły 5 Korpusu Kawalerii komdiwa Ganina, 13 Korpusu Strzeleckiego komdiwa Nikołaja Kiriłłowa, część sił 25 Korpusu Pancernego komdiwa Riepina i 23 Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD[12].

Strażnice 2 kompanii granicznej „Turylcze” atakowane były przez oddziały 99 Dywizji Strzeleckiej płk. Nikołaja Diemientjewa. Po krótkotrwałej walce zaczęły wycofywać się w kierunku Uścieczka nad Dniestrem[12].

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice kompanii w latach 1928 – 1934[7][8][9][10][c]

Strażnice kompanii w 1931 i 1938[6][11]

Organizacja kompanii 17 września 1939[13]:

Dowódcy kompanii[edytuj | edytuj kod]

  • wz por. Adam Królokowski (23 lipca 1930 –)
  • wz. Rudolf Weber (– 10 kwietnia 1931[14] )
  • kpt. Heliodor Przeorski (10 kwietnia 1931[14] –)
  • kpt. Michał Burghart (był 1 stycznia 1934)[14]
  • por. Rudolf Tadeusz Weber (7 kwietnia 1934[14] – )
  • kpt. dypl. Franciszek Buczek (30 września 1934[14] – )
  • kpt. Sławomir Nakielski[i] (- 1939)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. wieś Turylcze, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
  2. Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza [2].
  3. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Puklaki”, „Wierzbówka”, „Załucze”, „Niura” → Szubański 1993 ↓, s. 278
  4. W dokumentach występuje też pod nazwą Puklaki-Podfilipie → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 9/1928, Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 5/1929 i Szkice dyslokacyjne ↓
  5. wieś Puklaki, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
  6. wieś Wierzbówka, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
  7. wieś Załucze, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
  8. wieś Niwra, gmina Germakówka, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
  9. Nieżychowski Tadeusz Kazimierz Józef, mjr piech., w KOP od 1937. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Turylcze”. We wrześniu 1939 dca 9 kompanii piechoty III baonu 163 pułku piechoty. Po zakończeniu kampanii wrześniowej przedostał się na zachód. W PSZ, m. in. zastępca dowódcy 3 pułku artylerii przeciwpancernej[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]