Kościoły i inne związki wyznaniowe w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kościoły i inne związki wyznaniowe w Polscewspólnoty religijne istniejące na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Na początku XXI wieku działają one na mocy przepisów Konstytucji RP o wolności sumienia i religii (m.in. art. 25 i 53) oraz ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z 17 maja 1989 roku[1].

Sytuacja przed 1989 r.[edytuj]

Przed II wojną światową, podczas spisu ludności w roku 1931 w RP największe grupy wyznaniowe stanowili wyznawcy 5 wyznań: katolicy obrządku łacińskiego (64,8%), prawosławni (11,8%), grekokatolicy (10,4%), wyznawcy judaizmu (9,8%) i protestanci (2,6%) – łącznie ponad 99% ludności. Zmiany jakie zaszły po II wojnie światowej spowodowały, że Polska stała się państwem w znacznej mierze jednorodnym pod względem wyznaniowym, w którym od 86,7 do 95,5% ludności stanowią katolicy (udział procentowy jest zależny od przyjętych metod badawczych). Wpływ na ten stan miało kilka wydarzeń historycznych: utrata Kresów Wschodnich zamieszkanych w znacznej mierze przez ludność prawosławną, ucieczki i wysiedlenia protestantów z Ziem Zachodnich i Północnych, wymordowanie przez Niemców prawie całej ludności żydowskiej wyznającej judaizm, emigracja do Niemiec dalszych grup ludności głównie protestanckiej z Ziem Zachodnich i Północnych w wyniku represji państwowych oraz emigracja po marcu 1968 roku ocalałej podczas II wojny światowej ludności żydowskiej[2].

W 1987 roku w Polsce Ludowej działało 36 zarejestrowanych związków wyznaniowych o zasięgu ogólnokrajowym[a] oraz 4 o zasięgu lokalnym[b]. Jedynym niezarejestrowanym związkiem o zasięgu ogólnokrajowym byli Świadkowie Jehowy[3].

Rejestracja związków wyznaniowych od roku 1989[edytuj]

Prawną rejestracją związków wyznaniowych na terenie RP zajmuje się minister właściwy do spraw wyznań religijnych (obecnie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji), prowadzący rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych[4] oraz wykaz Kościołów i innych związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw. Wspomniana rejestracja nie jest jednak konieczna, jeśli chodzi o swobodę odbywania praktyk religijnych. Obowiązujące prawo każdemu bowiem zapewnia wolność wyznania, głoszenia i sprawowania kultu religijnego (bez różnicy, czy wyznanie jest formalnie zarejestrowane, czy też nie).

Z chwilą wpisu do rejestru kościół lub inny związek wyznaniowy uzyskuje jednak, jako całość, osobowość prawną oraz korzysta ze wszystkich uprawnień i podlega obowiązkom określonym w ustawach[5].

Prawo do złożenia wniosku o wpis do rejestru przysługuje 100 obywatelom polskim posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy składają listę zawierającą ich notarialnie poświadczone podpisy[6]. Wniosek powinien zawierać m.in. statut związku wyznaniowego[7].

Podstawowa statystyka religii w Polsce na początku XXI wieku[edytuj]

Dane GUS na koniec 2011 roku[c][d][8]:

  1. katolicyzm – 86,9% (gł. Kościół rzymskokatolicki – 86,7%, Kościół greckokatolicki – 0,14%, starokatolicyzm – 0,12%)
  2. prawosławie – 1,31% (gł. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny – 1,31%)
  3. protestantyzm – 0,38% (gł. luteranie i ewangelicy reformowani – 0,18%, zielonoświątkowcy – 0,09%, pozostali ewangelikalni chrześcijanie – 0,07%, adwentyści i inne grupy – 0,04%)
  4. Świadkowie Jehowy – 0,34%
  5. buddyzm – ok. 0,04%
  6. islam – 0,013%
  7. rodzimowierstwo – ok. 0,01%
  8. judaizm – 0,004%

Zgodnie z wynikiem badań Instytutu Gallupa z 2014 roku Polska należy do najbardziej religijnych krajów w Europie. W wyznaniach mniejszościowych w zasadzie nie występuje znaczący wzrost liczby członków. Jednak same kryteria członkostwa w Kościele katolickim czy w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym są wyraźnie nie wyśrubowane[e]. Wynika stąd, że formalna liczba wyznawców katolicyzmu w żadnym stopniu nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności religijnej jego członków ani tym bardziej nie świadczy o internalizacji podstawowych zasad doktrynalnych i moralnych wśród członków tego wyznania. Nastąpił natomiast wyraźny wzrost w grupie osób szeroko rozumianych jako bezwyznaniowe[9].

Wspólnoty religijne w Polsce po 1997 r.[edytuj]

W Polsce 15 Kościołów i innych związków wyznaniowych działa na podstawie odrębnych ustaw. Są to: Kościół katolicki[f], Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny[g], Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej[h], Kościół Ewangelicko-Reformowany w Rzeczypospolitej Polskiej[i], Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w Rzeczypospolitej Polskiej[j], Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej[k], Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Rzeczypospolitej Polskiej[l], Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej[m], Kościół Starokatolicki Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej[n], Kościół Katolicki Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej[o], Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej[p], Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej[q], Wschodni Kościół Staroobrzędowy[r], Muzułmański Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej[s] oraz Karaimski Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej[t][10].

Na koniec 2011 roku baza Głównego Urzędu Statystycznego obejmowała dane dotyczące 191 kościołów i wyznań[11]. Wykaz Kościołów i innych związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw lub wpisanych do rejestru MSWiA:

Kościoły i inne związki wyznaniowe liczące co najmniej 10 000 wiernych[edytuj]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2014 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Katolicki w RP obrządek łaciński (rzymskokatolicki, łaciński) Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski: abp Stanisław Gądecki, metropolita poznański 33,5 mln wiernych[12] Część Kościoła rzymskokatolickiego, opierającą liturgię na obrządku łacińskim i liturgiach bliskich oraz pochodnych. Głową Kościoła jest papież, Biskup Kościoła Rzymskiego, który posiada najwyższą, pełną, bezpośrednią i powszechną władzę zwyczajną w kościele katolickim, którą może wykonywać zawsze w sposób nieskrępowany. Uznawany jest przez członków Kościoła rzymskokatolickiego za następcę Apostoła Piotra oraz zastępcę Chrystusa na ziemi. Najwyższym zgromadzeniem w Kościele jest Sobór powszechny wszystkich biskupów w sprawach najwyższej wagi. Przewodniczy mu papież, wszystkie uchwały soboru podlegają zatwierdzeniu przez papieża. Do tej pory według Kościoła rzymskokatolickiego odbyło się 21 soborów powszechnych.

W kościele rzymskokatolickim w Polsce czołową rolę odgrywa Konferencja Episkopatu Polski, którą tworzą arcybiskupi-metropolici, biskupi ordynariusze i biskupi pomocniczy. Honorowo w Kościele katolickim w Polsce wyróżnia się spośród episkopatu godność prymasa Polski, nie ma ona jednak aktualnie znaczenia prawnego. Podstawowymi jednostkami administracyjnymi w strukturze Kościoła katolickiego są diecezje i parafie, a pomocniczymi metropolie i dekanaty.

Duchowni rzymskokatoliccy żyją w celibacie, a kapłanem może być tylko mężczyzna. Kościół katolicki uznaje kult świętych, kult Maryi, kult obrazów i relikwii oraz modlitwy za zmarłych. Przyjmuje wiarę w czyściec, realną obecność Chrystusa w Eucharystii.

Catedral de Gniezno, Polonia, 2012-04-06, DD 08.JPG

Rzymskokatolicka Archikatedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gnieźnie
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny abp Sawa, metropolita warszawski i całej Polski 504,4 tys. wiernych[12] Prawosławie to drugi obok katolicyzmu główny starożytny nurt chrześcijaństwa. Istotne znaczenie dla jego odrębności miała Wielka schizma wschodnia. Kościoły prawosławne opierają się na Wschodniej Tradycji Kościoła, odrzucając doktrynę o czyśćcu i nieomylności papieża. Kościoły narodowe są autokefaliczne. Wierni Kościoła prawosławnego przyjmują Eucharystię pod postaciami chleba i wina. Diakonów i prezbiterów nie obowiązuje celibat. Kościół uznaje modlitwy za zmarłych oraz 7 sakramentów świętych i liczne sakramentalia.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny to jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych, obejmujący swoją jurysdykcją parafie na terenie Polski.

Warsaw metropolitan orthodox church st Maria Magdalena.jpg

Sobór Metropolitalny św. Marii Magdaleny w Warszawie
Świadkowie Jehowy w Polsce Komitet Oddziału 124,1 tys. głosicieli[12] Związek wyznaniowy głoszący, że jedynym Wszechmocnym Bogiem-Stwórcą jest Jehowa i uznający Jezusa Chrystusa za jednorodzonego Syna Bożego. Wiosną (data „ruchoma”) obchodzą jedyne święto: Wieczerzę Pańską (Pamiątkę) w rocznicę śmierci Jezusa – według kalendarza księżycowego. Świadkowie Jehowy znani są z działalności ewangelizacyjnej i wielu swoich publikacji (w tym czasopism: „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy” oraz „Przebudźcie się!”), które nieodpłatnie rozpowszechniają.
POL Harbutowice Sala Królestwa.JPG

Sala Królestwa w Harbutowicach
Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP (luterański) bp Jerzy Samiec, Biskup Kościoła 61,7 tys. wiernych[12] Kościół Ewangelicko-Augsburski opiera swoją wiarę na pięciu filarach: tylko Biblia, tylko Chrystus, tylko Słowo, tylko wiara i tylko łaska. Najistotniejszą z nich jest zasada „Tylko Chrystus”, której podporządkowane są wszystkie inne. Wierni wierzą w jednego Boga oraz w to, że tylko Jezus Chrystus jest jedynym pośrednikiem między Bogiem a człowiekiem, który przyjmuje zbawienie z darowanej łaski, bez własnej zasługi, poprzez wiarę w Jezusa. Uznaje niedzielę za dzień święty. Na nabożeństwach odbywa się spowiedź ogólna przed Chrystusem. Istnieją dwa sakramenty: Chrzest i Eucharystia. Kościół praktykuje chrzest niemowląt, a Eucharystia, nazywana również Wieczerzą Pańską lub Sakramentem Ołtarza, udzielana jest pod dwiema postaciami chleba i wina. W nauce o usprawiedliwieniu podkreśla, że nie zbawiają uczynki, a jedynie wiara w usprawiedliwiające dzieło Chrystusa, dokonane na krzyżu. Odrzuca kult świętych – modlić wolno się tylko do Trójjedynego Boga.
Warszawa Kościół Świętej Trójcy P3289036 (Nemo5576).jpg

Kościół Św. Trójcy w Warszawie
Kościół Katolicki w RP obrządek bizantyjsko-ukraiński (unicki, greckokatolicki) abp Jan Martyniak 55 tys. wiernych[12] Kościoły greckokatolickie to zbiorcza nazwa Kościołów katolickich obrządku bizantyjskiego, których głową jest papież, Biskup Kościoła Rzymskiego. Określenie greckokatolicki pozwala odróżnić je od kościołów katolickich innych tradycji – przede wszystkim od Kościoła rzymskokatolickiego (łacińskiego), jak również od Kościołów tradycji syryjskiej i koptyjskiej. Wraz z tymi ostatnimi Kościoły greckokatolickie należą do katolickich Kościołów wschodnich. Polscy biskupi greckokatoliccy wchodzą w skład Konferencji Episkopatu Polski[13].
Wisłok Wielki cerkiew.JPG

Cerkiew św. Onufrego w Wisłoku Wielkim
Kościół Zielonoświątkowy bp Marek Kamiński 23,4 tys. wiernych[12] Istotną cechą pobożności zielonoświątkowej jest głośna modlitwa (indywidualna i wspólna) w czasie nabożeństw. W modlitwie może pojawić się glosolalia (mówienie w innym, niewyuczonym języku), a także proroctwa i poselstwa. Zielonoświątkowcy nie uznają nieomylności papieża oraz kultu Maryi i świętych.
KosciolZielonoswiatkowcow-ul.Mila-005.jpg

Kościół Zielonoświątkowy przy ul. Miłej we Wrocławiu
Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP bp Maria Karol Babi 23,1 tys. wiernych[12] Mariawityzm wyodrębnił się z polskiego Kościoła rzymskokatolickiego w 1906 roku. Powodem secesji było niezaakceptowanie przez hierarchię polską i papieża w Rzymie działalności Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, które powstało na skutek objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia, jakie otrzymała siostra zakonna Maria Franciszka Kozłowska 2 sierpnia 1893 roku w Płocku.

Kościół opiera się na starodawnych katolickich zasadach wiary i moralności zawartych w Piśmie Świętym, dekretach siedmiu pierwszych soborów powszechnych i objawieniach św. Marii Franciszki Kozłowskiej. Głównym zadaniem mariawitów jest szerzenie czci dla Przenajświętszego Sakramentu, co się wyraża w częstym przyjmowaniu Komunii Świętej pod postaciami chleba i wina, a także na odprawianiu adoracji ubłagania. Istnieją dwie formy spowiedzi: uszna i ogólna przed Chrystusem z rozgrzeszeniem kapłana. W Kościele mariawitów istnieje dobrowolny celibat, są duchowni żonaci i zamężne duchowne i celibatariusze. Mariawici jako pierwsi odprawili Mszę św. w języku polskim. Była to pasterka sprawowana w płockiej kaplicy mariawickiej w 1907 roku. Wszystkie posługi w Kościele są bezpłatne, duchowieństwu wolno jest przyjmować dobrowolne ofiary za posługi religijne, ale nie może ich żądać. Kościół Starokatolicki Mariawitów jest członkiem licznych organizacji ekumenicznych, utrzymuje przyjazne stosunki z Kościołami Unii Utrechckiej.

Fasada2.jpg

Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku
Kościół Polskokatolicki w RP bp Wiktor Wysoczański 18,1 tys. wiernych[12] Nauka Kościoła Polskokatolickiego opiera się na teologii starokatolickiej, w wersji polskokatolickiej. Jest to wyznanie wyrosłe w Stanach Zjednoczonych wśród polskich emigrantów w końcu XIX wieku, utworzone przez biskupa Franciszka Hodura. Do Polski zostało przeniesione w latach 20. poprzedniego wieku. Liturgia Kościoła Polskokatolickiego w RP jest zbliżona do liturgii Kościoła rzymskokatolickiego. Duchownych polskokatolickich nie obowiązuje celibat, istnieją dwie formy spowiedzi uszna oraz ogólna z rozgrzeszeniem kapłana. Wierni mogą przyjmować komunię pod dwiema postaciami.
Katedra Polskokatolicka.jpg

Katedra św. Ducha w Warszawie

Kościoły i inne związki wyznaniowe liczące od 1000 do 9999 wiernych[edytuj]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2014 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Jarosław Dzięgielewski 9,7 tys. wiernych i sympatyków[12] Kościół Adwentystów Dnia Siódmego jest Kościołem chrześcijańskim, wywodzącym się z grona denominacji protestanckich w wyniku przebudzenia adwentowego, jakie miało miejsce w pierwszej połowie XIX wieku na terenie Ameryki Północnej.
Adwentyści dnia siódmego deklarują wyznawanie zasad protestantyzmu tj. uznawanie Biblii za najwyższy autorytet religijny (zasada Sola Scriptura), głoszenie zbawienia jako daru łaski (zasada Sola Gratia) i jedynie za pośrednictwem Jezusa Chrystusa (zasada Solus Christus). Adwentyści postrzegają świat jako miejsce wielkiego boju między Bogiem a Szatanem, w który włączona jest cała ludzkość. Akceptują doktrynę trynitaryzmu, świętują biblijny szabat – sobotę, nie praktykują kultu świętych, obrazów i figur.
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Poznań.JPG

Dom modlitwy adwentystów dnia siódmego w Poznaniu
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu Marek Rosiński 8,3 tys. wiernych (2011)[8] Celem Związku jest udostępnianie w nowoczesny sposób buddyjskich nauk wadżrajany (Diamentowej Drogi). Od czerwca 1992 roku wspólnota wydaje magazyn „Diamentowa Droga”. Związek nie podlega żadnym organizacjom zagranicznym, chociaż stanowi część ogólnoświatowej sieci ośrodków buddyzmu wadżrajany należących do linii Karma Kagyu – jednej z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego.
Stupa Kuchary Poland (Piotr Kuczynski).jpg

Stupa w Kucharach
Kościół Nowoapostolski w Polsce bp Waldemar Starosta 5,3 tys. wiernych[12] Kościół Nowoapostolski widzi swoje powołanie w duszpasterstwie i w zwiastowaniu Ewangelii oraz oczekuje od swoich wiernych sumiennego, z poczuciem odpowiedzialności, wywiązywania się z powierzonych i przyjętych obowiązków w życiu rodzinnym, zawodowym i społecznym. Wspólnota ta głosi, iż Kościół założony przez Jezusa Chrystusa i prowadzony przez apostołów był „Apostolski”. Kościół Nowoapostolski jako duchowa kontynuacja pierwotnego Kościoła pragnie być zupełnie z nim zgodny.
Ostróda - kościół nowoapostolski (02).jpg

Kościół Nowoapostolski w Ostródzie
Kościół Chrześcijan Baptystów Przewodniczący Rady Kościoła: prezbiter Mateusz Wichary 5,2 tys. członków[12] Cechą charakterystyczną tego Kościoła jest chrzest na wyznanie wiary poprzez zanurzenie. Wiara jest dla baptystów sprawą świadomego wyboru, stąd nikogo ich zdaniem nie wolno przymuszać do identyfikacji religijnej.
Kaplica baptystów Poznań RB1.JPG

Kaplica I Zboru Chrześcijan Baptystów "Wspólnota Nowego Narodzenia" w Poznaniu
Kościół Chrystusowy w RP Andrzej Bajeński 4,5 tys. wiernych[12] Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym, wywodzący się z tradycji Kościołów Chrystusowych (campbellitów), która głosiła powrót do nauki Biblii, wierność Jezusowi i wykonywanie woli Bożej.
W-wa ul. Puławska 114.JPG
Kościół Boży w Chrystusie Andrzej Nędzusiak 4,5 tys. wiernych[12] Zasady wiary Kościoła Bożego w Chrystusie są zbliżone do zasad przyjętych przez Kościół zielonoświątkowy i inne wspólnoty o podobnym charakterze. Podstawą wszelkiego działania oraz nauczania jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Duży nacisk kładziony jest na potrzebę osobistego spotkania z Jezusem Chrystusem (nowe narodzenie) i wiarę w to, że Jezus daje darmo (nie za uczynki) przebaczenie grzechów i zbawienie każdemu, kto odwraca się od swojego grzechu i oddaje swoje życie w Boże ręce.
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP ks. Andrzej Malicki 4,4 tys. wiernych[12] W doktrynie i praktyce metodyzm stanowi ogniwo pośrednie między tradycyjnymi Kościołami protestanckimi (luterańskimi, kalwińskimi) a ugrupowaniami tzw. Kościołów wolnych (zwłaszcza denominacje baptystyczne, zielonoświątkowe i należące do tzw. ruchu uświęceniowego). Podstawą doktrynalną, obok Biblii stanowią pisma Johna Wesleya.
Metodystyczny Kościół Krzyża Świętego Poznań RB1.JPG

Kościół św. Krzyża w Poznaniu
Rodzimy Kościół Polski Główny Ofiarnik: Ryszard Zięzio ok. 4 tys. wiernych (2011)[8] Rodzimowierczy związek wyznaniowy, nawiązujący do etnicznych, przedchrześcijańskich wierzeń Słowian. Wiara Rodzimego Kościoła Polskiego z jednej strony opiera się na henoteizmie, a z drugiej na syntezie panteizmu (czy nawet panenteizmu) i politeizmu – czyli na przekonaniu, że o losie świata decyduje siła kosmiczna zwana Bogiem Najwyższym (przez część rodzimowierców z RKP utożsamianym z Metawszechświatem), którego poszczególnymi przejawami (kolejnymi wcieleniami) są inni, pomniejsi bogowie.
2009dzi003.jpg

Chram Mazowiecki RKP
Liga Muzułmańska w RP Przewodniczący Ali Abi Issa 3,8 tys. wiernych (2011)[8]
Kościół Ewangelicko-Reformowany bp Marek Izdebski 3,5 tys. wiernych[12] Kościół nawiązujący głównie do nauki Ulryka Zwingliego i Jana Kalwina. Jego zasady wiary wyrażone są w Katechizmie Heidelberskim z 1563 oraz Konfesji sandomierskiej z 1570 roku. Formy kultu reguluje Agenda Gdańska z 1637 roku. Podstawą wiary jest Biblia, natomiast tradycja podlega stałej rewizji według zasady Ecclesia reformata et semper reformanda; odrzucona jest doktryna o nieomylności widzialnego Kościoła. Kalwinizm przyjmuje naukę o predestynacji. Praktykowany jest chrzest dzieci.
Kosciol ewangelicko-reformowany Lodz.jpg

Kościół ewangelicko-reformowany w Łodzi
Kościół Wolnych Chrześcijan w RP Jerzy Karzełek 2,9 tys. wiernych[12] Wolni chrześcijanie wierzą w trójjedynego Boga, a za podstawę swojej wiary uznają 39 kanonicznych ksiąg Starego Testamentu i 27 kanonicznych ksiąg Nowego Testamentu. Praktykowana jest wiara w zmartwychwstanie ciała, pochwycenie wierzących i powtórne przyjście Jezusa Chrystusa na ziemię oraz ustanowienie przez Niego Tysiącletniego Królestwa.
Open Brethren Lublin.JPG

Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan w Lublinie
Misja Buddyjska – Trzy Schronienia w Polsce Daiko Kanzen Osho (Jeremi Szczęsny-Maślankowski) 2,6 tys. wiernych (2008)[8] Misja Buddyjska powstała w 1992 roku, została formalnie zarejestrowana w 1995. Cel jaki stawia sobie Misja, to rozpowszechnienie nauk buddyjskich różnych tradycji oraz edukacja polskich mnichów. W tym celu wspomaga tworzenie lokalnych świątyń i ośrodków świeckich w całej Polsce (jest ich w sumie 21), zaprasza również nauczycieli z krajów buddyjskich takich jak Japonia, czy Tybet.
Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny Przemysław Jaźwiński 2,3 tys. wyznawców[12] Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, powszechnie znane jako ruch Hare Kryszna, to nowy ruch religijny założony przez Bhaktivedantę Swamiego w Nowym Jorku w roku 1966.
Czarnow temple.jpg

Świątynia w Czarnowie
Związek Buddyjski Tradycji Karma Kamtzang w Polsce Przewodniczący Waldemar Zych 1980 wiernych[12] Wyznawcy praktykują buddyzm tybetański według tradycji szkoły Karma Kamtzang, znanej też pod nazwą Karma Kagyu.
Kościół Katolicki Mariawitów w RP biskupka Damiana Maria Beatrycze Szulgowicz 1902[12] Kościół Katolicki Mariawitów jest odłamem od Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Po śmierci św. Marii Franciszki cała władza zwierzchnia w Kościele mariawitów przeszła w ręce jej najbliższego współpracownika – arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego. W roku 1924 zniósł on celibat duchownych, a kilka lat później wprowadził kapłaństwo kobiet. Zniesiono także spowiedź uszną, posty, zwyczaj święcenia przedmiotów. Reform tych nie zaakceptowali wszyscy mariawici, toteż w roku 1935 doszło do rozłamu. Abp Kowalski ze swoimi współpracownikami wyjechał do Felicjanowa, by utworzyć tam Kościół Katolicki Mariawitów. W Kościele istnieje silny kult Mateczki Kozłowskiej i Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, duchowieństwo składa się wyłącznie z kobiet, a w wielu placówkach nabożeństwa odprawiają kapłani ludowi.
Felicjanów2.jpg

Klasztor mariawicki w Felicjanowie
Kościół Ewangelicznych Chrześcijan w RP Tadeusz Tołwiński 1901 wiernych[12] Kościół Ewangelicznych Chrześcijan należy do rodziny tzw. wolnych kościołów protestanckich. Jego zasady wiary opierają się na nauczaniu Jezusa i apostołów, zapisanym w Nowym Testamencie, i odwołują się do ideałów pierwszych chrześcijan. Ewangeliczni chrześcijanie utożsamiają się również z ideami Reformacji, będącej „powrotem do źródła”, którym dla chrześcijan jest Pismo Święte. Wierzą, że naśladowanie Jezusa jest nie tylko religią, ale – przede wszystkim – sposobem życia zaspakajającym najgłębsze potrzeby człowieka; podkreślają też konieczność nawrócenia jako świadomej, osobistej decyzji, która nie może być dziedziczona po rodzicach lub zastąpiona religijnymi obrzędami.
Evangelical Christian's Church, Torun - Poland No.1.JPG

Kościół Ewangelicznych ChrześcijanZbór w Toruniu
Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego Waldemar Szymański 1835 wiernych[12] Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego powstało po podziałach w ruchu Badaczy Pisma Świętego, które nastąpiły po śmierci Charlesa T. Russella.
Kościół Chrystusowy Przewodniczący Walenty Dawidów 1706 wiernych[12] Kościół Chrystusowy w Polsce to chrześcijański kościół protestancki o charakterze ewangelicznym (ale nie jest członkiem Aliansu Ewangelicznego w RP). Należy do nurtu Kościołów Chrystusowych (tzw. campbellitów); zorganizowany kongregacjonalnie (zbory posiadają autonomię). Siedzibą władz Kościoła jest miasto Sopot.
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich Torben Engbjerg 1598 wiernych[12] Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Mormoński) powstał 6 kwietnia 1830 roku w miejscowości Fayette w stanie Nowy Jork w USA. Pierwotna nazwa brzmiała Kościół Chrystusa, lecz zmieniono ją dla odróżnienia od innych kościołów chrześcijańskich. Założycielem i pierwszym prorokiem Kościoła był Joseph Smith, Jr. Wyznawcy nazywani są potocznie mormonami (choć nazwą tą określa się również inne denominacje oparte na naukach Josepha Smitha).
Warsaw chapel.JPG

Kaplica Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Warszawie
Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa Prezbiter Naczelny Roman Jawdyk 1588 wiernych (1994)[8]
Instytut Wiedzy o Tożsamości „Misja Czaitanii” Elżbieta Dorota Serwin 1506 wiernych[12] Misja Czaitanii to nowy ruch religijny założony w 1977 roku przez Chrisa Butlera poprzez wyodrębnienie z Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny. Propaguje kult Kryszny, którego uważają za tożsamego z Wisznu, najwyższą formą Boga. Nazwa „Misja Czaitanii” odnosi się do Ćajtanji Mahaprabhu, uważanego za inkarnację Kryszny.
Świecki Ruch Misyjny „Epifania” Henryk Olekszy 1380 wiernych[12] Świecki Ruch Misyjny Epifania jest częścią międzynarodowego ruchu religijnego: Laymen’s Home Missionary Movement (Świecko Domowy Ruch Misjonarski). Ruch ten wywodzi się z milleryzmu, powstał w 1920 roku po podziałach w ruchu Badaczy Pisma Świętego, które nastąpiły po śmierci Charlesa T. Russella. Założycielem ruchu był Paul S.L. Johnson, który sprawował urząd opiekuna wykonawczego i dyrektora LHMM aż do swojej śmierci w roku 1950. Po nim funkcję tę pełnili: Jolly, Gohlke, Hedman, Herzig i Snyder.
Dom modlitwy.jpg

Dom modlitwy w Poznaniu – miejsce spotkań wyznawców „Epifanii”
Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP Lesław Piszewski; Naczelny Rabin Polski: Michael Schudrich 1222 wiernych (2011)[8] Podstawą judaizmu jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko stwórcą świata, także jego stałym „nadzorcą”, czy też „opiekunem”. Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się nakazom Boga.
ReicherówSynagogue1.jpg

Synagoga Reicherów w Łodzi
Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej Andrzej Jeziernicki 1040 wiernych (2011)[8] Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej jako wspólnota o charakterze pentekostalnym podkreśla znaczenie Pisma Świętego (Starego i Nowego Testamentu) jako najważniejszego autorytetu co do wiary i życia. Członkami wspólnot stają się chrześcijanie, którzy świadomie przyjęli Jezusa jako swojego Pana i Zbawiciela, czyli przeżyli nawrócenie.
POL Cieszyn Pokoju 1 - Cieszyńska Drukarnia Wydawnicza.jpg

Budynek, w którym mieści się zbór Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Cieszynie
Wschodni Kościół Staroobrzędowy Przewodniczący Naczelnej Rady Kościoła: Wacław Nowiczenko 1006 wiernych (2011)[8] Doktryna staroobrzędowców bezpopowców, opiera się na Piśmie Świętym, doktrynie o Trójcy Świętej, sukcesji apostolskiej, uznaniu siedmiu sakramentów, kultu świętych i Maryi, uznaje się chrzest niemowląt i modlitwę za zmarłych. Spowiedź odbywa się raz do roku, w pierwszym albo drugim tygodniu wielkiego postu. Staroobrzędowcom nie wolno pić alkoholu i herbaty ani palić papierosów. Mężczyźni muszą nosić brody.
Wodziłki-molenna.JPG

Molenna w Wodziłkach

Kościoły i inne związki wyznaniowe liczące do 1000 wiernych[edytuj]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2014 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Katolicki w RP obrządek ormiański (ormiańskokatolicki) abp Kazimierz Nycz, metropolita warszawski 670 wiernych[12] Obrządek ormiański wywodzi się z Armenii i ma dwa główne rytylibański i lwowski, z których oba znane są w Polsce. Charakterystyczny jest język grabar (staroormiański), który zachował się tylko w modlitwach. Inną cechą wyróżniającą jest dominacja śpiewu (podstawą jest śpiew chóru), szaty liturgiczne księdza, wydłużony czas liturgii do 1,5 godziny oraz ustawienie kapłana „tyłem do wiernych”, czyli w kierunku wschodnim. Różnicę możemy również zauważyć w sakramentach świętych. W obrządku łacińskim dziecko otrzymuje na początku swojego życia chrzest, a po osiągnięciu pewnej dojrzałości i wiedzy religijnej przystępuje do sakramentu bierzmowania. W obrządku ormiańskim oba te sakramenty udzielane są jednocześnie już w wieku niemowlęcym. Księża ormiańscy są obowiązani nosić brody.
Gliwice St. Trinitatis.jpg

Kościół ormiańskokatolicki Trójcy Świętej w Gliwicach
Kościół Boży w Polsce Pastor Główny Maciej Starczewski 601 wiernych (2011)[8] Wywodzi się z grupy odnowy charyzmatycznej działającej do 1991 r. w ramach Kościoła Katolickiego. Należy do rodziny Church of God (siedziba w Cleveland USA), najstarszą zielonoświątkową denominacją, założoną w 1886 r. Do 2002 r. Kościół działał pod nazwą Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie, a następnie jako Kościół Wiary[8].
Muzułmański Związek Religijny w RP Mufti Tomasz Miśkiewicz 585 wiernych[12] Muzułmańskie Gminy Wyznaniowe są częścią struktury organizacyjnej Muzułmańskiego Związku Religijnego. Każda gmina ma siedzibę i podległe określone terytorium. Gminy organizują życie religijne swoich członków. Gmina posiada osobowość prawną.
Kruszyniany Mosque.jpg

Meczet w Kruszynianach
Ewangeliczny Związek Braterski w RP Zwierzchnik: Ludwik Skworcz 560 wiernych (2013)[14] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski od 31 stycznia 1990 r.
Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa Tadeusz Krzok 520 wiernych (2013)[14] Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa jak wskazuje nazwa ma charakter ewangeliczny, co oznacza, że swe wyznanie wiary opiera wyłącznie na treści Pisma Świętego. Wspólnota powstała na początku XX wieku, kiedy to w łonie Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego doszło do religijnego przebudzenia o charakterze zielonoświątkowym. Początki wspólnoty sięgają roku 1910, kiedy powstał zarejestrowany przez władze Austro-WęgierZwiązek Stanowczych Chrześcijan”. W 1981 r. dokonano rejestracji (w Polsce) pod nazwą „Protestancka Wspólnota Regionu Bieszczadzkiego – Kościół Zielonoświątkowy”, a obecną nazwę Wspólnota nosi od 1988[15].
ZborWolaP.jpg

Dom modlitwy Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej w Woli Piotrowej
Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej bp Marek Jan Kordzik 485 wiernych (2014)[12] Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za kontynuację Polskiego Kościoła Starokatolickiego, który powstał w latach 30. XX wieku w wyniku rozłamu w polskiej diecezji misyjnej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Kościół zorganizowany jest w ustroju episkopalno-synodalnym, przyjmując naukę dogmatyczną i moralną Kościół rzymskokatolickiego z wyjątkiem dogmatu o nieomylności papieża oraz jego uniwersalnej jurysdykcji. Duchowni starokatoliccy żyją w celibacie, a kapłanem może być tylko mężczyzna. Kościół Starokatolicki uznaje kult świętych, kult Maryi, kult obrazów i relikwii oraz modlitwy za zmarłych. Przyjmuje wiarę w czyściec, realną obecność Chrystusa w Eucharystii. Wierni zamieszkują głównie województwo mazowieckie, łódzkie i śląskie.
Old Catholic Church of the Exaltation of the Holy Cross in Łódź a001.JPG

Starokatolicka Katedra Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi
Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego Roman Witek 480 wiernych (2013)[14] Chrześcijanie Dnia Sobotniego – wyznanie wyodrębnione z polskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w latach 30. przez Alfreda Kube. Często mylnie identyfikowany z adwentyzmem. Nie należy on do wyznań adwentystycznych, ponieważ nie wierzy w specyficzny adwentystyczny wykład księgi Daniela, rok 1844 jako początek czasu końca, świątynię w niebie, oraz prorokinię adwentystyczną Ellen White.
Stowarzyszenie Zborów Chrześcijan w RP Oskar Schier 455 wiernych (2013)[14] Związek wyznaniowy prawnie działający na terenie Polski od 11 stycznia 1990 r.
Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP bp Jerzy Rybka 430 wiernych (2011)[8] Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP wyodrębnił się z Kościoła Polskokatolickiego w RP w 1995 roku. Założyli go wierni warszawskiej parafii polskokatolickiej Dobrego Pasterza, którzy byli krytycznie nastawieni do postępowania władz zwierzchnich Kościoła Polskokatolickiego w RP. 6 października 2006 roku PNKK w RP został wpisany do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych MSWiA. Za priorytetowe zadania kościół stawia sobie jurysdykcyjną jedność z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim oraz pełną komunię z Kościołem rzymskokatolickim.
Parafia PNKK w Warszawie.JPG

Parafia Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła w Warszawie
Międzynarodowa Szkoła Złotego Różokrzyża „Lectorum Rosicrucianum” Kierownictwo Krajowe 420 wiernych (2013)[14] Nauka Szkoły opiera się na koncepcji „dwóch ładów natury”. Istnieje znany nam porządek natury zawierający zarówno śmierć, jak i życie, znany też jest pierwotny, boski ład. Jednym z celów pracy kościoła Rosicrucianum jest głoszenie wiernym o prawdziwym źródle ich pragnienia oraz wyjaśnianie konieczności powrotu do boskiej natury.
Centrum Chrześcijańskie Kanaan Bolesław Paliwoda 248 wiernych (2013)[14] Ewangelikalny kościół założony we Wrocławiu w 1996 roku. Skupia 7 zborów.
Wiara Baha'I w Polsce Przewodniczący Patrick Crowley 224 wiernych (2011)[8] Bahaizm założył Mirza Hussayn Ali Nuri w roku 1863. W Polsce został zarejestrowany w roku 1992.
Wspólnota Unitarian Uniwersalistów w RP Prezydent Helmut Iwa 224 wiernych (2011)[8]
Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego w Polsce Lech Bieleń 205 wiernych (2013)[14] Jeden z odłamów Badaczy Pisma Świętego powstały w Polsce w latach trzydziestych XX wieku, którego założycielem był Czesław Kasprzykowski. Obecna siedziba stowarzyszenia w Polsce znajduje się Bydgoszczy.
Zbór Ewangeliczny „Agape” w Poznaniu Przełożony Zboru Kazimierz Krystoń; 193 wiernych (2011)[8] Zbór swoją nauką wywodzący od chrześcijaństwa apostolskiego. Zarejestrowany w 1991 roku.
Kościół Chrześcijański w Duchu Prawdy i Pokoju Starszy Kapłan Antoni Adamczyk 190 wiernych (2011)[8] Początki związku wyznaniowego sięgają prowadzonych od roku 1975 spotkań modlitewnych przez byłego zakonnika zakonu bonifratrów. Zarejestrowany został w roku 1991.
Wspólnota Chrześcijańska „Wrocław dla Jezusa” Przewodniczący Rady Kościoła Adam Piątkowski 180 wiernych (2010)[8] Wspólnota o charakterze zielonoświątkowym. Zarejestrowana w 1995 roku.
Rodzima Wiara Stanisław Potrzebowski 180 wiernych (2011)[8] Związek odwołujący się do przedchrześcijańskich wierzeń słowiańskich.
Szkoła Zen Kwan Um w Polsce Aleksandra Porter 156 wiernych (2013)[14] Szkoła zen, opierająca się na tradycji buddyzmu koreańskiego i nauczaniu Dae Soen Sa Nima Seung Sahna.
Chrześcijańska Wspólnota Ewangeliczna Andrzej Cyrnikas 150 wiernych (2011)[8] Niezależny samorządny ewangelikalny zbór znajdujący się na terenie Bielska-Białej zarejestrowany prawnie 25 lipca 1990 r.
Zbór Stanowczych Chrześcijan w RP Piotr Pilch 136 wiernych (2013)[14] Kościół o charakterze pentekostalnym, istniejący od ponad 60 lat.
Kościół Katolicki w RP obrządek bizantyńsko-słowiański (neounicki) bp Zbigniew Kiernikowski, biskup siedlecki 134 wiernych[12]
Nicephorus church in Kostomłoty, Poland.jpg

Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika w Kostomłotach
Związek Ajapa Yoga Guru Prasad Paramahansa 133 wiernych (2013)[14] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski, oparty na zasadzie medytacji zwanej adźapajogą, która jest prostą, praktyczną i naukową techniką oddechowo-medytacyjną.
Buddyjska Wspólnota „Zen Kannon” Izabela Olejnik-Kozłowska 121 wiernych (2008)[8] Podstawową praktyką w tej wspólnocie jest praktyka medytacyjna zwana zazen, której istotą jest poznanie swojej prawdziwej natury, osiągnięcie stanu buddy.
Gmina Wyznaniowa Starozakonnych w RP 120 wiernych (2011)[8] Gmina działająca w opozycji do Związku Wyznaniowych Gmin Żydowskich w RP. Została zarejestrowana w 2003 roku.
Kościół Chrześcijański „Wieczernik” Pastor Irena Stankiewicz ok. 120 wiernych (2011)[8] Związek nurtu zielonoświątkowego wywodzący się z katolickiego ruchu oazowego i charyzmatycznego. Został zarejestrowany w 1996 roku.
Zbór w Wodzisławiu Śląskim Zwierzchnik (starsi zboru): Andrzej Trzebowski, Marek Dragon i Tomasz Dragon. 118 wiernych (2013)[14] Protestancka wspólnota wyznaniowa działająca prawnie na terenie Polski od 14 maja 1990 r.
Karaimski Związek Religijny w RP Szymon Pilecki 115 wiernych (2013)[14] Karaimi posługują się językiem karaimskim należącym do języków tureckich, ale w odróżnieniu od większości ludów tureckich, nie są wyznawcami islamu. Wyznają religię, która na przełomie VII i VIII w. wyłoniła się z judaizmu. Założycielem tego odłamu był Anan ben Dawid z Basry. Uznają oni tylko Biblię, w szczególności Pięcioksiąg Mojżeszowy, odrzucając autorytet rabinów i Talmudu.
Związek Buddyjski Kanzeon Mistrz Zen Andrzej Bogdan Krajewski 113 wiernych (2013)[14] Związek opiera się na nauce buddyzmu i należący do międzynarodowej sanghi, której siedziba znajduje się w Salt Lake City.
Kościół Chrześcijański „Arka” w Poznaniu Pasterz Kościoła Marian Rassek 103 wiernych (2011)[8] Kościół należący do nurtu Kościołów lokalnych. Zarejestrowany w 1992 roku.
Wspólnota „Drzewo Oliwne” Koordynator Anna Cieślar ok. 100 wiernych (2011)[8] Wspólnota ewangelicznych chrześcijan zarejestrowana w 1994 roku.
Zbory Boże Chrześcijan Dnia Siódmego Przewodniczący Emil Stekla 84 wiernych (2011)[8] Chrześcijański związek wyznaniowy o charakterze adwentystycznym, głoszący konieczność przestrzegania biblijnego Dekalogu, w tym przykazania o święceniu szabatu. Zarejestrowany w 1991 roku.
Światowy Uniwersytet Duchowy „Brahma Kumaris” w Polsce Dyrektor Uniwersytetu Aneta Łój 83 wiernych (2013)[14] Nauka Uniwersytetu oparta jest na zasadach z pogranicza hinduizmu i buddyzmu.
Związek Buddyjski „Khordong” w Polsce Przewodniczący Anna Siwecka 80 wiernych (2011)[8] Związek wywodzący się z tradycji buddyzmu tybetańskiego – ningma. Zarejestrowany w 1994 roku.
Misja „Centrum Służby Życia” Janusz Grabiec 72 wiernych (2013)[14] Ewangeliczna wspólnota religijna posiadająca swój jedyny zbór w Skoczowie. Zbór jest współorganizatorem Ewangelicznego Festiwalu Życia w Wiśle.
Związek Buddystów Zen „Bodhidharma” Sensei Sunya Kjolhede 70 wiernych (2011)[8] Związek wyznaniowy stanowiący jeden z ośrodków polskiego buddyzmu. Szkoła pochodzi z gałęzi buddyzmu zen.
Chrześcijańskie Centrum „Pan jest Sztandarem” – Kościół w Tarnowie Pastor-Prezbiter Jan Skarbek ok. 70 wiernych (2011)[8] Związek wyznaniowy należący do nurtu protestantyzmu ewangelicznego. Został zarejestrowany w 1997 roku.
Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej Naczelny Imam Mahmud Taha Żuk 61 członków[12] Związek wyznaniowy zrzeszający polskich wyznawców szyickiej wersji islamu.
Islamskie Zgromadzenie Ahl-ul-Bayt imam Ryszard Ahmed Rusnak 61 członków (2013)[14] Prawnie działający na terenie Polski szyicki związek wyznaniowy oparty na Ahl-ul-Bayt, co oznacza rodzinę. Członkowie zgromadzenia uważają, że termin odnosi się do wszystkich pobożnych muzułmanów. Ilość szyitów w Polsce szacuje się na 5000.
Zbór Chrześcijański w RP Paweł Ratz 55 wiernych (2009)[8] Ewangelikalno-protestancki związek wyznaniowy działający prawnie w Polsce od 10 kwietnia 1990 r.
Zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim Rada Starszych (5 osób) ok. 50 wiernych (2011)[8] Pentekostalna wspólnota chrześcijańska zarejestrowana w 1990 roku.
Kościół Pentakostalny w RP Prezbiter Naczelny Zbigniew Rękorajski ok. 50 wiernych (2011)[8] Do 2000 roku funkcjonował jako Zbór Ewangeliczny Horeb. Zarejestrowany w 1996 roku.
Stowarzyszenie Muzułmańskie Ahmadiyya Amir Hamid Karim Mahmud 45 wiernych (2009)[8]
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Ruch Reformacyjny Paweł Zając 42 wiernych (2013)[14] Kościół chrześcijański, uznający Biblię za jedyną regułę wiary i praktyki, oraz Boga w Trzech OsobachOjca, Syna i Ducha Świętego. Kościół wierzy w zbawienie jedynie z łaski, ważność Dekalogu, świętość dnia sobotniego i bliskie Powtórne Przyjście Chrystusa. Praktykuje się trzy obrzędy: chrzest, umywanie nóg i Wieczerzę Pańską. Wszyscy wyznawcy Kościoła są wegetarianami i pacyfistami. Kościół nie uczestniczy w życiu politycznym. Jest przeciwny ekumenii. Działa w 125 krajach świata, posiada 35 000 członków. Kościołem zarządza Generalna Konferencja.
SDARM Church Katowice 02.jpg

Dom modlitwy Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego Ruchu Reformacyjnego w Katowicach
Chrześcijański Kościół Pełnej Ewangelii „Duch i Moc” Przewodnicząca Czesława Przybylska 40 wiernych (2011)[8] Powstał na terenie Polski w 1995 roku.
Biblijny Kościół Baptystyczny Pastor Adam Tołwiński 36 wiernych (2010)[8] Kościół należący do konserwatywnego nurtu baptystycznego. Zarejestrowany w 1996 roku.
Stowarzyszenie Chrześcijańskiej Nauki Lech Katrycz 35 wiernych (1996)[8] Wyznanie założone w USA w 1879 roku przez Mary Baker Eddy.
Kościół Jezusa Chrystusa w Werbkowicach Pastor Kościoła Antero Kaczan 30 wiernych (2010)[8] Kościół należący do nurtu zielonoświątkowego. Zarejestrowany w 1993 roku.
Centrum Chrześcijańskie „Nowa Fala” Pastor Adam Sawicki ok. 30 wiernych (2010)[8] Centrum, związane z nurtem zielonoświątkowym, powstało z grona osób aktywnych w ruchu oazowym i charyzmatycznym w Kościele Katolickim. Zostało zarejestrowane w 1996 roku.
Kościół Reformowany Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce Przewodniczący Zarządu Roman Załozny 29 wiernych (2011)[8] Wyznanie powstałe na skutek rozłamu w ruchu adwentystycznym. Zarejestrowane w roku 1990.
Centrum Biblijne „Jezus Jest Panem” Zbigniew Łapiński 29 wiernych (2010)[8] Kościół pentekostalny zarejestrowany w 1990 roku.
Zbór Ewangelii Łaski Przełożony Zboru Piotr Kotysz 25 wiernych (2011)[8] Wspólnota zielonoświątkowa uważająca W.M. Branhama za proroka. Została zarejestrowana w 1993 roku.
Chrześcijańska Wspólnota „Jezus Panem” Pastor Wspólnoty Jerzy Tarnowski 24 wiernych (2010)[8] Wspólnota założona w Pabianicach. Zarejestrowana w roku 1992.
Izraelicka Niezależna Gmina Wyznaniowa w Poznaniu 20 wiernych (2008)[8] Gmina wyodrębniła się ze Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Została zarejestrowana w 2001 roku.
Zbór Ewangeliczny „Jeruzalem” w Żywcu Prezbiter-Pastor (Przełożony Zboru) Alojzy Stasica 17 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 1996 roku.
Stolica Boża i Barankowa 15 wiernych (2011)[8] Wyznanie o nie sprecyzowanej doktrynie stanowiące rodzaj kilkunastu osobowej komuny, wspólnie prowadzącej gospodarstwo rolne.
Wspólnota Chrześcijańska „Pojednanie” 15 wiernych (2011)[8] Wspólnota powstała na bazie grupy oazowej w roku 1989. Zarejestrowana w roku 1991.
Stowarzyszenie Świadomości Duchowej Miłości w Polsce 12 wiernych (2011)[8] Stowarzyszenie zarejestrowane w 1990 roku.

Kościoły i inne związki wyznaniowe, co do których brak jest niektórych istotnych danych[edytuj]

Ta część listy zawiera nowo powstałe związki wyznaniowe lub o niepełnych bądź niepotwierdzonych danych.

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2014 roku Opis Zdjęcie siedziby
Uczniowie Ducha Świętego Weronika Stęporowska 1018 wiernych (2011)[8] Podstawowym źródłem wiary dla uczniów Ducha Świętego jest wyłącznie Nowy Testament Pisma Świętego. Wyznawcy Ducha Św. uznają Kościół katolicki za matkę wszystkich kościołów.
Zachodni Zakon Sufi Przedstawiciel Krajowy Zakonu Sufi Mariola Trzpis-Miedziewska 576 wiernych (2002)[8] Organizacja związana z ruchem New Age, otwarta dla wszystkich ludzi bez względu na rasę czy wyznanie.
Ruch Williama Branhama ok. 500[16] Działa od końca lat 60. Opiera się na naukach Williama Branhama. Wspólnota nie zabiega o rejestrację. Ma cztery odłamy.
Medytacyjne Stowarzyszenie Najwyższej Mistrzyni Czing Hai w Polsce Przewodniczący Łukasz Kuś 460 wiernych (2000)[8] Zarejestrowane w 1994 roku
Kościół „Chrystus dla wszystkich” Prezbiter Naczelny Leszek Zając 327 wiernych (2005)[8] Związany jest z nurtem zielonoświątkowym. Powstał i został zarejestrowany w 1993 roku.
Związek wyznaniowy Hindu Bhavan w RP Pradhan Haresh Lalwani ok. 320 wiernych (2010)[8] Zarejestrowany w 2008 roku.
Zachodniosłowiański Związek Wyznaniowy „Słowiańska Wiara” 296 wiernych (2011)[8] Związek odwołujący się do przedchrześcijańskich wierzeń słowiańskich.
Polish Rodnover celebrations (0).PNG

Obrządki ZZW „Słowiańska Wiara”
Kościół Zjednoczeniowy Tomasz Wesołowski 261 wiernych (1992)[8] Głównym celem Kościoła jest zbudowanie Królestwa Bożego na Ziemi. Mooniści wierzą, że Jezus Chrystus nie doprowadził do końca swojej misji, gdyż nie założył Prawdziwej Rodziny, której dzieci byłyby wolne od grzechu pierworodnego. Takąż misję miał wypełnić Sun Myung Moon i jego trzecia małżonka, Hak Ja Han, nazywana przez wyznawców Matką Niebiańską, z którą miał dwanaścioro dzieci.
Jednota Braci Polskich Robert Kisiel 260 wiernych (2003)[8] Bracia za wyłączną podstawę swej doktryny uważają Biblię. Podobnie jak arianieantytrynitarzami – nie uznają dogmatu o Trójcy Świętej. Bracia polscy udzielają chrztu przez zanurzenie na podstawie wiary. Raz do roku obchodzą Wieczerzę Pańską poprzedzoną umywaniem nóg. Za dzień świąteczny uznają sobotę (szabat) i przestrzegają biblijnych przepisów pokarmowych.
Centrum Chrześcijańskie „Miecz Ducha” w Kaliszu Przewodniczący Rady Kościoła Andrzej Stawikowski ok. 200 wiernych (2010)[8] Zarejestrowany w 1998 roku.
Kościół Ewangeliczny w RP Przewodniczący Rady Kościoła Daniel Cichocki ok. 200 wiernych (2007)[8] Powstał w wyniku reorganizacji w 1988 roku Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego.
Związek Taoistów Tao Te King Przewodniczący Związku Lada Malińakova ok. 200 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2004 roku.
Kościół Prezbiteriański Pastor Naczelny Mi Soon Shin ok. 200 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2006 roku.
Niezależna Gmina Wyznania Mojżeszowego w Gdańsku Przewodniczący Zarządu Jakub Szadaj ok. 190 wiernych (2004)[8] Zarejestrowany w 2000 roku.
Kościół Armia Zbawienia w RP Zwierzchnik Joan Grace Munch 177 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2006 roku.
Kościół Chrześcijański „Słowo Wiary” Biskup Dariusz Mach 172 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2003 roku.
Chrześcijański Kościół Dobra Suweren Jacek Zakrzewski ok. 170 wiernych (1997)[8] Zarejestrowany w 1996 roku.
Związek Buddystów Czan Przewodniczący Paweł Rościszewski ok. 150 wiernych (2001)[8] Zarejestrowany w 1997 roku. Zrzesza buddystów praktykujących czan (jap. zen) według nauk Mistrza Szengjena

i jego ucznia Johna Crooka

Sangha „Domen Zenji” 115 wiernych (2010)[8] Zarejestrowany w 2009 roku. Związek zrzesza uczniowie Mistrza Kaisena.
Unia Ewangelikalna w RP 107 wiernych (2011)[8] Związek został zarejestrowany w 2004 roku.
Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego Wielki Brat Zakonu: Robert Mikołajek ok. 100 wiernych (2011)[8] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski, tylko w województwie małopolskim[8]. Prowadzi działalność badawczo-edukacyjną w zakresie tworzenia zindywidualizowanych technik dążenia do wiedzy oraz zajmuje się konstruowaniem indywidualnego oprzyrządowania filozoficznego dla osób zajmujących się poszukiwaniem wiedzy. W początkowej fazie Doktryna i Dogmat Zakonu wypracowane zostały w oparciu o nauki mistrzów zawarte w buddyzmie, hinduizmie, jodze i sztuce zen, a w późniejszym czasie przemodelowane zostały w oparciu o mistykę chrześcijańską i jej liczne nurty.
Związek hatha jogi Brama Jogi Nauczyciel Tadeusz Grajnert ok. 100 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 1998. Związek propaguje Hatha Jogę.
Ormiański Kościół Apostolski Katolikosatu Eczmiadzyńskiego w RP Przewodniczący Zarządu Ks. Mher Tsaturyan ok. 100 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2010 roku.
Związek Postępowych Gmin Żydowskich „Beit Polska” Prezes Zarządu Piotr Stasiak 100 wiernych[potrzebny przypis] Związek został oficjalnie powołany 16 kwietnia 2008 w Warszawie przez ponad 100 osób. Prace nad utworzeniem związku wyznaniowego trwały od połowy 2007. Beit Polska przeprowadza konwersje na judaizm. Wielu członków tej organizacji to konwertyci, zarówno posiadający żydowskich przodków, jak i nieposiadający. Do Beit Polska należą Beit Warszawa, Beit Trójmiasto oraz Beit Konstancin.
Beit warszawa synagogue2006.jpg

Synagoga Beit Warszawa
Kościół Chrześcijański „Jezus Żyje” Pierwszy Pastor Jerzy Przeradowski 95 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 1997 roku.
Polski Ewangeliczny Kościół Braterski 94 wiernych (2005)[8] Powstał w 1996 roku, zarejestrowany w 1997.
Chrześcijański Związek Wyznaniowy „Źródło” Przewodniczący Julian Miłogrodzki 76 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 1997 roku.
Warszawski Kościół Międzynarodowy Przewodniczący Rowan Sally Howard ok. 70 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2000 roku.
Związek Khyung Dzon w Polsce 68 wiernych (1995)[8] Zarejestrowany w 1995 roku.
Zbór Panmonistyczny 53 wiernych (2005)[8] Wyznanie powstałe w 1921 roku. W roku 1961 przyjęło obecną formę oraz nazwę.
„Wspólnota bez Bram” Mumon-Kai Związek Buddyjski Zen Rinzai w RP Waldemar Pieńkowski 53 wiernych (2005)[8] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski, z kręgu buddyzmu zen, uważany za zamkniętą, zelitaryzowaną wspólnotę, której członkowie to jednocześni kapłani.
Warszawski Kościół Chrystusowy Przewodniczący Stanisław Solanikow 52 wiernych (1998)[8] Zarejestrowany w 1995 roku
Kościół Chrześcijański „Miejsce Odnowienia” Pastor Senior Małgorzata Lewandowska ok. 50 wiernych (1999)[8] Społeczność związana z ruchem zielonoświątkowym. Zarejestrowany w 1995 roku.
Kościół „Ekklesia” w Warszawie ok. 50 wiernych (2004)[8] Zarejestrowany w 1997 roku.
Ursynowska Społeczność Ewangeliczna Pastor Paweł Jarosz ok. 40 wiernych (2005)[8] Wspólnota zarejestrowana w 1997 roku. Członek Aliansu Ewangelicznego w RP.
Chrześcijański Kościół „Maranatha” w Wiśle Pastor Tadeusz Pilch ok. 40 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 1997 roku.
Zbór w Opolu – „Społeczność Wywołanych” Biskup Czesław Sobociński ok. 30 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 1998 roku.
Związek Wyznaniowy „Eckankar” w Polsce Prezydent Helena McKevitt ok. 30 wiernych (2011)[8] Opiera się na w świętej księdze Shariat-Ki-Sugmad. Zarejestrowany w 1997 roku.
Kościół Anglikański w Polsce Proboszcz Parafii Warszawskiej Robert David Gamble 28 wiernych (1999)[8] W Polsce zarejestrowany w 1996 roku.
Kościół w Radomiu 24 wiernych (1999)[8] Kościół należący do nurtu kościołów lokalnych. Zarejestrowany w 1994 roku.
Kościół Jezusa Chrystusa Wiary Chrześcijańskiej Pastor Tomasz Konrad Jankowski 20 wiernych (1999)[8] Zarejestrowany w 1997 roku.
Zbór Wolnych Chrześcijan Przełożony Zboru Jan Brokl 20 wiernych (2001)[8] Powstał na terenie Polski w roku 1927. Zarejestrowany w roku 1992.
Miejscowy Kościół w Lublinie 17 wiernych (2006)[8] Zarejestrowany w 1998 roku.
Kościół Jezusa Chrystusa w Kamiennej Górze Pasterz Roman Wnuk 16 wiernych (1996)[8] Powstał w 1992 roku i w tym roku został zarejestrowany.
Zbór Ewangeliczny „Betel” w Warszawie 15 wiernych (2005)[8] Zbór należący do nurtu ewangelicznego. Powstał w roku 1993, zarejestrowany w roku 1994.
Kościół Ewangeliczny „Ichtus” we Wrześni 15 wiernych (2007)[8] Wyłonił się z Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan. Zarejestrowany w 1995 roku.
Kościół Chrześcijan w Rybniku Starszy Piotr Skoczylas 15 wiernych (2010)[8] Zarejestrowany w 1998 roku.
Lokalny Kościół w Kwidzynie 15 wiernych (2004)[8] Zarejestrowany w 1998 roku.
Związek Tybetańskiego Bon „Sa Trik Er Sang” Przewodniczący Rady Michał Wolniak 5 wiernych (2011)[8] Zarejestrowany w 2010 roku.
Zbór Ewangelicko-Baptystyczny w Katowicach Przełożony Zboru Tomasz Kalisz Zarejestrowany w 1990 roku. Brak innych danych.
Ruch Świadomości Babadżi Herakhandi Samadż Przewodniczący Mariusz Iwanowski Zarejestrowany w 1990 roku. Ruch szerzy „Odwieczną Religię” zgodnie z przekazem Baba Ji
Związek Wyznaniowy Kwinarystów Zarejestrowany w 1992 roku.
Kościół Dobrego Pasterza Przewodniczący Naczelnej Rady Moner Shaded Zarejestrowany w 1993 roku.
Wspólnota Dzog-czen w Polsce Dyrektor Zarządu Tomasz Jerzy Damzyn Zarejestrowana w 1994 roku. Dzog-czen nawiązuje do przed buddyjskiej tradycji kultów szamańskich Bon oraz nauk szkoły ningma.
Kościół Miłosiernego Boga Zwierzchnik Edward Bogusławski Zarejestrowany w 1994 roku.
Polski Kościół Słowiański Zarejestrowany w 1995 roku.
Związek Garuda w Polsce Przewodnicząca Justyna Przondo Zarejestrowany w 1995. Skupia osoby praktykujące starotybetańską tradycję Bon.
Kościół Panteistyczny „Pneuma” Prezes Janusz Nowakowski Zarejestrowany w 1996 roku.
Kościół Nowego Przymierza w Lublinie Zarejestrowany w roku 1997.
Związek Buddyjski Dak Shang Kagyu w Polsce Zarejestrowany w 1997 roku.
Kościół Unitariański Zarejestrowany w 1997 roku.
Polski Kościół Dialogu Dialogos Maciej Bugaj Zarejestrowany w 1997 roku.
Chrześcijański Kościół „Dobra Nowina” Pastor Mariusz Krzysztof Siedlecki Zarejestrowany w 1997 roku
Kościół „Misja dla Polski” Pastor Feliks Byczkowski Zarejestrowany w 1997 roku.
Kościół Jezusa Chrystusa „Syjon” w Rzeszowie Pastor Lucyna Kopacz Zarejestrowany w 1997 roku.
Zgromadzenie Braci i Sióstr „Politeistów” Generalny Zwierzchnik Dawid Oleszko Zarejestrowany w 1998 roku.
Związek Wyznaniowy Polska Chrześcijańska Służba Zarejestrowany w 1998 roku.
Kościół Chrześcijański „Otwarte Drzwi” Pastor Joannes Wilhelmus Marie van Dam Zarejestrowany w 1998 roku.
Kościół Miłosierdzia Jezusowego Głowa Kościoła Sebastian Poznański Zarejestrowany w 2001 roku.
Kościół Chrześcijański w Warszawie Pastor Kościoła Maksymilian Pyra Zarejestrowany w 2003 roku. Członek Aliansu Ewangelicznego w RP.
Kościół Chwały Przewodniczący Marcin Podżorski Zarejestrowany w 2003 roku. Powstał w wyniku reorganizacji Centrum Biblijnego „Jezus Jest Panem”. Początkowo nosił nazwę Chrześcijański Kościół Reformacyjny.
Kościół Chrześcijański Nowe Życie Pastor Grażyna Rozwadowska Zarejestrowany w 2005 roku.
Ewangeliczny Kościół Chrześcijański Biskup Tomasz Marut Zarejestrowany w 2006 roku.
Ormiański Kościół Apostolski w RP Prezes Unan Ananyan Zarejestrowany w 2006 roku.
Związek Wyznaniowy Singh Saba Gurudwara w RP Naczelny Przełożony Jawahar Jyoti Singh Zarejestrowany w 2007 roku. Jedyny sikhijski związek wyznaniowy w Polsce.
Instytut Śardza Ling Przewodniczący Dariusz Sawczuk Zarejestrowany w 2008 roku. Instytut założony przez Njimę Dakpę Rinpocze w 2007 roku na życzenie uczniów.
Zrzeszenie Kościołów Chrystusowych w RP Zarejestrowany w 2009 roku.
Związek Buddyjski „Dzogczien Kunzang Cziuling” w RP Zarejestrowany w 2011 roku.
Wyznawcy Słońca Naczelny Pierwszy Łukasz Zalega Zarejestrowany w 2013 roku.
Staroprawosławna Cerkiew Staroobrzędowców Przewodniczący Rady Ogólnego Zebrania Cerkwi oraz Duchowny o. Mariusz Jefimow Odłam Wschodniego Kościoła Staroobrzędowego zarejestrowany w Polsce 18 grudnia 2013 roku.
Kościół Dobrej Nadziei Zarejestrowany w Polsce 4 czerwca 2014 roku.
Polski Narodowy Katolicki Kościół w Kanadzie Seniorat Misyjny w Polsce Senior Adam Andrzej Rosiek Zarejestrowany w Polsce 27 czerwca 2014 roku.
Związek Buddyjski „Yeshe Khorlo” w Rzeczpospolitej Polskiej Zarejestrowany w Polsce 30 września 2014 roku.
Ośrodek Wietnamskiego Buddyzmu w Polsce Przewodniczący Hien Ha Minh Zarejestrowany w Polsce 17 czerwca 2015 roku.
Kościół Chrześcijański Zoe Biskup Krzysztof Dominik Rompa Zarejestrowany w Polsce 12 stycznia 2016 roku.
Kościół „Chrześcijańska Wspólnota Jordan” Pastor Główny Kościoła Władysław Jan Jamróz Zarejestrowany w Polsce 27 stycznia 2016 roku.

Krajowe organizacje międzykościelne[edytuj]

Nazwa Przewodniczący Opis
Polska Rada Ekumeniczna abp Jeremiasz Jan Anchimiuk, prawosławny biskup wrocławsko-szczeciński Polska Rada Ekumeniczna to organizacja ekumeniczna zrzeszająca polskie Kościoły protestanckie, starokatolickie i prawosławne; działająca od czasów II wojny światowej, zarejestrowana w 1946.
Towarzystwo Biblijne w Polsce Małgorzata Platajs Towarzystwo działające na terenie Polski, które za swój cel przyjmuje rozpowszechnianie Pisma Świętego wśród wiernych różnych wyznań. Towarzystwo Biblijne w Polsce jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej
Rada Zborów Ewangelicznych Kazimierz Muranty
Alians Ewangeliczny w RP Andrzej Nędzusiak Alians Ewangeliczny to polska organizacja międzykościelna zarejestrowana 21 stycznia 2000 r., której celem jest reprezentowanie i wspieranie działalności ewangelicznego chrześcijaństwa w Polsce.
Polska Unia Buddyjska Waldemar Zych

Celem Unii jest reprezentacja interesów członków wobec Państwa i innych związków i kościołów, a także na forum międzynarodowych organizacji buddyjskich. Unia ma za zadanie koordynować współpracę pomiędzy związkami buddyjskimi oraz pomagać w szeroko rozumianej działalności na rzecz społeczeństwa.

Związki wyznaniowe już nieistniejące[edytuj]

Raport Głównego Urzędu Statystycznego pt. Wyznania religijne, stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011 wymienia 17 wyznań, „które zaprzestały działalności, uległy rozwiązaniu bądź przyłączyły się do innych wspólnot”[8]. Są to między innymi:

Nazwa Opis Data rozwiązania
Związek Badaczy Biblii w RP Powstały w 1982 roku odłam Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego w nurcie Badaczy Pisma Świętego. W wyłonił się w 1982 roku na skutek nieporozumień wewnątrz Stowarzyszenia. Został zarejestrowany w 1986 roku, lecz poza nazwą nie różnił się od Stowarzyszenia. W roku 1997 Związek Badaczy Biblii przyłączył się do Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego[17][18]. W 1997 roku podjął uchwałę o przyłączeniu się do Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego[15].
Urząd Apostolski Jezusa Chrystusa Odłam Badaczy Pisma Świętego, który dotarł do Polski z Niemiec w 1950 roku i został zarejestrowany w 1960 roku jako Stolica Apostolska w Jezusie Chrystusie. Od 2005 roku brak danych o działalności związku wyznaniowego[19]. Ostatnie dane z 2005 roku – 17 wiernych.
Zbór Chrześcijan we Wschowie Został rozwiązany w 1997.
Kościół Chrześcijański w Toruniu W 1997 roku Kościół podjął decyzję o formalnym rozwiązaniu i przyłączenia się do lokalnego Kościoła Zielonoświątkowego[15].
Kościół Chrześcijan w RP Kościół uległ likwidacji w 1998 roku[15].
Zbór Ewangeliczny Syjon w Dzięgielowie W 1999 roku zbór uległ formalnemu rozwiązaniu i wszedł w struktury Kościoła Wolnych Chrześcijan[15].
Kościół Maranatha Kościół uległ rozwiązaniu w 2001 roku[15].
Zbór Ewangeliczny „Jordan” w Gdyni W 2001 został rozwiązany i wykreślony z rejestru. Zbór wszedł w struktury Kościoła Pentakostalnego w RP.
Związek Wyznaniowy „Wierzę w Dobro Człowieka” Związek zarejestrowany w 1992 roku. W roku 2000 liczył 94 członków. W roku 2002 działalność związku została zawieszona[8].
Wspólnota Nauk Różokrzyża Wspólnota zaprzestała działalności w czerwcu 2003 roku.
Zbór Chrześcijański Leczenia Duchem Bożym wspólnota wyznaniowa działająca od 1990 roku, kierowana przez Bogdana Kacmajora, zwana popularnie „sektą Niebo”.
Grupa Wyznaniowa „Śhri Vidya” Wykreślony z rejestru 12 stycznia 2005
Havurah Lelimud Jahadut – Bractwo dla Poznawania Judaizmu Wykreślony z rejestru 11 października 2006.
Kościół Ewangeliczny „Misja Łaski” Stał się zborem Kościoła Chrześcijan Baptystów[8].
Kościół Chrześcijan Pełnej Ewangelii Jezusa Chrystusa Uległ rozwiązaniu
Zbór Ewangeliczny „Nazaret” Uległ rozwiązaniu
Zielonoświątkowy Kościół Przypowieści Salomona Uległ rozwiązaniu
Kościół Chrześcijański w Rypinie Uległ rozwiązaniu i wszedł w skład Kościoła Zielonoświątkowego.
Kościół Boży Uległ rozwiązaniu.
Nowe Jeruzalem Uległ rozwiązaniu.
Kościół Zjednoczonych Chrześcijan Fikcyjny związek wyznaniowy podejrzewany o przestępstwa gospodarcze. Nie prowadził działalności religijnej. W latach 1993–1995 przeprowadzono proces delegalizacji fikcyjnego Kościoła.
Kościół Remonstrantów Polskich Fikcyjny związek wyznaniowy podejrzewany o przestępstwa gospodarcze. Nie prowadził działalności religijnej.
Chrześcijański Kościół Głosicieli Dobrej Nowiny Fikcyjna wspólnota religijna wykorzystywana przez swoich liderów do prowadzenia działalności gospodarczej i wyłudzania przywilejów podatkowych przysługujących związkom wyznaniowym[20].

Uwagi

  1. Były to: Kościół Rzymskokatolicki, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościół Ewangelicko-Augsburski w PRL, Kościół Ewangelicko-Reformowany w PRL, Kościół Polskokatolicki w PRL, Kościół Metodystyczny w PRL, Kościół Starokatolicki Mariawitów w PRL, Polski Kościół Chrześcijan Baptystów, Zjednoczony Kościół Ewangeliczny w PRL, Kościół Katolicki Mariawitów w PRL, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich, Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego, Kościół Wolnych Chrześcijan, Kościół Chrystusowy, Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego w Polsce, Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego, Wschodni Kościół Staroobrzędowy, Stolica Apostolska w Jezusie Chrystusie, Protestancka Wspólnota Regionu Bieszczadzkiego, Świecki Ruch Misyjny „Epifania”, Jednota Braci Polskich, Nowoapostolski Kościół w Polsce, Stowarzyszenie Zborów Chrześcijan w PRL, Karaimski Związek Religijny, Muzułmański Związek Religijny w PRL, Związek Religijny Wyznania Mojżeszowego, Związek Buddystów Zen „Sangha” w Polsce, Stowarzyszenie Buddyjskie Zen „Czogie” w Polsce, Stowarzyszenie Buddyjskie Karma Kagyu w Polsce, Wspólnota Religijna – Lektorium Rosicrucianum – Filia międzynarodowej Szkoły Złotego Różokrzyża, Brahma Kumaris Raja Yoga, Związek Adżapa Jogi, Związek Badaczy Biblii w Polsce, Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa oraz Stowarzyszenie Buddyjskie Kandzeon.
  2. Stolica Boża i Barankowa, Zbór Panmonistyczny, Uczniowie Chrystusa i Ewangeliczne Stowarzyszenie Modlitwy.
  3. GUS nie zbiera samodzielnie danych statystycznych na temat liczby członków wyznań religijnych w Polsce. Dane te są co roku dostarczane przez związki wyznaniowe w postaci dobrowolnej ankiety wyznaniowej.
  4. Udział procentowy wyliczony w stosunku do liczby ludności na koniec 2011 roku – 38 538 447 osób, przeliczonej przez GUS na podstawie wyników Narodowego Spisu Powszechnego 2011 Główny Urząd Statystyczny: Ludność – bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP 2011: 31.12.2011 r. 2012-10-08. [dostęp 2012-10-25].
  5. Za kryterium przynależności do Kościoła katolickiego czy Kościoła prawosławnego uznaje się chrzest, który w polskich warunkach dokonywany jest na niemowlętach. Równocześnie osoby zamierzające wystąpić z Kościoła katolickiego natrafiają na liczne trudności formalne ze strony właściwych duchownych tego Kościoła.
  6. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. [Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.]
  7. Ustawa z dnia 4 lipca 1991 r. [Dz. U. Nr 66, poz. 287]
  8. Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. [Dz. U. Nr 73, poz. 323]
  9. Ustawa z dnia 13 maja 1994 r. [Dz. U. Nr 73, poz. 324]
  10. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. [Dz. U. Nr 97, poz. 479]
  11. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. [Dz. U. Nr 97, poz. 482]
  12. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. [Dz. U. Nr 97, poz. 481]
  13. Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. [Dz. U. Nr 97, poz. 480]
  14. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. [Dz. U. Nr 41, poz. 253]
  15. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. [DZ. U. Nr 41, poz. 252)]
  16. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. [Dz. U. Nr 41, poz. 254]
  17. Ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. [Dz. U. Nr 41, poz. 251]
  18. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 marca 1928 r. [Dz. U. Nr 38, poz. 363 z 1928 r.]
  19. Ustawa z dnia 21 kwietnia 1936 r. [Dz. U. Nr 30, poz. 240 z 1936 r.]
  20. Ustawa z dnia 21 kwietnia 1936 r. [Dz. U. Nr 30, poz. 241 z 1936 r.]

Przypisy

  1. Tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.
  2. Encyklopedia PWN: Polska. Kościoły i związki wyznaniowe. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2015-09-13].
  3. Stefan Borkiewicz. Związki Wyznaniowe – doktryna i praktyka. „Radomir”, s. 19, 20, 1987/2 (nr 8). 
  4. Art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  5. Art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  6. Art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  7. Art. 32 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS: Wyznania Religijne – Stowarzyszenia Narodowościowe i Etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-03-28. ISBN 12905/00.
  9. Paweł Borecki: Zakaz dyskryminacji ze względu na wyznanie lub światopogląd w prawie polskim. Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego, 2015, s. 6, 7.
  10. MAiC: Wykaz kościołów i związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw. gov.pl. [dostęp 2015-09-15].
  11. Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS: Wyznania Religijne – Stowarzyszenia Narodowościowe i Etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013, s. 12. ISBN 12905/00.
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad Janusz Witkowski, Halina Dmochowska i in.: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2015. T. LXVIII. Warszawa: GUS, 2015, s. 113-114. ISBN 1640-3630.
  13. episkopat.pl: Rada Biskupów Diecezjalnych. [dostęp 2013-12-29].
  14. a b c d e f g h i j k l m n o p q Janusz Witkowski, Halina Dmochowska i in.: Rocznik statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2014. T. LXXIV. Warszawa: GUS, 2014, s. 193, 194. ISBN 1506-0632.
  15. a b c d e f Mariusz Chmielewski, Grzegorz Gudaszewski, Andrzej Jakubowski, Departament Badań Demograficznych GUS: Wyznania religijne, stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2006-2008. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010.
  16. Leszek Jańczuk. Branhamizm w Polsce. „Studia Theologica Pentecostalia”, 3/2015. 
  17. Paweł Ciecieląg, dr Mikołaj Haponiuk, Olga Lewandowska, Małgorzata Krzysztofik: Wyznania religijne. Stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: GUS, 2013, s. 181. ISBN 978-83-7027-519-8.
  18. „Śląsk Opolski”, tom 5, s. 19, Instytut Śląski w Opolu, 1995.
  19. Paweł Ciecieląg, dr Mikołaj Haponiuk, Olga Lewandowska, Małgorzata Krzysztofik: Wyznania religijne. Stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: GUS, 2013, s. 152. ISBN 978-83-7027-519-8.
  20. Marek Kozubal: Kościół głosicieli świętej mamony (pol.). rp.pl. [dostęp 2010-09-21].

Bibliografia[edytuj]