Kościoły i inne związki wyznaniowe w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej działa kilkaset wspólnot religijnych, reprezentujących niemal wszystkie religie i wyznania współczesnego świata. Wolność wyznania gwarantuje Konstytucja (m.in. art. 25 i 53) oraz ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z 17 maja 1989 r.[1]

Rejestracja wyznań[edytuj | edytuj kod]

Prawną rejestracją związków wyznaniowych na terenie RP zajmuje się minister właściwy do spraw wyznań religijnych (obecnie Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji), prowadzący rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych[2] oraz wykaz Kościołów i innych związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw. Wspomniana rejestracja nie jest jednak konieczna, jeśli chodzi o swobodę odbywania praktyk religijnych. Obowiązujące prawo każdemu bowiem zapewnia wolność wyznania, głoszenia i sprawowania kultu religijnego (bez różnicy, czy wyznanie jest formalnie zarejestrowane, czy też nie). Z chwilą wpisu do rejestru kościół lub inny związek wyznaniowy uzyskuje jednak, jako całość, osobowość prawną oraz korzysta ze wszystkich uprawnień i podlega obowiązkom określonym w ustawach[3].

Prawo do złożenia wniosku o wpis do rejestru przysługuje 100 obywatelom polskim posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy składają listę zawierającą ich notarialnie poświadczone podpisy[4]. Wniosek powinien zawierać m.in. statut związku wyznaniowego[5].

Udział procentowy religii w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Dane GUS na koniec 2011 roku[a][b][6]:

  1. katolicyzm – 86,9% (gł. Kościół rzymskokatolicki – 86,7%, Kościół greckokatolicki – 0,14%, starokatolicyzm – 0,12%)
  2. prawosławie – 1,31% (gł. Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny – 1,31%)
  3. protestantyzm – 0,38% (gł. ewangelicy – 0,18%, zielonoświątkowcy – 0,09%, pozostali ewangelikalni chrześcijanie – 0,07%, adwentyści i inne grupy – 0,04%)
  4. Świadkowie Jehowy – 0,34%
  5. buddyzm – ok. 0,04%
  6. islam – 0,013%
  7. rodzimowierstwo – ok. 0,01%
  8. judaizm – 0,004%

Największe wspólnoty religijne w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wykaz Kościołów i innych związków wyznaniowych działających na podstawie odrębnych ustaw[edytuj | edytuj kod]

Kościół katolicki[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Katolicki w RP obrządek łaciński (rzymskokatolicki, łaciński) Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski: abp Stanisław Gądecki, metropolita poznański 33,4 mln wiernych[6]

Część Kościoła rzymskokatolickiego, opierającą liturgię na obrządku łacińskim i liturgiach bliskich oraz pochodnych. Głową Kościoła jest papież, Biskup Kościoła Rzymskiego, który posiada najwyższą, pełną, bezpośrednią i powszechną władzę zwyczajną w kościele katolickim, którą może wykonywać zawsze w sposób nieskrępowany. Uznawany jest przez członków Kościoła rzymskokatolickiego za następcę Apostoła Piotra oraz zastępcę Chrystusa na ziemi. Najwyższym zgromadzeniem w Kościele jest Sobór powszechny wszystkich biskupów w sprawach najwyższej wagi. Przewodniczy mu papież, wszystkie uchwały soboru podlegają zatwierdzeniu przez papieża. Do tej pory według Kościoła rzymskokatolickiego odbyło się 21 soborów powszechnych.

W kościele rzymskokatolickim w Polsce czołową rolę odgrywa Konferencja Episkopatu Polski, którą tworzą arcybiskupi-metropolici, biskupi ordynariusze i biskupi pomocniczy. Honorowo w Kościele katolickim w Polsce wyróżnia się spośród episkopatu godność prymasa Polski, nie ma ona jednak aktualnie znaczenia prawnego. Podstawowymi jednostkami administracyjnymi w strukturze Kościoła katolickiego są diecezje i parafie, a pomocniczymi metropolie i dekanaty.

Duchowni rzymskokatoliccy żyją w celibacie, a kapłanem może być tylko mężczyzna. Kościół katolicki uznaje kult świętych, kult Maryi, kult obrazów i relikwii oraz modlitwy za zmarłych. Przyjmuje wiarę w czyściec, realną obecność Chrystusa w Eucharystii.

Catedral de Gniezno, Polonia, 2012-04-06, DD 08.JPG

Rzymskokatolicka Archikatedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gnieźnie
Kościół Katolicki w RP obrządek bizantyjsko-ukraiński (unicki, greckokatolicki) abp Jan Martyniak 55 tys. wiernych[6]

Kościoły greckokatolickie to zbiorcza nazwa Kościołów katolickich obrządku bizantyjskiego, których głową jest papież, Biskup Kościoła Rzymskiego. Określenie greckokatolicki pozwala odróżnić je od kościołów katolickich innych tradycji – przede wszystkim od Kościoła rzymskokatolickiego (łacińskiego), jak również od Kościołów tradycji syryjskiej i koptyjskiej. Wraz z tymi ostatnimi Kościoły greckokatolickie należą do katolickich Kościołów wschodnich. Polscy biskupi greckokatoliccy wchodzą w skład Konferencji Episkopatu Polski[7].

Wisłok Wielki cerkiew.JPG

Cerkiew św. Onufrego w Wisłoku Wielkim
Kościół Katolicki w RP obrządek ormiański (ormiańskokatolicki) abp Kazimierz Nycz, metropolita warszawski 5 tys. wiernych[6]

Obrządek ormiański wywodzi się z Armenii i ma dwa główne rytylibański i lwowski, z których oba znane są w Polsce. Charakterystyczny jest język grabar (staroormiański), który zachował się tylko w modlitwach. Inną cechą wyróżniającą jest dominacja śpiewu (podstawą jest śpiew chóru), szaty liturgiczne księdza, wydłużony czas liturgii do 1,5 godziny oraz ustawienie kapłana „tyłem do wiernych”, czyli w kierunku wschodnim. Różnicę możemy również zauważyć w sakramentach świętych. W obrządku łacińskim dziecko otrzymuje na początku swojego życia chrzest, a po osiągnięciu pewnej dojrzałości i wiedzy religijnej przystępuje do sakramentu bierzmowania. W obrządku ormiańskim oba te sakramenty udzielane są jednocześnie już w wieku niemowlęcym. Księża ormiańscy są obowiązani nosić brody.

Gliwice St. Trinitatis.jpg

Kościół ormiańskokatolicki Trójcy Świętej w Gliwicach
Kościół Katolicki w RP obrządek bizantyńsko-słowiański (neounicki) bp Zbigniew Kiernikowski, biskup siedlecki 147 wiernych[6]
Nicephorus church in Kostomłoty, Poland.jpg

Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika w Kostomłotach

Starokatolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP bp Michał Maria Ludwik Jabłoński 23,4 tys. wiernych[6] Mariawityzm wyodrębnił się z polskiego Kościoła rzymskokatolickiego w 1906 roku. Powodem secesji było niezaakceptowanie przez hierarchię polską i papieża w Rzymie działalności Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, które powstało na skutek objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia, jakie otrzymała siostra zakonna Maria Franciszka Kozłowska 2 sierpnia 1893 roku w Płocku.

Kościół opiera się na starodawnych katolickich zasadach wiary i moralności zawartych w Piśmie Świętym, dekretach siedmiu pierwszych soborów powszechnych i objawieniach św. Marii Franciszki Kozłowskiej. Głównym zadaniem mariawitów jest szerzenie czci dla Przenajświętszego Sakramentu, co się wyraża w częstym przyjmowaniu Komunii Świętej pod postaciami chleba i wina, a także na odprawianiu adoracji ubłagania. Istnieją dwie formy spowiedzi: uszna i ogólna przed Chrystusem z rozgrzeszeniem kapłana. W Kościele mariawitów istnieje dobrowolny celibat, są duchowni żonaci i zamężne duchowne i celibatariusze. Mariawici jako pierwsi odprawili Mszę św. w języku polskim. Była to pasterka sprawowana w płockiej kaplicy mariawickiej w 1907 roku. Wszystkie posługi w Kościele są bezpłatne, duchowieństwu wolno jest przyjmować dobrowolne ofiary za posługi religijne, ale nie może ich żądać. Kościół Starokatolicki Mariawitów jest członkiem licznych organizacji ekumenicznych, utrzymuje przyjazne stosunki z Kościołami Unii Utrechckiej.

Fasada2.jpg

Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku
Kościół Polskokatolicki w RP bp Wiktor Wysoczański 20,4 tys. wiernych[6] Nauka Kościoła Polskokatolickiego opiera się na teologii starokatolickiej, w wersji polskokatolickiej. Jest to wyznanie wyrosłe w Stanach Zjednoczonych wśród polskich emigrantów w końcu XIX wieku, utworzone przez biskupa Franciszka Hodura. Do Polski zostało przeniesione w latach 20. poprzedniego wieku. Liturgia Kościoła Polskokatolickiego w RP jest zbliżona do liturgii Kościoła rzymskokatolickiego. Duchownych polskokatolickich nie obowiązuje celibat, istnieją dwie formy spowiedzi uszna oraz ogólna z rozgrzeszeniem kapłana. Wierni mogą przyjmować komunię pod dwiema postaciami.
Katedra Polskokatolicka.jpg

Katedra św. Ducha w Warszawie
Kościół Katolicki Mariawitów w RP biskupka Damiana Maria Beatrycze Szulgowicz 2 tys. wiernych[6] Kościół Katolicki Mariawitów jest odłamem od Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Po śmierci św. Marii Franciszki cała władza zwierzchnia w Kościele mariawitów przeszła w ręce jej najbliższego współpracownika – arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego. W roku 1924 zniósł on celibat duchownych, a kilka lat później wprowadził kapłaństwo kobiet. Zniesiono także spowiedź uszną, posty, zwyczaj święcenia przedmiotów. Reform tych nie zaakceptowali wszyscy mariawici, toteż w roku 1935 doszło do rozłamu. Abp Kowalski ze swoimi współpracownikami wyjechał do Felicjanowa, by utworzyć tam Kościół Katolicki Mariawitów. W Kościele istnieje silny kult Mateczki Kozłowskiej i Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, duchowieństwo składa się wyłącznie z kobiet, a w wielu placówkach nabożeństwa odprawiają kapłani ludowi.
Felicjanów2.jpg

Klasztor mariawicki w Felicjanowie

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny abp Sawa, metropolita warszawski i całej Polski 504,2 tys. wiernych[6] Prawosławie to drugi obok katolicyzmu główny starożytny nurt chrześcijaństwa. Istotne znaczenie dla jego odrębności miała Wielka schizma wschodnia. Kościoły prawosławne opierają się na Wschodniej Tradycji Kościoła, odrzucając doktrynę o czyśćcu i nieomylności papieża. Kościoły narodowe są autokefaliczne. Wierni Kościoła prawosławnego przyjmują Eucharystię pod postaciami chleba i wina. Diakonów i prezbiterów nie obowiązuje celibat. Kościół uznaje modlitwy za zmarłych oraz 7 sakramentów świętych i liczne sakramentalia.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny to jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych, obejmujący swoją jurysdykcją parafie na terenie Polski.

Warsaw metropolitan orthodox church st Maria Magdalena.jpg

Sobór Metropolitalny św. Marii Magdaleny w Warszawie
Wschodni Kościół Staroobrzędowy Przewodniczący Naczelnej Rady Kościoła: Wacław Nowiczenko 1006 wiernych[6] Doktryna staroobrzędowców bezpopowców, opiera się na Piśmie Świętym, doktrynie o Trójcy Świętej, sukcesji apostolskiej, uznaniu siedmiu sakramentów, kultu świętych i Maryi, uznaje się chrzest niemowląt i modlitwę za zmarłych. Spowiedź odbywa się raz do roku, w pierwszym albo drugim tygodniu wielkiego postu. Staroobrzędowcom nie wolno pić alkoholu i herbaty ani palić papierosów. Mężczyźni muszą nosić brody.
Wodziłki-molenna.JPG

Molenna w Wodziłkach

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP (luterański) bp Jerzy Samiec, Biskup Kościoła 80 tys. wiernych[8] Kościół Ewangelicko-Augsburski opiera swoją wiarę na pięciu filarach: tylko Biblia, tylko Chrystus, tylko Słowo, tylko wiara i tylko łaska. Najistotniejszą z nich jest zasada „Tylko Chrystus”, której podporządkowane są wszystkie inne. Wierni wierzą w jednego Boga oraz w to, że tylko Jezus Chrystus jest jedynym pośrednikiem między Bogiem a człowiekiem, który przyjmuje zbawienie z darowanej łaski, bez własnej zasługi, poprzez wiarę w Jezusa. Uznaje niedzielę za dzień święty. Na nabożeństwach odbywa się spowiedź ogólna przed Chrystusem. Istnieją dwa sakramenty: Chrzest i Eucharystia. Kościół praktykuje chrzest niemowląt, a Eucharystia, nazywana również Wieczerzą Pańską lub Sakramentem Ołtarza, udzielana jest pod dwiema postaciami chleba i wina. W nauce o usprawiedliwieniu podkreśla, że nie zbawiają uczynki, a jedynie wiara w usprawiedliwiające dzieło Chrystusa, dokonane na krzyżu. Odrzuca kult świętych – modlić wolno się tylko do Trójjedynego Boga.
Kosciol sw Mateusza 2.jpg

Kościół św. Mateusza w Łodzi
Kościół Zielonoświątkowy bp Marek Kamiński 22,4 tys. wiernych[6] Istotną cechą pobożności zielonoświątkowej jest głośna modlitwa (indywidualna i wspólna) w czasie nabożeństw. W modlitwie może pojawić się glosolalia (mówienie w innym, niewyuczonym języku), a także proroctwa i poselstwa. Zielonoświątkowcy nie uznają nieomylności papieża oraz kultu Maryi i świętych.
KosciolZielonoswiatkowcow-ul.Mila-005.jpg

Kościół Zielonoświątkowy przy ul. Miłej we Wrocławiu
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Jarosław Dzięgielewski 5,8 tys. członków (2014)[9] Kościół Adwentystów Dnia Siódmego jest kościołem chrześcijańskim, wywodzącym się z grona denominacji protestanckich, będących wynikiem przebudzenia adwentowego, jakie miało miejsce w pierwszej połowie XIX wieku na terenie Ameryki Północnej.
Adwentyści dnia siódmego wyznają protestanckie zasady oparte na Biblii (zasada Sola Scriptura), zbawienia wyłącznie na podstawie łaski (zasada Sola Gratia) i jedynie za pośrednictwem Jezusa Chrystusa (zasada Solus Christus). Adwentyści postrzegają świat jako miejsce wielkiego boju między Bogiem a Szatanem, w który włączona jest cała ludzkość. Akceptują doktrynę trynitaryzmu, świętują biblijny sabat – sobotę, nie praktykują kultu świętych, obrazów i figur.
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Poznań.JPG

Dom modlitwy adwentystów dnia siódmego w Poznaniu
Kościół Chrześcijan Baptystów Przewodniczący Rady Kościoła: prezbiter Mateusz Wichary 4,9 tys. członków[6] Cechą charakterystyczną tego nurtu jest chrzest dorosłych poprzez zanurzenie. Wiara jest dla baptystów sprawą świadomego wyboru, stąd nikogo ich zdaniem nie wolno przymuszać do identyfikacji religijnej.
Kaplica baptystów Poznań RB1.JPG

Kaplica I Zboru Chrześcijan Baptystów "Wspólnota Nowego Narodzenia" w Poznaniu
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w RP ks. Andrzej Malicki 4,4 tys. wiernych[6] W doktrynie i praktyce metodyzm stanowi ogniwo pośrednie między tradycyjnymi kościołami protestanckimi (luterańskimi, kalwińskimi) a ugrupowaniami tzw. Kościołów wolnych (zwłaszcza denominacje baptystyczne, zielonoświątkowe i należące do tzw. ruchu uświęceniowego). Podstawą doktrynalną, obok Biblii stanowią pisma Johna Wesleya.
Metodystyczny Kościół Krzyża Świętego Poznań RB1.JPG

Kościół św. Krzyża w Poznaniu
Kościół Ewangelicko-Reformowany bp Marek Izdebski 3,5 tys. wiernych[6] Zasady wiary przyjęte są w Katechizmie Heidelberskim z 1563 oraz Konfesji Sandomierskiej z 1570 roku. Formy kultu reguluje Agenda Gdańska z 1637 roku. Podstawą wiary jest Biblia, natomiast tradycja podlega stałej rewizji według zasady Ecclesia reformata et semper reformanda; odrzucona jest doktryna o nieomylności widzialnego Kościoła. Kalwinizm przyjmuje naukę o predestynacji. Praktykowany jest chrzest dzieci.
Kosciol ewangelicko-reformowany Lodz.jpg

Kościół ewangelicko-reformowany w Łodzi

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP Lesław Piszewski; Naczelny Rabin Polski: Michael Schudrich 1222 wiernych[6] Podstawą judaizmu jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko stwórcą świata, także jego stałym „nadzorcą”, czy też „opiekunem”. Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się nakazom Boga.
ReicherówSynagogue1.jpg

Synagoga Reicherów w Łodzi

Karaimizm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Karaimski Związek Religijny w RP Szymon Pilecki 115 wiernych[6] Karaimi posługują się językiem karaimskim należącym do języków tureckich, ale w odróżnieniu od większości ludów tureckich, nie są wyznawcami islamu. Wyznają religię, która na przełomie VII i VIII w. wyłoniła się z judaizmu. Założycielem tego odłamu był Anan ben Dawid z Basry. Uznają oni tylko Biblię, w szczególności Pięcioksiąg Mojżeszowy, odrzucając autorytet rabinów i Talmudu.

Islam[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Muzułmański Związek Religijny w RP Mufti Tomasz Miśkiewicz 1132 wiernych[6] Muzułmańskie Gminy Wyznaniowe są częścią struktury organizacyjnej Muzułmańskiego Związku Religijnego. Każda gmina ma siedzibę i podległe określone terytorium. Gminy organizują życie religijne swoich członków. Gmina posiada osobowość prawną.
Kruszyniany Mosque.jpg

Meczet w Kruszynianach

Kościoły i inne związki wyznaniowe wpisane do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych[edytuj | edytuj kod]

Starokatolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP bp Jerzy Rybka 430 wiernych[6] Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP wyodrębnił się z Kościoła Polskokatolickiego w RP w 1995 roku. Założyli go wierni warszawskiej parafii polskokatolickiej Dobrego Pasterza, którzy byli krytycznie nastawieni do postępowania władz zwierzchnich Kościoła Polskokatolickiego w RP. 6 października 2006 roku PNKK w RP został wpisany do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych MSWiA. Za priorytetowe zadania kościół stawia sobie jurysdykcyjną jedność z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim oraz pełną komunię z Kościołem rzymskokatolickim.
Parafia PNKK w Warszawie.JPG

Parafia Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła w Warszawie
Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej bp Marek Jan Kordzik 500 wiernych (2013)[10] Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za kontynuację Polskiego Kościoła Starokatolickiego, który powstał w latach 30. XX wieku w wyniku rozłamu w polskiej diecezji misyjnej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Kościół zorganizowany jest w ustroju episkopalno-synodalnym, przyjmując naukę dogmatyczną i moralną Kościół rzymskokatolickiego z wyjątkiem dogmatu o nieomylności papieża oraz jego uniwersalnej jurysdykcji. Duchowni starokatoliccy żyją w celibacie, a kapłanem może być tylko mężczyzna. Kościół Starokatolicki uznaje kult świętych, kult Maryi, kult obrazów i relikwii oraz modlitwy za zmarłych. Przyjmuje wiarę w czyściec, realną obecność Chrystusa w Eucharystii. Wierni zamieszkują głównie województwo mazowieckie, łódzkie i śląskie.
Old Catholic Church of the Exaltation of the Holy Cross in Łódź a001.JPG

Starokatolicka Katedra Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Staroprawosławna Cerkiew Staroobrzędowców Przewodniczący Rady Ogólnego Zebrania Cerkwi oraz Duchowny o. Mariusz Jefimow Związek zarejestrowany w Polsce 18 grudnia 2013 roku.

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Kościół Chrystusowy w RP Andrzej Bajeński 4,3 tys. wiernych[6] Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym, wywodzący się z tradycji Kościołów Chrystusowych (campbellitów), która głosiła powrót do nauki Biblii, wierność Jezusowi i wykonywanie woli Bożej.
W-wa ul. Puławska 114.JPG
Kościół Boży w Chrystusie Andrzej Nędzusiak 4,1 tys. wiernych[6] Zasady wiary Kościoła Bożego w Chrystusie są zbliżone do zasad przyjętych przez Kościół zielonoświątkowy i inne wspólnoty o podobnym charakterze. Podstawą wszelkiego działania oraz nauczania jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Duży nacisk kładziony jest na osobiste spotkanie z Jezusem Chrystusem (nowe narodzenie) i wiarę w to, że Jezus daje darmo (nie za uczynki) przebaczenie grzechów i zbawienie każdemu, kto odwraca się od swojego grzechu i oddaje swoje życie w Boże ręce.
Kościół Wolnych Chrześcijan w RP Jerzy Karzełek 2,9 tys. wiernych[6] Wolni chrześcijanie wierzą w trójjedynego Boga, a za podstawę swojej wiary uznają 39 kanonicznych ksiąg Starego Testamentu i 27 kanonicznych ksiąg Nowego Testamentu. Praktykowana jest wiara w zmartwychwstanie ciała, pochwycenie wierzących i powtórne przyjście Jezusa Chrystusa na ziemię oraz ustanowienie przez Niego Tysiącletniego Królestwa.
Open Brethren Lublin.JPG

Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan w Lublinie
Kościół Ewangelicznych Chrześcijan w RP Tadeusz Tołwiński 1886 wiernych[6] Kościół Ewangelicznych Chrześcijan należy do rodziny tzw. wolnych kościołów protestanckich. Jego zasady wiary opierają się na nauczaniu Jezusa i apostołów, zapisanym w Nowym Testamencie, i odwołują się do ideałów pierwszych chrześcijan. Ewangeliczni chrześcijanie utożsamiają się również z ideami Reformacji, będącej „powrotem do źródła”, którym dla chrześcijan jest Pismo Święte. Wierzą, że naśladowanie Jezusa jest nie tylko religią, ale – przede wszystkim – sposobem życia zaspakajającym najgłębsze potrzeby człowieka; podkreślają też konieczność nawrócenia jako świadomej, osobistej decyzji, która nie może być dziedziczona po rodzicach lub zastąpiona religijnymi obrzędami.
Evangelical Christian's Church, Torun - Poland No.1.JPG

Kościół Ewangelicznych ChrześcijanZbór w Toruniu
Kościół Chrystusowy Przewodniczącym Rady Administracyjno-Misyjnej Kościoła Walenty Dawidów 1706 wiernych[6] Kościół Chrystusowy w Polsce to chrześcijański kościół protestancki o charakterze ewangelicznym (ale nie jest członkiem Aliansu Ewangelicznego w RP). Należy do nurtu Kościołów Chrystusowych (tzw. campbellitów); zorganizowany kongregacjonalnie (zbory posiadają autonomię). Siedzibą władz Kościoła jest miasto Sopot.
Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa 1588 wiernych (1994)[6]
Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej Andrzej Jeziernicki 1040 wiernych[6] Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej jako wspólnota o charakterze pentekostalnym podkreśla znaczenie Pisma Świętego (Starego i Nowego Testamentu) jako najważniejszego autorytetu co do wiary i życia. Członkami wspólnot stają się chrześcijanie, którzy świadomie przyjęli Jezusa jako swojego Pana i Zbawiciela, czyli przeżyli nawrócenie.
POL Cieszyn Pokoju 1 - Cieszyńska Drukarnia Wydawnicza.jpg

Budynek, w którym mieści się zbór Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Cieszynie
Ewangeliczny Związek Braterski w RP Zwierzchnik: Ludwik Skworcz 630 wiernych[6] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski od 31 stycznia 1990 r.
Kościół Boży w Polsce 601 wiernych[6] Wywodzi się z grupy odnowy charyzmatycznej działającej do 1991 r. w ramach Kościoła Katolickiego. Należy do rodziny Church of God (siedziba w Cleveland USA), najstarszą zielonoświątkową denominacją, założoną w 1886 r. Do 2002 r. Kościół działał pod nazwą Kościół Jezusa Chrystusa w Krakowie, a następnie jako Kościół Wiary[6].
Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa Tadeusz Krzok 547 wiernych[6] Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa jak wskazuje nazwa ma charakter ewangeliczny, co oznacza, że swe wyznanie wiary opiera wyłącznie na treści Pisma Świętego. Wspólnota powstała na początku XX wieku, kiedy to w łonie Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego doszło do religijnego przebudzenia o charakterze zielonoświątkowym. Początki wspólnoty sięgają roku 1910, kiedy powstał zarejestrowany przez władze Austro-WęgierZwiązek Stanowczych Chrześcijan”. W 1981 r. dokonano rejestracji (w Polsce) pod nazwą „Protestancka Wspólnota Regionu Bieszczadzkiego – Kościół Zielonoświątkowy”, a obecną nazwę Wspólnota nosi od 1988[11].
ZborWolaP.jpg

Dom modlitwy Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej w Woli Piotrowej
Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego Roman Witek 479 wiernych[6] Chrześcijanie Dnia Sobotniego – wyznanie wyodrębnione z polskiego Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w latach 30. przez Alfreda Kube. Często mylnie identyfikowany z adwentyzmem. Nie należy on do wyznań adwentystycznych, ponieważ nie wierzy w specyficzny adwentystyczny wykład księgi Daniela, rok 1844 jako początek czasu końca, świątynię w niebie, oraz prorokinię adwentystyczną Ellen White.
Stowarzyszenie Zborów Chrześcijan w RP Oskar Schier 448 wiernych[6] Związek wyznaniowy prawnie działający na terenie Polski od 11 stycznia 1990 r.
Kościół Zjednoczeniowy Tomasz Wesołowski 261 wiernych (1992)[6] Głównym celem Kościoła jest zbudowanie Królestwa Bożego na Ziemi. Mooniści wierzą, że Jezus Chrystus nie doprowadził do końca swojej misji, gdyż nie założył Prawdziwej Rodziny, której dzieci byłyby wolne od grzechu pierworodnego. Takąż misję miał wypełnić Sun Myung Moon i jego trzecia małżonka, Hak Ja Han, nazywana przez wyznawców Matką Niebiańską, z którą miał dwanaścioro dzieci.
Centrum Chrześcijańskie Kanaan Bolesław Paliwoda 241 wiernych[6] Ewangelikalny kościół założony we Wrocławiu w 1996 roku. Obecnie posiada 7 zborów.
Wspólnota Unitarian Uniwersalistów w RP 224 wiernych[6]
Chrześcijańska Wspólnota Ewangeliczna Andrzej Cyrnikas 150 wiernych[6] Niezależny samorządny ewangelikalny zbór znajdujący się na terenie Bielska-Białej zarejestrowany prawnie 25 lipca 1990 r.
Zbór Stanowczych Chrześcijan w RP Piotr Pilch 144 wiernych[6] Kościół o charakterze pentekostalnym, istniejący od ponad 60 lat.
Zbór w Wodzisławiu Śląskim Zwierzchnik (starsi zboru): Andrzej Trzebowski, Marek Dragon i Tomasz Dragon. 110 wiernych[6] Protestancka wspólnota wyznaniowa działająca prawnie na terenie Polski od 14 maja 1990 r.
Misja „Centrum Służby Życia” Janusz Grabiec 70 wiernych[6] Ewangeliczna wspólnota religijna posiadająca swój jedyny zbór w Skoczowie. Zbór jest współorganizatorem Ewangelicznego Festiwalu Życia w Wiśle.
Zbór Chrześcijański w RP Paweł Ratz 55 wiernych (2009)[6] Ewangelikalno-protestancki związek wyznaniowy działający prawnie w Polsce od 10 kwietnia 1990 r.
Zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim Rada Starszych (5 osób) i Ogólne Zebranie Członków Zboru[6] ok. 50 wiernych[6] Pentekostalna wspólnota chrześcijańska założona 26 czerwca 1990 r.
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Ruch Reformacyjny Paweł Zając 42 wiernych[6] Kościół chrześcijański, uznający Biblię za jedyną regułę wiary i praktyki, oraz Boga w Trzech OsobachOjca, Syna i Ducha Świętego. Kościół wierzy w zbawienie jedynie z łaski, ważność Dekalogu, świętość dnia sobotniego i bliskie Powtórne Przyjście Chrystusa. Praktykuje się trzy obrzędy: chrzest, umywanie nóg i Wieczerzę Pańską. Wszyscy wyznawcy Kościoła są wegetarianami i pacyfistami. Kościół nie uczestniczy w życiu politycznym. Jest przeciwny ekumenii. Działa w 125 krajach świata, posiada 35 000 członków. Kościołem zarządza Generalna Konferencja.
SDARM Church Katowice 02.jpg

Dom modlitwy Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego Ruchu Reformacyjnego w Katowicach
Centrum Biblijne „Jezus Jest Panem” Zbigniew Łapiński 29 wiernych (2010)[6] Kościół pentekostalny prawnie działający w Polsce od 7 maja 1990 r.

Wyznania wywodzące się od Badaczy Pisma Świętego[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych Opis Zdjęcie siedziby
Świadkowie Jehowy 123,2 tys. głosicieli (2014)[12] Świadkowie Jehowy w Polsce – związek wyznaniowy głoszący, że jedynym Wszechmocnym Bogiem-Stwórcą jest Jehowa i uznający Jezusa Chrystusa za jednorodzonego Syna Bożego. Wiosną (data „ruchoma”) obchodzą jedyne święto: Wieczerzę Pańską (Pamiątkę) w rocznicę śmierci Jezusa – według kalendarza księżycowego. Świadkowie Jehowy znani są z działalności ewangelizacyjnej i wielu swoich publikacji (w tym czasopism: „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy” oraz „Przebudźcie się!”), które nieodpłatnie rozpowszechniają.
POL Harbutowice Sala Królestwa.JPG

Sala Królestwa w Harbutowicach
Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego Edward Pietrzyk 2133 wiernych (2013)[13] Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego powstało po podziałach w ruchu Badaczy Pisma Świętego, które nastąpiły po śmierci Charlesa T. Russella.
Świecki Ruch Misyjny „Epifania” Piotr Woźnicki 1720 wiernych (2013)[13] Świecki Ruch Misyjny Epifania jest częścią międzynarodowego ruchu religijnego: Laymen’s Home Missionary Movement (Świecko Domowy Ruch Misjonarski). Ruch ten wywodzi się z milleryzmu, powstał w 1920 roku po podziałach w ruchu Badaczy Pisma Świętego, które nastąpiły po śmierci Charlesa T. Russella. Założycielem ruchu był Paul S.L. Johnson, który sprawował urząd opiekuna wykonawczego i dyrektora LHMM aż do swojej śmierci w roku 1950. Po nim funkcję tę pełnili: Jolly, Gohlke, Hedman, Herzig i Snyder.
Dom modlitwy.jpg

Dom modlitwy w Poznaniu – miejsce spotkań wyznawców „Epifanii”
Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego w Polsce Lech Bieleń 239 wiernych (2013)[13] Jeden z odłamów Badaczy Pisma Świętego powstały w Polsce w latach trzydziestych XX wieku, którego założycielem był Czesław Kasprzykowski. Obecna siedziba stowarzyszenia w Polsce znajduje się Bydgoszczy.
Związek Badaczy Biblii w RP Był odłamem Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego który wyłonił się w 1982 roku na skutek nieporozumień wewnątrz Stowarzyszenia. Został zarejestrowany w 1986 roku, lecz poza nazwą nie różnił się od Stowarzyszenia. W roku 1997 Związek Badaczy Biblii przyłączył się do Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego[14][15].
Urząd Apostolski Jezusa Chrystusa 17 wiernych (2005) Odłam Badaczy Pisma Świętego, który dotarł do Polski z Niemiec w 1950 roku i został zarejestrowany w 1960 roku jako Stolica Apostolska w Jezusie Chrystusie. Od 2005 roku brak danych o działalności związku wyznaniowego[16].

Pozostałe wyznania i ruchy chrześcijańskie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Jednota Braci Polskich Robert Kisiel 260 wiernych (2003)[6] Bracia za wyłączną podstawę swej doktryny uważają Biblię. Podobnie jak arianieantytrynitarzami – nie uznają dogmatu o Trójcy Świętej. Bracia polscy udzielają chrztu przez zanurzenie na podstawie wiary. Raz do roku obchodzą Wieczerzę Pańską poprzedzoną umywaniem nóg. Za dzień świąteczny uznają sobotę (szabat) i przestrzegają biblijnych przepisów pokarmowych.
Chrześcijański Kościół Głosicieli Dobrej Nowiny 5,5 tys. wiernych[6]
Kościół Nowoapostolski w Polsce bp Waldemar Starosta 5,2 tys. wiernych[6] Kościół Nowoapostolski widzi swoje powołanie w duszpasterstwie i w zwiastowaniu Ewangelii oraz oczekuje od swoich wiernych sumiennego, z poczuciem odpowiedzialności, wywiązywania się z powierzonych i przyjętych obowiązków w życiu rodzinnym, zawodowym i społecznym. Kościół założony przez Jezusa Chrystusa i prowadzony przez apostołów był „Apostolski”. Kościół Nowoapostolski jako duchowa kontynuacja pierwotnego Kościoła stara się być zupełnie z nim zgodny.
Ostróda - kościół nowoapostolski (02).jpg

Kościół Nowoapostolski w Ostródzie
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich Torben Engbjerg 1013 wiernych[6] Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Mormoński) powstał 6 kwietnia 1830 roku w miejscowości Fayette w stanie Nowy Jork w USA. Pierwotna nazwa brzmiała Kościół Chrystusa, lecz zmieniono ją dla odróżnienia od innych kościołów chrześcijańskich. Założycielem i pierwszym prorokiem Kościoła był Joseph Smith, Jr. Wyznawcy nazywani są potocznie mormonami (choć nazwą tą określa się również inne denominacje oparte na naukach Josepha Smitha).
Warsaw chapel.JPG

Kaplica Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w Warszawie
Uczniowie Ducha Świętego Weronika Stęporowska 1018 wiernych[6] Podstawowym źródłem wiary dla uczniów Ducha Świętego jest wyłącznie Nowy Testament Pisma Świętego. Wyznawcy Ducha Św. uznają Kościół katolicki za matkę wszystkich kościołów.
Stowarzyszenie Chrześcijańskiej Nauki Lech Katrycz 35 wiernych (1996)[6] Wyznanie założone w USA w 1879 roku przez Mary Baker Eddy.

Islam[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Liga Muzułmańska 3,8 tys. wiernych[6]
Stowarzyszenie Muzułmańskie Ahmadiyya Amir Hamid Karim Mahmud 45 wiernych (2009)[6]
Islamskie Zgromadzenie Ahl-ul-Bayt imam Ryszard Ahmed Rusnak 59 członków[6] Prawnie działający na terenie Polski szyicki związek wyznaniowy oparty na Ahl-ul-Bayt, co oznacza rodzinę. Członkowie zgromadzenia uważają, że termin odnosi się do wszystkich pobożnych muzułmanów.
Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej Naczelny Imamat reprezentowany przez Naczelnego Imama[6] (Mahmud Taha Żuk) 60 wiernych[6] Związek wyznaniowy zrzeszający polskich wyznawców szyickiej wersji islamu.

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Związek Postępowych Gmin Żydowskich „Beit Polska” Małgorzata Łubińska 100 wiernych Związek został oficjalnie powołany 16 kwietnia 2008 w Warszawie przez ponad 100 osób. Prace nad utworzeniem związku wyznaniowego trwały od połowy 2007. Beit Polska przeprowadza konwersje na judaizm. Wielu członków tej organizacji to konwertyci, zarówno posiadający żydowskich przodków, jak i nieposiadający. Do Beit Polska należą Beit Warszawa, Beit Trójmiasto oraz Beit Konstancin.
Beit warszawa synagogue2006.jpg

Synagoga Beit Warszawa

Buddyzm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu Marek Rosiński 8,3 tys. wiernych[6] Celem Związku jest udostępnianie w nowoczesny sposób buddyjskich nauk wadżrajany (Diamentowej Drogi). Od czerwca 1992 roku wspólnota wydaje magazyn „Diamentowa Droga”. Związek nie podlega żadnym organizacjom zagranicznym, chociaż stanowi część ogólnoświatowej sieci ośrodków buddyzmu wadżrajany należących do linii Karma Kagyu – jednej z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego.
Stupa Kuchary Poland (Piotr Kuczynski).jpg

Stupa w Kucharach
Misja Buddyjska – Trzy Schronienia w Polsce Daiko Kanzen Osho (Jeremi Szczęsny-Maślankowski) 2560 wiernych (2008)[6] Misja Buddyjska powstała w 1992 roku, została formalnie zarejestrowana w 1995. Cel jaki stawia sobie Misja, to rozpowszechnienie nauk buddyjskich różnych tradycji oraz edukacja polskich mnichów. W tym celu wspomaga tworzenie lokalnych świątyń i ośrodków świeckich w całej Polsce (jest ich w sumie 21), zaprasza również nauczycieli z krajów buddyjskich takich jak Japonia, czy Tybet.
Związek Buddystów Zen "Bodhidharma" Sensei Sunya Kjolhede 70 wiernych[6] Związek wyznaniowy stanowiący jeden z ośrodków polskiego buddyzmu. Szkoła pochodzi z gałęzi buddyzmu zen.
Związek Buddyjski Kanzeon Małgorzata Braunek 118 wiernych (2008)[6] Związek opiera się na nauce buddyzmu i należący do międzynarodowej sanghi, której siedziba znajduje się w Salt Lake City.
Związek Buddyjski Tradycji Karma Kamtzang w Polsce 1955 wiernych[6] Wyznawcy praktykują buddyzm tybetański według tradycji szkoły Karma Kamtzang, znanej też pod nazwą Karma Kagyu.
„Wspólnota bez Bram” Mumon-Kai Związek Buddyjski Zen Rinzai w RP Waldemar Pieńkowski 53 wiernych (2005)[6] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski, z kręgu buddyzmu zen, uważany za zamkniętą, zelitaryzowaną wspólnotę, której członkowie to jednocześni kapłani.
Buddyjska Wspólnota "Zen Kannon" Izabela Olejnik-Kozłowska 121 wiernych (2008)[6] Podstawową praktyką w tej wspólnocie jest praktyka medytacyjna zwana zazen, której istotą jest poznanie swojej prawdziwej natury, osiągnięcie stanu buddy.
Szkoła Zen Kwan Um w Polsce Aleksandra Porter 143 wiernych[6] Szkoła zen, opierająca się na tradycji buddyzmu koreańskiego i nauczaniu Dae Soen Sa Nima Seung Sahna.

Hinduizm[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny Przemysław Jaźwiński 1755 członków[6] Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, powszechnie znane jako ruch Hare Kryszna, to nowy ruch religijny założony przez Bhaktivedantę Swamiego w Nowym Jorku w roku 1966.
Czarnow temple.jpg

Świątynia w Czarnowie
Światowy Uniwersytet Duchowy „Brahma Kumaris” w Polsce Halina Paradela 125 wiernych[6] Nauka Kościoła oparta jest na zasadach z pogranicza hinduizmu i buddyzmu.
Związek Ajapa Yoga Guru Prasad Paramahansa 133 wiernych[6] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski, oparty na zasadzie medytacji zwanej adźapajogą, która jest prostą, praktyczną i naukową techniką oddechowo-medytacyjną.

Rodzimowierstwo słowiańskie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Rodzimy Kościół Polski Główny Ofiarnik: Ryszard Zięzio (od 2008)[17] ok. 4000 wiernych[6] Rodzimowierczy związek wyznaniowy, nawiązujący do etnicznych, przedchrześcijańskich wierzeń Słowian. Wiara Rodzimego Kościoła Polskiego z jednej strony opiera się na henoteizmie, a z drugiej na syntezie panteizmu (czy nawet panenteizmu) i politeizmu – czyli na przekonaniu, że o losie świata decyduje siła kosmiczna zwana Bogiem Najwyższym (przez część rodzimowierców z RKP utożsamianym z Metawszechświatem), którego poszczególnymi przejawami (kolejnymi wcieleniami) są inni, pomniejsi bogowie.
2009dzi003.jpg

Chram Mazowiecki RKP
Zachodniosłowiański Związek Wyznaniowy "Słowiańska Wiara" 296 wiernych[6] Związek odwołujący się do przedchrześcijańskich wierzeń słowiańskich.
Polish Rodnover celebrations (0).PNG

Obrządki ZZW "Słowiańska Wiara"
Rodzima Wiara Stanisław Potrzebowski 180 wiernych[6] Związek odwołujący się do przedchrześcijańskich wierzeń słowiańskich.

Nowe ruchy religijne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zwierzchnik Liczba wiernych w 2011 roku Opis Zdjęcie siedziby
Instytut Wiedzy o Tożsamości "Misja Czaitanii" Elżbieta Dorota Serwin 1510 wiernych w 2011[6] Misja Czaitanii to nowy ruch religijny założony w 1977 roku przez Chrisa Butlera poprzez wyodrębnienie z Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny. Propaguje kult Kryszny, którego uważają za tożsamego z Wisznu, najwyższą formą Boga. Nazwa „Misja Czaitanii” odnosi się do Ćajtanji Mahaprabhu, uważanego za inkarnację Kryszny.
Międzynarodowa Szkoła Złotego Różokrzyża „Lectorum Rosicrucianum” Kierownictwo Krajowe 299 wiernych[6] Nauka Szkoły opiera się na koncepcji „dwóch ładów natury”. Istnieje znany nam porządek natury zawierający zarówno śmierć, jak i życie, znany też jest pierwotny, boski ład. Jednym z celów pracy kościoła Rosicrucianum jest głoszenie wiernym o prawdziwym źródle ich pragnienia oraz wyjaśnianie konieczności powrotu do boskiej natury.
Zakon Braci Zjednoczenia Energetycznego Wielki Brat Zakonu: Robert Mikołajek ok. 100 wiernych[6] Związek wyznaniowy działający na terenie Polski, tylko w województwie małopolskim[6]. Prowadzi działalność badawczo-edukacyjną w zakresie tworzenia zindywidualizowanych technik dążenia do wiedzy oraz zajmuje się konstruowaniem indywidualnego oprzyrządowania filozoficznego dla osób zajmujących się poszukiwaniem wiedzy. W początkowej fazie Doktryna i Dogmat Zakonu wypracowane zostały w oparciu o nauki mistrzów zawarte w buddyzmie, hinduizmie, jodze i sztuce zen, a w późniejszym czasie przemodelowane zostały w oparciu o mistykę chrześcijańską i jej liczne nurty.
Zachodni Zakon Sufi 576 wiernych (2002)[6] Organizacja związana z ruchem New Age, otwarta dla wszystkich ludzi bez względu na rasę czy wyznanie.

Krajowe organizacje międzykościelne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Przewodniczący Opis
Polska Rada Ekumeniczna abp Jeremiasz Jan Anchimiuk, prawosławny biskup wrocławsko-szczeciński Polska Rada Ekumeniczna to organizacja ekumeniczna zrzeszająca polskie Kościoły protestanckie, starokatolickie i prawosławne; działająca od czasów II wojny światowej, zarejestrowana w 1946.
Towarzystwo Biblijne w Polsce Małgorzata Platajs Towarzystwo działające na terenie Polski, które za swój cel przyjmuje rozpowszechnianie Pisma Świętego wśród wiernych różnych wyznań. Towarzystwo Biblijne w Polsce jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej
Rada Zborów Ewangelicznych Kazimierz Muranty
Alians Ewangeliczny w RP Andrzej Nędzusiak Alians Ewangeliczny to polska organizacja międzykościelna zarejestrowana 21 stycznia 2000 r., której celem jest reprezentowanie i wspieranie działalności ewangelicznego chrześcijaństwa w Polsce.
Polska Unia Buddyjska Waldemar Zych

Celem Unii jest reprezentacja interesów członków wobec Państwa i innych związków i kościołów, a także na forum międzynarodowych organizacji buddyjskich. Unia ma za zadanie koordynować współpracę pomiędzy związkami buddyjskimi oraz pomagać w szeroko rozumianej działalności na rzecz społeczeństwa.

Związki wyznaniowe już nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Raport Głównego Urzędu Statystycznego pt. Wyznania religijne, stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011 wymienia 17 wyznań, „które zaprzestały działalności, uległy rozwiązaniu bądź przyłączyły się do innych wspólnot”[6]. Są to między innymi:

Nazwa Opis Data rozwiązania
Związek Badaczy Biblii w RP Powstały w 1982 roku odłam Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego w nurcie Badaczy Pisma Świętego. Zarejestrowany w 1986 roku, lecz pod względem formalnym nie różnił się od SBPŚ. W 1997 roku podjął uchwałę o przyłączeniu się do Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego[11].
Zbór Ewangeliczny Syjon w Dzięgielowie W 1999 roku zbór uległ formalnemu rozwiązaniu i wszedł w struktury Kościoła Wolnych Chrześcijan[11].
Kościół Chrześcijański w Toruniu W 1997 roku Kościół podjął decyzję o formalnym rozwiązaniu i przyłączenia się do lokalnego Kościoła Zielonoświątkowego[11].
Kościół Maranatha Kościół uległ rozwiązaniu w 2001 roku.[11]
Kościół Chrześcijan w RP Kościół uległ likwidacji w 1998 roku.[11]

Uwagi

  1. GUS nie zbiera samodzielnie danych statystycznych na temat liczby członków wyznań religijnych w Polsce. Dane te są co roku dostarczane przez związki wyznaniowe w postaci dobrowolnej ankiety wyznaniowej.
  2. Udział procentowy wyliczony w stosunku do liczby ludności na koniec 2011 roku – 38 538 447 osób, przeliczonej przez GUS na podstawie wyników Narodowego Spisu Powszechnego 2011 Główny Urząd Statystyczny: Ludność – bilans opracowany w oparciu o wyniki NSP 2011: 31.12.2011 r. 2012-10-08. [dostęp 2012-10-25].

Przypisy

  1. Tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.
  2. Art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  3. Art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  4. Art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  5. Art. 32 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231, poz. 1965, z późn. zm.).
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 6,16 6,17 6,18 6,19 6,20 6,21 6,22 6,23 6,24 6,25 6,26 6,27 6,28 6,29 6,30 6,31 6,32 6,33 6,34 6,35 6,36 6,37 6,38 6,39 6,40 6,41 6,42 6,43 6,44 6,45 6,46 6,47 6,48 6,49 6,50 6,51 6,52 6,53 6,54 6,55 6,56 6,57 6,58 6,59 6,60 6,61 6,62 6,63 6,64 6,65 6,66 6,67 6,68 6,69 6,70 6,71 6,72 6,73 Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS: Wyznania Religijne – Stowarzyszenia Narodowościowe i Etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-03-28. ISBN 12905/00.
  7. episkopat.pl: Rada Biskupów Diecezjalnych. [dostęp 2013-12-29].
  8. red. Lucyna Nowak: Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013. ISBN 978-83-7027-521-1.
  9. Dane według: Adventist Atlas (dostęp: 7 czerwca 2014 r.).
  10. Informacja uzyskana z Kurii Kościoła Starokatolickiego w RP w Bytomiu w dn. 17.06.2013r.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 Mariusz Chmielewski, Grzegorz Gudaszewski, Andrzej Jakubowski, Departament Badań Demograficznych GUS: Wyznania religijne, stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2006-2008. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010.
  12. Rocznik Świadków Jehowy 2015
  13. 13,0 13,1 13,2 Janusz Witkowski, Halina Dmochowska i in.: Rocznik statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2014. T. LXXIV. Warszawa: GUS, 2014, s. 193, 194. ISBN 1506-0632.
  14. Paweł Ciecieląg, dr Mikołaj Haponiuk, Olga Lewandowska, Małgorzata Krzysztofik: Wyznania religijne. Stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: GUS, 2013, s. 181. ISBN 978-83-7027-519-8.
  15. „Śląsk Opolski”, tom 5, s. 19, Instytut Śląski w Opolu, 1995.
  16. Paweł Ciecieląg, dr Mikołaj Haponiuk, Olga Lewandowska, Małgorzata Krzysztofik: Wyznania religijne. Stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011. Warszawa: GUS, 2013, s. 152. ISBN 978-83-7027-519-8.
  17. Rodzimy Kościół Polski, Walne Zgromadzenie 2008.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]