Brygada KOP „Polesie”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Brygada KOP "Polesie")
Skocz do: nawigacja, szukaj
Brygada KOP „Polesie”
(5 Brygada Ochrony Pogranicza)
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 1925
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Polesie
Dowódcy
Pierwszy płk Stanisław Wrzaliński
Ostatni płk Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Łachwa
Podległość Korpus Ochrony Pogranicza
Rodzaj wojsk piechota
Rodzaj sił zbrojnych wojsko

Brygada KOP „Polesie”brygada piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

5 Brygada Ochrony Pogranicza zorganizowana została w drugim etapie formowania Korpusu Ochrony Pogranicza na podstawie rozkazu MSWojsk. nr 1600/tjn./O.de B/25 w terminie do 1.3.1925 roku z gotowością do obsadzenia granicy na dzień 12.3.1925[1]. W skład brygady weszły: 15 batalion graniczny „Ludwikowo”, 16 batalion graniczny „Sienkiewicze”, 17 batalion graniczny „Dawidgródek”, 18 batalion graniczny „Rokitno”, 15 szwadron kawalerii „Hancewicze”, 16 szwadron kawalerii „Lenin”, 17 szwadron kawalerii „Rokitno”[1]. Brygada rozwinęła się na terenie województwa poleskiego[1]. Dowództwo brygady rozmieszczono w Łachwie[1].

W 1926 roku w strukturze brygady zorganizowana została szkoła podoficerska dla niezawodowych podoficerów piechoty[2]. W następnym roku w skład brygady włączono 2 batalion graniczny i 5 szwadron z 1 Brygady Ochrony Pogranicza.

Latem 1928 roku zlikwidowana została szkoła podoficerska. W jej miejsce, oraz w miejsce identycznych szkół funkcjonujących w pozostałych brygadach, utworzony został Batalion Szkolny KOP w twierdzy Osowiec[2]. Natomiast przy 17 batalionie granicznym utworzony został Ośrodek Wyszkolenia Pionierów 5 Brygady OP.

Latem 1929 roku 5 BOP przemianowana została na Brygadę KOP „Polesie”. Wszystkie pododdziały wchodzące w jej skład, obok dotychczasowych numerów, otrzymały nazwy miejscowości, w których stacjonowały. Dwa lata później numeracja batalionów i szwadronów została zniesiona.

W 1930 roku z dwóch batalionów (2 i 18) oraz dwóch szwadronów kawalerii (5 i 17) sformowany został pułk KOP „Sarny”. Nowo powstała jednostka pozostała w strukturze organizacyjnej brygady.

W marcu 1939 roku Kompania Saperów KOP „Stolin” pod dowództwem kapitana Czesława Pawulskiego została zmobilizowana i przetransportowana do rejonu operacyjnego Armii „Poznań”[3].

Mobilizacja Brygady KOP „Polesie” we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Na bazie Dowództwa Brygady KOP „Polesie” sformowane zostało Dowództwo 38 Rezerwowej Dywizji Piechoty.

Po odtworzeniu, brygada ochraniał granicę z ZSRR o długości 262,339 km[4].

Walki brygady[edytuj | edytuj kod]

Walki o strażnice:
Brygada KOP „Polesie”, strzegąca granicy na Polesiu siłami trzech batalionów granicznych, 17 września została zaatakowana przez pododdziały 17 Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD przy wsparciu jednostek 4 Armii komkora Wasilija Czujkowa i 23 Samodzielnego Korpusu Strzelców, które jeszcze nie osiągnęły pełnej gotowości do działania[5].

W tym dniu wojska sowieckie uzyskały stosunkowo nikłe postępy. Było to wynikiem nieosiągnięcia przez nie pełnej gotowości bojowej w przededniu agresji. Działania z 17 września charakteryzowały się małą intensywnością i prowadzone były siłami Wojsk Pogranicznych NKWD. Pozwoliło to generałowi Wilhelmowi Orlik-Rückemannowi na wycofanie sił brygady oraz organizację improwizowanej Grupy KOP[6].

Jednostkom KOP nie udało się rozbić sowieckiej 52 Dywizji Strzelców, m.in. dlatego, że Brygada KOP „Polesie” za przyczyną swego dowódcy płk dypl. Różyckiego-Kołodziejczyka nie wykonała rozkazu uderzenia.

Skutkiem tego brygada została rozwiązana i przeorganizowana w batalion „Polesie”, już z innym dowódcą. Batalion ten nie wykonał jednak uderzenia na tyły Sowietów pod Wytycznem, żołnierze rzucili broń i poddali się. Zgrupowanie KOP, jak doszło do Szacka, wskutek dezercji zmalało o ok. 60%.

Struktura organizacyjna brygady[edytuj | edytuj kod]

Zasięg teryt. Brygady KOP Polesie - województwo poleskie II RP

Struktura organizacyjna brygady w 1925 roku[7]

Struktura 5 Brygady Ochrony Pogranicza w grudniu 1927 roku[8]

Struktura Brygady KOP „Polesie” w 1934 roku[9]

Obsada personalna dowództwa brygady[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy brygady:

I oficerowie sztabu brygady:

Szefowie sztabu brygady:

  • mjr SG Karol Jeżowski (do 26 IV 1928 → DOK IV)
  • mjr SG Karol Strusiewicz (od 26 IV 1928[16])
  • mjr dypl. Marian I Jasiński (od 1 IX 1931[17])

Przypisy

  1. a b c d Prochwicz 3/1994 ↓, s. 151.
  2. a b Prochwicz 3/1994 ↓, s. 153.
  3. Prochwicz 4/1994 ↓, s. 6.
  4. a b Prochwicz 2003 ↓, s. 166.
  5. Prochwicz 2003 ↓, s. 197.
  6. Prochwicz 2003 ↓, s. 201.
  7. Pododdziały przedstawione zostały w ukladzie geograficznym, od północy ku południowi.
  8. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 31.
  9. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 46.
  10. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 23 z 18.06.1926 r.
  11. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 29 z 26.07.1926 r.
  12. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 24.07.1928 r.
  13. Pułkownicy piechoty, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1. Z informacji zamieszczonych w wykazie wynika, że został on sporządzony na przełomie lutego i marca 1939 roku, przed awansami generalskimi.
  14. Gwara, Lewnau i Czekaj-Wiśniewska 2006 ↓, s. 42.
  15. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 33 z 21 sierpnia 1926 roku, s. 269.
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 177.
  17. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 323.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  • Małgorzata Gwara, Magdalena Lewnau, Beata Czekaj-Wiśniewska: Korpus Ochrony Pogranicza. Jednodniówki w zbiorach Centralnej Biblioteki Wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Polonia Militaris, 2006. ISBN 8360619034.
  • Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Barwa i Broń, 2003. ISBN 83-900217-9-4.
  • Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część I. Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), s. 148-160, 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 00437182. 
  • Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny, Część II. Przemiany organizacyjne i przygotowania wojenne KOP w 1939 roku. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 4 (150), s. 148-160, 1994. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 00437182. 
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Jerzy Prochwicz. Walki oddziałów KOP na obszarach północno-wschodniej Polski. „Białoruskie Zeszyty Historyczne”. 13, 2000. Białystok. ISSN 1232-7468. 
  • Wacław Stachiewicz: Wierności dochować żołnierskiej : przygotowania wojenne w Polsce 1935-1939 oraz kampania 1939 w relacjach i rozważaniach szefa Sztabu Głównego i szefa Sztabu Naczelnego Wodza. Warszawa: "Rytm", 1998. ISBN 83-86678-71-2.