Pius XII

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Papież Pius XII)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pius XII
Pius Duodecimus
Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli
Czcigodny Sługa Boży
Papież
Papież Pius XII
Papież Pius XII
Herb Pius XII Opus iustitiae pax
Pokój dziełem sprawiedliwości
Kraj działania  Włochy
Data i miejsce urodzenia 2 marca 1876
Rzym
Data i miejsce śmierci 9 października 1958
Castel Gandolfo
Kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego
Okres sprawowania 1935 – 1939
Papież
Okres sprawowania 1939-1958
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 2 kwietnia 1899
Nominacja biskupia 3 kwietnia 1917
Sakra biskupia 13 maja 1917
Kreacja kardynalska 16 grudnia 1929
Pius XI
Pontyfikat 2 marca 1939
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Pius XII w Wikicytatach

Pius XII (łac. Pius XII, właśc. Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli; ur. 2 marca 1876 w Rzymie, zm. 9 października 1958 w Castel Gandolfo[1]) – papież i 2. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 2 marca 1939 do 9 października 1958[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie adwokata konsystorii. Pochodził ze szlachty związanej z Watykanem. Był synem Filippa Pacelli i Virginii Graziosi[3].

Po ukończeniu katolickiej szkoły powszechnej u Sióstr Bożej Opatrzności uczył się w gimnazjum świeckim. Od dzieciństwa wykazywał zamiłowanie do języków, zwłaszcza łaciny, oraz antyku i muzyki. Był ministrantem w kościele Chiesa Nuova, a jego ulubioną zabawą było odprawianie udawanych mszy. W 1894 r. uzyskał maturę w Liceum Visconti i wstąpił do seminarium duchownego. W Collegium Capranica studiował filozofię oraz matematykę i grekę[1]. W 1895 r. przeniósł się do rzymskiego Seminarium św. Apolinarego, a na Uniwersytecie Rzymskim uczęszczał na wykłady z literatury i historii[1]. Od 1899 r. kontynuował studia prawnicze na Gregorianum[3]. Święcenia kapłańskie otrzymał 2 kwietnia 1899[3]. W 1902 r. uzyskał stopień doktora obojga praw. Odbył praktykę w Sekretariacie Stanu, a od 1903 r. był minutantem. 1905 r. został prałatem domowym i rozpoczął współpracę z Pietrem Gasparrim – późniejszym sekretarzem stanu. W 1911 r. objął stanowisko podsekretarza, w 1912 r. prosekretarza, a w 1914 r. sekretarza Kongregacji ds. Kościoła[3]. Pacelli negocjował konkordat z Serbią, podpisany bezpośrednio przed pierwszą wojną światową. Jego podpisanie wywołało poruszenie i sprzeciw w Austro-Węgrzech, które dotychczas miały zwierzchnictwo nad Kościołem serbskim.

Biskupstwo i służba dyplomatyczna[edytuj | edytuj kod]

Kardynał Pacelli podczas oficjalnej wizyty dyplomatycznej w Argentynie, rok 1934

3 kwietnia 1917 papież Benedykt XV mianował go nuncjuszem w Monachium w Bawarii, a następnie konsekrował go na arcybiskupa tytularnego Sardes[3]. 8 maja 1917 roku Pacelli wyruszył do Monachium. Jego podróż zwróciła uwagę komentatorów, ze względu na luksusy jakich zażądał podczas podróży[4]. Nuncjaturę w Monachium, w pałacu przy Brennerstraße, znajdującym się naprzeciwko (późniejszego) Brunatnego Domu, objął 25 maja 1917. W następnych latach zaprzyjaźnił się z mieszkającym wtedy w Monachium Dietrichem von Hildebrandem i jego żoną Małgorzatą. Ze spotkań tych Hildebrand wyniósł obraz Pacellego jako męża wielkiego formatu, cechującego się intensywną duchowością[5].

W 1920 roku Eugenio Pacelli otrzymał nominację na nuncjusza w Berlinie. 16 grudnia 1929 został kreowany kardynałem, a 9 lutego 1930 roku został sekretarzem stanu[3].

W 1933 roku przyczynił się do podpisania konkordatu z III Rzeszą. Negocjował go z Hitlerem. Traktat ten pozwalał uzyskać status prawny dla działalności niemieckich katolików w III Rzeszy. Zapewnił on ochronę prawną dla katolickich szkół i duchownych, jednak w rzeczywistości katolickie instytucje były wciąż represjonowane, jak świadczą o tym interwencje u władz hitlerowskich przewodniczącego episkopatu niemieckiego, kardynała Adolfa Bertrama. W warunkach wzrastającego terroru organizacje i gazety katolickie nie mogły prowadzić dalej normalnej działalności społecznej i politycznej[5]. Wahania wobec podpisania konkordatu oraz jego nikłe owoce opisał w wydanej parę lat później w 1937 encyklice „Mit brennender SorgePius XI: Gdy, Czcigodni Bracia, w lecie 1933 roku, uwzględniając inicjatywę rządu Rzeszy, poleciliśmy wznowić pertraktacje konkordatowe (...) Pomimo wielu poważnych wątpliwości powzięliśmy jednak wtedy decyzję, by swej zgody nie odmówić[6]. Część episkopatu Niemiec przyjęła konkordat z dużą aprobatą jako narzędzie ochrony prawnej instytucji katolickich przed szykanami ze strony nowych władz. Niektórzy biskupi, jak kardynał Michael von Faulhaber z Monachium czy Adolf Bertram z Wrocławia napisali listy dziękczynne do Hitlera, które dziś budzą duże wątpliwości. Można to uznać też po części za przejaw wrodzonego niemieckiego patriotyzmu, któremu ulegali nawet ludzie będący w opozycji do narodowego socjalizmu[7]. Sam Führer starał się wykorzystać konkordat, stwierdził w przemówieniu do Reichstagu, że „należy to uznać za wielkie osiągnięcie”, bowiem konkordat „stworzył podstawy zaufania, szczególnie istotne w nasilającej się walce z międzynarodowym żydostwem”[8].

20 listopada 1938 – trzy tygodnie po nocy kryształowej – Pacelli wystąpił do ponad 60 przedstawicieli Kościoła na całym świecie z prośbą o pomoc w uzyskaniu ponad 200 tys. wiz dla „niearyjskich katolików” i „żydowskich konwertytów na chrześcijaństwo”, którym groziły represje a których większość była praktykującymi żydami[9]. Kościół niemiecki miał prawo zapewnienia szczególnej ochrony dla konwertytów na mocy konkordatu z 1933 roku[9]. W 1939 roku tuż przed wybuchem II wojny światowej, Pius XII zaproponował, by Polska zgodziła się na żądania niemieckie – za wszelką cenę chciał nie dopuścić do otwartego konfliktu zbrojnego w Europie, nawet kosztem suwerenności terytorialnej Polski[potrzebne źródło].

Papst Pius XII., Krönung 1939JS.jpg

Podczas swojej działalności dyplomatycznej w latach 30., składał wizyty w wielu krajach, m.in. w Argentynie, Stanach Zjednoczonych, Francji i Wielkiej Brytanii[1]. Od 1 kwietnia 1935 do momentu elekcji był także kamerlingiem[3].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci papieża Piusa XI podczas konklawe trwało tylko jeden dzień[1]. W trzecim głosowaniu, kardynał Eugenio Pacelli, w dniu swoich 63. urodzin, został wybrany na papieża[2]. Przyjął on imię Piusa XII. Po raz pierwszy w historii Kościoła katolickiego uroczystość koronacji transmitowano przez radio.

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Sprawy zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze sześć lat jego pontyfikatu przypadło w okresie II wojny światowej[2]. Jeszcze przed rozpoczęciem działań wojennych, w marcu 1939 Pius obrał sobie za motto "Pokój jest dziełem sprawiedliwości" i uczynił starania o utrzymanie pokoju, swoim głównym priorytetem[2]. 5 maja wysłał pismo do Hitlera z prośbą o dochowanie starań utrzymania pokoju, lecz rząd Rzeszy zapewnił, że nie ma zagrożenia wojną[2]. Podobną prośbę skierował do Benito Mussoliniego, ale efekt był taki sam, jak w przypadku Hitlera[2]. Do momentu przystąpienia duce do wojny w 1940, papież starał się zachować pełną neutralność, dzięki czemu Rzym był traktowany jako otwarte miasto[1]. Podczas wojny nadal nawoływał o pokój, co było głównie widoczne w przemówieniach bożonarodzeniowych[2]. Organizował także pomoc humanitarną i udzielił azylu ok. 5000 Żydom[2]. Potępił Hitlera za jego agresję na Związek Radziecki, a kiedy führer zajął Rzym (10 września 1943), Pius udzielał azylu dla jeńców wojennych i uchodźców w Watykanie[1]. Nigdy jednak nie zaprotestował ostro przeciwko okrucieństwu hitlerowców i represji wobec Żydów, za co był krytykowany[1][2].

Pius XII przychylnie był nastawiony do narodowo-katolickich dyktatur gen. Francisca Franco[10] w Hiszpanii, Antonia Salazara w Portugalii[11] oraz faszystowskiej dyktatury Ante Pavelića w Chorwacji. Pavelića osobiście przyjął na audiencji w Watykanie, 18 maja 1941 roku i udzielił mu błogosławieństwa[12][13][14]. W trakcie okupacji niemieckiej w Polsce zezwolił na przeniesienie pasterki z godzin nocnych (policyjnych) na wcześniejsze, aby ludność mogła w niej uczestniczyć[potrzebne źródło].

Wkrótce po zakończeniu wojny przesłuchiwany w charakterze świadka przed procesami norymberskimi generał SS Karl Wolff twierdził, że istniał niemiecki plan porwania papieża. Szczegóły tego planu Wolff podał w 1972 roku na prośbę administracji Watykanu[15]. Twierdził przy tym, że sam Hitler odstąpił od planu, obawiając się konsekwencji[16]. Z kolei z dokumentów przebadanych przez niemieckiego jezuitę Petera Gumpela wynika, że Pius XII przygotował się na ewentualne internowanie: zdecydował, że wraz z momentem jego pojmania zrzeka się swojej funkcji, nakazując kardynałom wybranie nowego papieża i – w razie potrzeby – przeniesienie Stolicy Apostolskiej[17]. Garry Krupp – emerytowany amerykański biznesmen i filantrop żydowskiego pochodzenia – mówi o realnym zagrożeniu życia papieża. Twierdzi, iż we wrześniu 1943 roku Hitler wydał Karlowi Wolffowi rozkaz przygotowania planu „neutralizacji papieża”. Watykan miał zostać zajęty, członkowie Kurii wymordowani, a Pius XII wywieziony do zamku w Lichtenstein, gdzie miał zostać zamordowany[18].

Do bardzo znaczących elementów historii Piusa XII należy zaliczyć relację przyjaźni, która wywiązała się między nim a naczelnym rabinem Rzymu Izraelem Zolli. Relacja ta została uwieńczona konwersją rabina do Kościoła katolickiego i przyjęciem na chrzcie, w dowód wdzięczności, świeckiego imienia Piusa XII – Eugenio[19].

Po wojnie, zawarł korzystne dla Kościoła konkordaty z Portugalią (1950) i Hiszpanią (1955)[1].

Sprawy religijne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Reformy liturgiczne Piusa XII.

W 1951 roku rozpoczął reformę liturgiczną Wielkiego Tygodnia[1]. Ujednolicił ulgi w stosowaniu postu eucharystycznego i udziału w wieczornych mszach świętych[1]. Dopuścił do częściowego stosowania języków narodowych w liturgii Eucharystii oraz do liturgii niektórych sakramentów. Jako pierwszy papież uznał znaczenie objawień w Fátimie[1]. Pius XII zezwolił na prowadzenie na szeroką skalę wykopalisk archeologicznych pod Bazyliką św. Piotra, które miały na celu zidentyfikowanie grobu apostoła św. Piotra[1].

Doprowadził do otwarcia nowoczesnego centrum radiowego w Santa Maria di Galeria. Był pierwszym papieżem, który stał się znany za pośrednictwem nie tylko radia, ale i telewizji. Audiowizualnym środkom masowego przekazu poświęcił obszerną encyklikę Miranda Prorsus[1]. Jego oficjalne wypowiedzi były, po Piśmie Świętym, najczęściej cytowanymi dokumentami w trakcie Soboru Watykańskiego II[20]. Dzięki jego inicjatywie, zrealizowanej w 1965 roku, powstało przeznaczone dla chłopców edukacyjno-wychowawcze Centrum ELIS w Rzymie.

Kreował 56 kardynałów na dwóch konsystorzach[3]. Mocno ograniczył jednak włoskie wpływy w Kolegium Kardynałów, mianując wielu kardynałów spoza Włoch[2]. Kanonizował 33 osoby, w tym Piusa X[2]. Za jego czasów powstało niemal 400 nowych diecezji, głównie w Afryce[1]. Jednakże nie udało mu się zapobiec licznym prześladowaniom Kościoła w Chinach i w Rosji[2].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Grób Piusa XII w grotach watykańskich

Pius XII zmarł 9 października 1958 w Castel Gandolfo z powodu ostrej niewydolności krążeniowej spowodowanej atakiem serca[3]. Cztery dni później pochowany w Watykanie w Bazylice św. Piotra[3].

Jego następcą został Jan XXIII, wybrany na konklawe 28 października 1958.

Proces beatyfikacyjny[edytuj | edytuj kod]

Proces beatyfikacyjny Piusa rozpoczął Paweł VI 18 listopada 1965, pod koniec obrad II soboru watykańskiego[3]. W maju 2007 r. Komisja kardynałów i biskupów Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w liczbie 13 członków jednomyślnie opowiedziała się za beatyfikacją Piusa XII.

W grudniu 2007 roku papież Benedykt XVI zadecydował o wstrzymaniu procesu beatyfikacyjnego Piusa XII[21] przy czym jednym z głównych powodów podano reperkusje, jakie jego beatyfikacja mogłaby mieć dla dialogu z judaizmem oraz stosunków Watykanu z Izraelem, ponieważ beatyfikacji tej usilnie i od początku sprzeciwiało się wiele środowisk żydowskich[22]. Wynika to z interpretacji postawy Piusa XII: zdaniem części angażował on się w ratowanie Żydów od zagłady w czasie międzynarodowego konfliktu, jednak według innych opinii Pius XII miał milczeć w obliczu Holocaustu[22].

19 grudnia 2009 Benedykt XVI upoważnił Kongregację Spraw Kanonizacyjnych do wydania dekretu o heroiczności cnót Piusa XII i od tej chwili Piusowi XII przysługuje tytuł Czcigodnego Sługi Bożego[22]. Watykan ogłosił że Franciszek chciałby od razu Piusa XII ogłosić świętym. Miało to nastąpić w taki sam sposób, jak zdecydowano o kanonizacji bł. Jana XXIII, czyli bez procesu kanonicznego, dotyczącego autentyczności cudu za jego wstawiennictwem[22].

Encykliki[edytuj | edytuj kod]

Ogłoszona 20 października 1939 encyklice Summi Pontificatus potępił rozpętanie II wojny światowej przez totalitaryzm Niemiec nazistowskich. W Mystici Corporis Christi[23] ogłoszonej 29 czerwca 1943 Pius XII przedstawił naturę Kościoła jako Mistycznego Ciała Chrystusa[1]. Zaapelował w niej również o jedność chrześcijan. W encyklikach: Orientalis Ecclesiae decus i Sempiternus Rex z 8 września 1951 podjął tematykę święceń diakonów, kapłanów i biskupów[1]. W wydanej 1 listopada 1950 konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus Pius XII ogłosił – dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny[2]. Encykliką Ad coeli reginam z 11 października 1954 wprowadził maryjne Święto Królowej Świata[2]. Divino afflante Spiritu z 1943 roku otworzyła pole do zmian w katolickiej biblistyce, postulując wykorzystanie języków oryginalnych w tłumaczeniach na języki narodowe, zamiast jak dotąd Wulgaty[1].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Pius XII a sprawcy Holokaustu[edytuj | edytuj kod]

Rozstrzygnięcie kontrowersji wokół działań papieża w latach poprzedzających wybuch wojny i podczas jej trwania[24] wzięła na siebie powołana w 1999 roku międzynarodowa katolicko-żydowska komisja historyczna. Wiele pytań, które postawiono dotyczyło zaniechań lub wstrzymania się od reakcji ze strony Piusa XII mimo wyraźnych sygnałów (listy i raporty) płynących do Stolicy Apostolskiej z obszaru działań teatru wojennego[14].

Prof. Bernard Suchecky (ze strony żydowskiej) oświadczył, że

Quote-alpha.png
(...)wrogiem historyków jest anachronizm: nie możemy do Stolicy Apostolskiej tamtych czasów stosować dzisiejszej wizji świata.

Prof. Eva Fleischner (ze strony badaczy katolickich) przyznała, że Pius XII

Quote-alpha.png
(...)prawdopodobnie nie zdał sobie sprawy, że dla zatrzymania niszczycielskiej machiny nazizmu nie wystarczała modlitwa i dyplomacja: w związku z tym uważam, że był bardziej dyplomatą aniżeli prorokiem.

W wyniku prac historyków powstał raport pod tytułem: Watykan i Holocaust[25].

W 2011 roku, przy okazji uroczystości wręczania medalu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata włoskiemu księdzu Gaetano Piccininiemu, ambasador Izraela przy Stolicy Apostolskiej, Mordechaj Lewy przyznał, że oskarżanie Piusa XII o antysemityzm jest błędem[26]:

Quote-alpha.png
Mówienie, że Kościół katolicki, Watykan czy papież sprzeciwiali się ratowaniu Żydów, to błąd. Było dokładnie odwrotnie. Zawsze okazywali tyle pomocy, ile byli w stanie.

Głosy zwolenników Piusa XII[edytuj | edytuj kod]

Jak pisze Andrzej Grajewski: znanych jest wiele świadectw uratowanych dzięki Piusowi XII Żydów, którzy publicznie dziękowali mu za ocalenie. We wrześniu 1945 r. Światowy Kongres Żydów ofiarował 20 tys. dolarów na prowadzone przez Watykan instytucje charytatywne w dowód uznania tego, co Stolica Święta uczyniła dla ratowania Żydów przed faszystowskimi i nazistowskimi prześladowaniami, co podważa tezę, jakoby papież popierał działania antysemickie. 29 listopada 1945 w Watykanie za wysiłki na rzecz ratowania Żydów papieżowi podziękowała delegacja 80 byłych więźniów obozów koncentracyjnych. W czasie wojny organizacje kościelne ocaliły 500-800 tys. Żydów[27].

Izraelski teolog i historyk Pinchas Lapide pisze Kościół Piusa XII uratował od pewnej śmierci z rąk nazistów 860 tysięcy Żydów. Liczba ta dalece przekracza efekty działań innych instytucji religijnych czy akcji ratunkowych podejmowanych przez państwa[28]. Uważał, że otwarta krytyka Hitlera doprowadziłaby do katastrofy[1]. (W Liście pasterskim z 25 lipca 1941 r. biskupi holenderscy protestowali wobec okupanta przeciw utrudnieniom, jakich doświadczały liczne osoby i zgromadzenia religijne. Hitler podjął w odpowiedzi represje i zarządził nieco później deportację 40 tys. żydów na teren Niemiec, gdzie stali się oni ofiarami obozów zagłady.) Dzięki poparciu Piusa XII deportacji uniknęło około 80 tys. węgierskich Żydów, zaś kolejnych 12 tys. z całej Europy otrzymało wizy do Dominikany[potrzebne źródło].

Tezy krytyczne zatem wobec papieskiej dyplomacji podczas II wojny światowej, są coraz częściej – w miarę dostępu do dokumentów – podawane w wątpliwość przez badaczy papieskiej dyplomacji[29]. W 2009 roku gazeta L'Osservatore Romano ujawniła szereg depesz dyplomatycznych, z których wynikało, że Watykan odgrywał aktywną rolę w informowaniu Aliantów o zbrodniach narodowych socjalistów i domagał się pomocy w ratowaniu Żydów przed zagładą. Wysiłki te zostały w dużej mierze zignorowane przez dyplomację Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii[30], pomimo, że informacje te znajdowały potwierdzenie w informacjach dostarczanych przez ich własny wywiad jak i wywiad krajów okupowanych (Jan Karski).

5 września 2008 roku rozpoczęło się w Rzymie międzynarodowe sympozjum mające na celu badanie pontyfikatu Piusie XII, szczególnie w aspekcie jego postawy wobec Żydów w czasie II wojny światowej[31].

Głosy przeciwników Piusa XII[edytuj | edytuj kod]

Obiektywizm a nawet wiarygodność niektórych udostępnianych dokumentów watykańskich na temat Piusa XII jest czasem kwestionowana przez krytyków Kościoła. Jeden z nich jako argument wysunął to, że opublikowana w roku 2000 na oficjalnej stronie[32] Watykanu encyklika Summi Pontificatus ma jakoby o 28 punktów więcej niż jej oryginał z 1939 r. Głos ten wynika z nieporozumienia, gdyż zarówno tekst łaciński jak i włoski został podany za oficjalnym wydaniem Acta Apostolicae Sedis, które nie umieściło punktów wewnątrz tekstu[32][33]. Krytyk ten zarzuca też, że w encyklice Summi Pontificatus nie pojawia się żadne ze słów takich jak: Hitler, wojna, Polska, Niemcy. Nie jest to do końca zgodne z prawdą, ponieważ w punkcie 79. papież wyraził żal wobec agresji na Polskę, a także nadzieję na odzyskanie przez nią niepodległości[34].

Włoscy historycy Mario J. Cereghino i Giuseppe Casarrubea, specjalizujący się w badaniach w londyńskim archiwum Kew Gardens ogłosili, że odnaleziono dokumenty, rzucające cień na postawę Piusa XII wobec Holokaustu. Materiały, według nich, wskazują na to, że nie chciał on otwarcie potępić hitlerowskich władz Niemiec. W jednym z dokumentów, telegramie z 19 października 1943, jest mowa o spotkaniu Piusa XII z przedstawicielem dyplomacji USA przy Stolicy Apostolskiej Haroldem Tittmannem. Mimo, że 3 dni wcześniej miało miejsce wywiezienie tysiąca Żydów w rzymskim getcie, głównym zmartwieniem Piusa była sytuacja żywnościowa w mieście[35]. Był również zaniepokojony małymi bandami komunistów operujących wokół Rzymu, które mogłyby dopuszczać się aktów przemocy w mieście w czasie między niemiecką ewakuacją, a przybyciem Aliantów. Z notatek amerykańskiego dyplomaty wynika też, że papież miał stwierdzić, iż jak do tej pory Niemcy szanowali Państwo Watykańskie i własność Stolicy Apostolskiej w Rzymie. oraz byli dobrze nastawieni do Watykanu. Inny dokument, datowany na listopad 1944, to sprawozdanie z rozmowy Piusa XII z ambasadorem brytyjskim D'Arcy Osbornem. Było to już po wyzwoleniu Rzymu spod niemieckiej okupacji w lutym, ale deportacje węgierskich Żydów do Auschwitz i innych obozów trwały nadal. Ambasador naciskał, aby Pius XII potępił nazistowskie deportacje oraz stanął w obronie węgierskich Żydów. Pius odpowiedział mu, że jest pod presją by potępić również sowieckie zbrodnie wojenne w Polsce i w krajach bałtyckich, a on odradzał mu to ze względu na reakcję opinii publicznej wobec ZSRR – sojusznika Aliantów. Ambasador stwierdził, że on osobiście nie widział żadnych dowodów by Sowieci dopuszczali się takich okrucieństw, a jeśli nawet miały miejsce to nie można ich nawet porównywać z masową eksterminacją Żydów. Papież nadal zastanawiał się co zrobić i w każdym razie jego potępienie będzie anonimowe co znaczyło, że potępione zostaną nadużycia, ale bez wskazywania sprawców. Historyk i znawca Piusa XII Andrea Riccardi zauważył, że Pius przyjął zasadę potępiania grzechu, a nie grzesznika podtrzymując swoją linię, do której do tego czasu się stosował[36][35].

Sprawa Ustaszy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kościół katolicki a ustasze.

Lider Ustaszy Ante Pavelić był niewątpliwie przyjmowany w Watykanie przez Piusa XII, który nazywał go „drogim synem”, a jedyną reakcją Piusa XII były napominania go, by wprowadził w Chorwacji zakaz aborcji. Natomiast założenia Ante Pavelicia, w których wszyscy mieszkańcy Niepodległego Państwa Chorwackiego niebędący wyznawcami religii rzymsko-katolickiej mieli stać się na drodze konwersji katolikami, a w przypadku niewyrażenia na nią zgody, alternatywą miała być tylko śmierć, nie zostały oficjalnie skrytykowane (brak dokumentów to potwierdzających). Same zapewne znane papieżowi (obecność legata papieskiego w terenie, przyjmowanie na audiencji prominentnych przedstawicieli rządu ustaszy) działania członków zakonu franciszkanów nie zostały też przed ani po wojnie oficjalnie skrytykowane (mimo, że reżim ustaszy przestał istnieć jeszcze w czasie II wojny światowej)[37][38]. Kościół podejmował jedynie dyplomatyczne zabiegi niejawnego wpłynięcia na rząd ustaszy w sprawie niemoralności i ludobójstwa[39].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 446-449. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 170-173. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Pacelli, Eugenio (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-10].
  4. John Cornwell: Papież Hitlera : tajemnicza historia Piusa XII. Warszawa: Da Capo, 2000.
  5. 5,0 5,1 Dietrich von Hildebrand (ang.). CatholicAuthors.com. [dostęp 2013-10-12].
  6. Mit brennender Sorge (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2013-10-12].
  7. Joseph Ratzinger: Milestones. Memoirs 1927-1977. San Francisco: Ignatius Press, 1998, s. 27. ISBN 0-89870-702-1.
  8. Cyt. w: S. Friedländer, Nazi Germany and the Jews, Vol. I: The Years of Persecution,1933-39, Londyn 1997, s. 49. Niemieckie źródło cytatu: Der Nationalsozializmus: Dokumente 1933-1945, Frankfurt nad Menem 1957, s. ; Por. Ian Kershaw: Hitler, 1889-1936 Hybris. Poznań: 2001, s. 424-425. ISBN 83-7120-927-4.
  9. 9,0 9,1 Piotr Zychowicz: Pius XII ratował Żydów (pol.). rp.pl, 7 lipca 2010.
  10. Pope Pius XII (1939-58) (ang.). GlobalSerucity.org. [dostęp 2013-10-12].
  11. Duncan Simpson: The Catholic Church and the Portuguese dictatorial regime (ang.). Universidade Catolica Portuguesa. [dostęp 2013-10-12].
  12. Jozo Tomasevich: War and Revolution in Yugoslavia 1941-1945. Stanford: Stanford Univeristy Press, 2001, s. 238. ISBN 0-8047-3615-4.
  13. Viktor Novak: Magnum Crimen. Nova Knjiga: 1986, s. 894.
  14. 14,0 14,1 The Vatican and the Holocaust: A Preliminary Report (ang.). Jewish Virtual Library. [dostęp 2013-10-12].
  15. Sven F. Kellerhoff. Hitler wollte den Papst verschleppen. „Die Welt”, 2005-01-18 (niem.). [dostęp 2012-04-25]. 
  16. Karl Wolff, 84. „Der Spiegel”, 1984-07-23 (niem.). [dostęp 2012-04-25]. 
  17. Vatican planned to move to Portugal if Nazis captured wartime Pope (ang.). The Daily Telegraph. [dostęp 2013-10-12].
  18. Pius XII, ukochany papież Żydów (pol.). Rzeczpospolita. [dostęp 2010-03-29].
  19. Eugenio Zolli: Przed Świtem. Naczelny rabin Rzymu: dlaczego zostałem katolikiem?. Warszawa: 1999.
  20. The Pope most quoted by Vatican Council II (ang.). 30Days. [dostęp 2013-10-12].
  21. Nie będzie beatyfikacji Piusa XII? (pol.). kościół.wiara.pl. [dostęp 2013-10-12].
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 Franciszek zamierza kanonizować także Piusa XII? (pol.). Katolicka Agencja Informacyjna. [dostęp 2013-10-12].
  23. Mystici Corporis Christi (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2013-10-12].
  24. Papież zgadzał się na Holocaust? Beatyfikacja wstrzymana (pol.). Pardon. [dostęp 2013-10-12].
  25. Kronika religijna (pol.). Tygodnik Powszechny. [dostęp 2013-10-12].
  26. Izrael: oskarżanie Piusa XII o antysemityzm to błąd (pol.). rp.pl. [dostęp 2013-10-12].
  27. Pius XII ratował Żydów (pol.). rp.pl, 21 września 2008.
  28. Pinchas Lapide: Three Popes and the Jews. 1967, s. 214.
  29. Pius XII a druga wojna światowa w świetle dokumentów (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2013-10-12].
  30. Piotr Zychowicz: Kontrofensywa Watykanu (pol.). rp.pl. [dostęp 2013-10-12].
  31. Rzym: sympozjum o Piusie XII i Żydach (pol.). Radio Watykańskie. [dostęp 2013-10-12].
  32. 32,0 32,1 Summi Pontificatus (łac.). vatican.va. [dostęp 2013-10-12]. s. 413-453.
  33. Summi Pontificatus (wł.). vatican.va. [dostęp 2013-10-12]. s. 454-480.
  34. Encyklika Summi Pontificatus (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2014-02-14].
  35. 35,0 35,1 Włoscy historycy: Pius XII był obojętny wobec zagłady (pol.). TVN24.pl. [dostęp 2013-10-12].
  36. Wartime Pope Pius XII 'more concerned about Communism than Holocaust' (ang.). The Daily Telegraph. [dostęp 2013-10-12].
  37. Dlaczego Pius XII milczał podczas wojny? (pol.). Wirtualna Polska. [dostęp 2013-10-12].
  38. Ustasze, bałkańscy krzyżowcy Piusa XII (pol.). Interia.pl. [dostęp 2013-10-12].
  39. M. Phayer: The Catholic Church and the Holocaust 1930–1965. Indianapolis: Indiana University Press, 2000, s. 39. ISBN 0-253-33725-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Pius XI
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1939-1958
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Jan XXIII
Poprzednik
Pietro kardynał Gasparri
Emblem of the Papacy SE.svg Sekretarze stanu Stolicy Apostolskiej
1930-1939
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Luigi kardynał Maglione
Poprzednik
Pietro kardynał Gasparri
Sede vacante.svg Kamerling
Świętego Kościoła Rzymskiego

1935 – 1939
Sede vacante.svg Następca
Lorenzo kardynał Lauri