Zamek w Krośnie Odrzańskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim
Obiekt zabytkowy nr rej. L-81/1-2/A z 25.02.1958 i 31.12.1998[1]
Ilustracja
Budynek bramny (po renowacji)
Państwo  Polska
Miejscowość Krosno Odrzańskie
Adres ul. Szkolna 1
Ukończenie budowy XIII w.
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Krosna Odrzańskiego
Mapa konturowa Krosna Odrzańskiego, blisko centrum u góry znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim”
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa konturowa powiatu krośnieńskiego, blisko centrum na prawo znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim”
Położenie na mapie gminy Krosno Odrzańskie
Mapa konturowa gminy Krosno Odrzańskie, w centrum znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskim”
Ziemia52°02′52″N 15°06′02″E/52,047778 15,100556
Strona internetowa
Zamek
Zamek - widok zza Odry
Okolice zamku w XVIII w.
Zamek od strony wschodniej

Zamek Piastowski w Krośnie Odrzańskimzamek zbudowany najprawdopodobniej na początku XIII w. w czasach księcia Henryka Brodatego (relikty muru w części północnej) w miejscu strategicznej przeprawy przez Odrę, usytuowany w północno-wschodniej części starego miasta. W XVI w. przebudowany w stylu renesansowym – skrzydło południowe (krużganki), pierwotnie otoczony fosą, w okresie nowożytnym także umocnieniami bastionowymi. Stan obecny – zamek czteroskrzydłowy, o kształcie nieregularnego czworoboku, częściowo w ruinie:

  • skrzydło północne – prawdopodobnie najstarsze (relikty ściany gotyckiej o wątku wendyjskim)
  • skrzydło zachodnie – częściowo odbudowane, budynek bramny z niską wieżą (izba muzealna)oraz budynek tzw. „wozowni”
  • skrzydło południowe – renesansowe (krużganek)
  • skrzydło wschodnie – najbardziej zniszczone

Ponadto bezpośrednio na wschód od zamku relikty umocnień szwedzkich z XVII w. i tzw. „domek ogrodnika”.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Już za panowania Henryka Brodatego zamek w Krośnie stał się ważną pograniczną warownią w systemie obronnym Dolnego Śląska, stając się jego ulubioną siedzibą.

Odegrał pewną rolę podczas wyprawy księcia przeciw Brandenburczykom oblegającym Lubusz w 1229 r. W 1238 r. zmarł w nim książę Henryk Brodaty. W czasie najazdu tatarskiego w 1241 schronienie na zamku znalazła Jadwiga Śląska. W miarę pogłębiania rozbicia dzielnicowego Polski, Krosno wraz z zamkiem pozostawało pod władaniem książąt z linii głogowskiej (z wyjątkiem krótkiej przynależności do dzielnicy księcia Henryka IV Prawego). W 1434 zostaje oblężony przez czeskich Husytów, którzy jednak nie zdobywają go i odstępują od szturmu po zapłaceniu przez księcia Henryka IX wysokiego okupu Po śmierci księcia Henryka XI miasto i zamek przeszły pod władanie Brandenburgii i zostały oblężone przez księcia żagańskiego Jana II Szalonego, ale pozostały niezdobyte do końca wojny.

W XVI w. zamek stał się siedzibą wdów po zmarłych elektorach brandenburskich. Za księżnej Katarzyny Brunszwickiej nastąpiła przebudowa zamku w stylu renesansowym. Kolejne zniszczenia przyniosła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). Zamek został zajęty przez Szwedów, którzy okupowali Krosno z przerwami w latach 1631-1644 i wzmocnili istniejące dotychczas umocnienia, budując wieniec bastionów wokół zamku i miasta. Po raz kolejny zamek został zniszczony i obrabowany przez wkraczające do Krosna po zwycięskiej bitwie pod Kijami oddziały rosyjskie. Pod koniec XVIII w. oraz w wieku XIX. znaczenie zamku znacznie zmalało – przestał być rezydencją księżnych-wdów, a zmniejszyło się także jego znaczenie militarne. Jednakże największe zniszczenia przyniosła zamkowi II wojna światowa i zniszczenia dokonane przez oddziały sowieckie palące miasto.

Na przestrzeni ostatnich lat[kiedy?] obiekt poddany został systematycznej odbudowie i renowacji.

Znane osoby zamieszkałe na zamku[edytuj | edytuj kod]

Zamek obecnie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie na zamku działa instytucja kulturalna pod nazwą Centrum Artystyczno-Kulturalne „Zamek”. Placówka znajduje się na Lubuskim Szlaku Wina i Miodu[3] i Polskim Szlaku Krzyżowców[4]. W budynku bramnym zamku znajduje się punkt informacji turystycznej. Obiekt można zwiedzać. Zobaczyć można m.in.: izbę regionalną ze zbiorami historycznymi, piwniczkę winiarsko-miodową, dawną kaplicę zamkową oraz lapidarium płyt nagrobnych i elementów z dawnego cmentarza. Z dziedzińca można obserwować renesansowe krużganki oraz nieodrestaurowane dotąd pozostałe fragmenty murów zamku[5]. CAK Zamek organizuje wiele imprez plenerowych nawiązujących do historii Krosna Odrzańskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Bielinis-Kopeć, Prace zabezpieczające i remontowo-konserwatorskie w zamku w Krośnie Odrzańskim. Adaptacja zabytki na cele muzealne i kulturalne. W: Lubuskie Materiały Konserwatorskie 2006-2007, tom 4, Zielona Góra 2007.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]