Pius XI

Pius XI Pius Undecimus
Ambrogio Damiano Achille Ratti
Papież
Pax Christi in regno Christi Pokój Chrystusowy w Królestwie Chrystusowym
Data i miejsce urodzenia	31 maja 1857 Desio
Data i miejsce śmierci	10 lutego 1939 Watykan
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Prezbiterat	20 grudnia 1879
Kreacja kardynalska	19 lipca 1921 Benedykt XV
Kościół tytularny	San Martino ai Monti
Pontyfikat	6 lutego 1922
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Pius XI w Wikicytatach

Pius XI (łac. Pius XI), faktycznie Ambrogio Damiano Achille Ratti (ur. 31 maja 1857, zm. 10 lutego 1939) – arcybiskup Mediolanu (1921-1922), papież w okresie od 6 lutego 1922 do 10 lutego 1939 i 1. suwerenny władca Państwa Watykańskiego od 7 czerwca 1929 do 10 lutego 1939. Zmarł w Watykanie 10 lutego 1939 r. i został pochowany w bazylice św. Piotra.

Był także bardzo dobrym alpinistą, do jego osiągnięć należą m.in. zdobycie Cima di Jazzi, Dufourspitze wschodnią ścianą, oraz wejścia na Matterhorn i Mont Blanc.

Życiorys

Dzieciństwo

Urodził się w Desio koło Mediolanu jako syn fabrykanta przędzalni jedwabiu Francesca i Teresy z domu Galli. Początkowo uczył się w szkołach kościelnych.

Kapłaństwo

Po zdaniu matury w gimnazjum państwowym w Mediolanie wstąpił do seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie otrzymał 20 grudnia 1879. Kontynuował studia w Rzymie (prawo kanoniczne na Uniwersytecie Gregoriańskim, teologię na dominikańskim uniwersytecie Sapienza oraz filozofię w Akademii św. Tomasza – uzyskując trzy doktoraty).

W 1882 wrócił do Mediolanu i pracował 3 miesiące w duszpasterstwie. Przez kilka lat był w tamtejszym seminarium profesorem dogmatyki i homiletyki.

Od 5 listopada 1888 pracował w Bibliotece Ambrozjańskiej w Mediolanie (zajmował się tam m.in. konserwatorstwem, muzealnictwem, zabezpieczaniem starodruków oraz zdobył gruntowną wiedzę historyczną). Odbył badania naukowe w wielu ośrodkach europejskich, m.in. w Berlinie, Wiedniu, Oxfordzie, Paryżu, Monachium i Rydze. W 1907 został kierownikiem Biblioteki Ambrozjańskiej.

W roku 1914 został mianowany na stanowisko prefekta Biblioteki Watykańskiej.

Wizytator apostolski w Polsce

W kwietniu 1918 został mianowany przez papieża Benedykta XV wizytatorem apostolskim w Polsce. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został nuncjuszem apostolskim. Podczas bitwy warszawskiej 1920 r. pozostał w Warszawie jako jeden z dwóch (obok przedstawiciela Turcji) przedstawicieli dyplomatycznych obcego państwa.

Podczas pobytu w Polsce wizytatora apostolskiego Achille Rattiego doszło do konfliktu pomiędzy nim a ówczesnym biskupem krakowskim Adamem Sapiehą, który w czasie pierwszego powojennego zjazdu polskich biskupów w Gnieźnie (26–30 sierpnia 1919 r.), poprosił Achille Rattiego o opuszczenie sali obrad, argumentując, iż Kościół polski chce rozstrzygać swoje sprawy bez wpływów zewnętrznych. Napięcia w relacjach pomiędzy Rattim a Sapiehą mogły przyczynić się do tego, że po wyborze Achille Rattiego na papieża Piusa XI (6 lutego 1922 r.), biskup krakowski Adam Sapieha nie otrzymał z rąk Piusa XI kapelusza kardynalskiego. Do godności kardynała Adama Sapiehę wyniósł (18 lutego 1946 roku) papież Pius XII.

Arcybiskup

Benedykt XV wyniósł go do godności tytularnego arcybiskupa Naupactus, konsekracji dokonał w Warszawie 28 października 1919 arcybiskup metropolita warszawski Aleksander Kakowski. W 1921 Benedykt XV mianował go arcybiskupem Mediolanu i kardynałem prezbiterem kościoła S.Martini ai Monti.

Kardynał

Kapelusz kardynalski uzyskał zaledwie 5 miesięcy przed wyborem na papieża 19 lipca 1921.

Konklawe

Po śmierci Benedykta XV zebrało się konklawe, przez które 6 lutego 1922 został wybrany na papieża, przyjął wówczas imię Piusa XI.

Pierwsze słowa wybranego wówczas papieża brzmiały: „Nie trzeba, aby powiadano, że odmawiam pochylenia się przed Bożą wolą ani że nie chcę brzemienia, które ma ciążyć na moich barkach, lub że nie doceniam znaczenia głosów moich współbraci. I dlatego, pomimo mojej niegodności, której mam głęboką świadomość, przyjmuję”.

Po koronowaniu udzielił błogosławieństwa urbi et orbi z loggii bazyliki św. Piotra. Błogosławieństwo po raz ostatni udzielone było w 1870.

Papież

Papież Pius XI

Papież Pius XI w 1922 nakazał, aby konklawe rozpoczynało się po upływie 15–18 dni od śmierci papieża. Miało to umożliwić przybycie na konklawe kardynałom zamorskim.

Doprowadził do podpisania 11 lutego 1929 konkordatu z Włochami – tzw. układu laterańskiego, na mocy którego utworzone zostało Państwo Watykańskie. Uznał Rzym za stolicę państwa włoskiego. W związku z powyższymi wydarzeniami nazywany jest Papieżem Pojednania.

Pius XI 11 grudnia 1925 ogłosił encyklikę Quas primas, którą ustanowił Święto Chrystusa Króla z jego własnym officium i mszą św. Przyczynił się do rozwinięcia idei pierwszych piątków miesiąca jako zadośćuczynienia Sercu Jezusa za grzechy ludzkości. W 1931 wprowadził uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi obchodzone 1 stycznia. W 1937 roku powołał Papieską Akademię Nauk.

Pius XI w latach 1925-1926 utworzył Muzeum Misyjno-Etnologiczne które na początku zajmowało dwa piętra w Pałacu na Lateranie. Uroczysta inauguracja muzeum nastąpiła 21 grudnia 1927 r.

W 1928 potępił fałszywie pojmowany ekumenizm w encyklice Mortalium Animos, gdzie stanowczo przeciwstawił się promowaniu jedności z Kościołami chrześcijańskimi, które nie pozostawały w łączności doktrynalnej z Kościołem katolickim.

Napiętnował ideologię hitleryzmu w encyklice Mit brennender Sorge z 14 marca 1937, zaś w encyklice Divini Redemptoris ogłoszonej 19 marca 1937 potępił antyreligijny charakter komunizmu.

W 1938 zapoczątkował zwyczaj tzw. omaggio floreale (hołd z kwiatów), polecając Papieskiej Akademii Niepokalanej przygotowywać każdego roku 8 grudnia na placu Hiszpańskim uroczysty akt oddania czci Maryi Niepokalanej.

Nominacje kardynalskie

Papież Pius XI mianował kardynałem:

• Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, późniejszego Piusa XII (1939-1958), w 1929 roku

Encykliki

• Ubi Arcano Dei o pokoju – 23 grudnia 1922
• Quas Primas ustanawiająca święto liturgiczne na cześć Chrystusa Króla – 11 grudnia 1925
• Mortalium Animos o popieraniu prawdziwej jedności chrześcijan – 6 stycznia 1928
• Miserentissimus Redemptor o powszechnym obowiązku wynagrodzenia Najświętszemu Sercu Jezusa – 8 maja 1928
• Divini Illius Magistri o chrześcijańskim wychowaniu młodzieży – 31 grudnia 1929
• Casti connubii o małżeństwie chrześcijańskim – 31 grudnia 1930
• Quadragesimo Anno o odnowieniu ustroju społecznego i dostosowaniu go do Prawa Ewangelicznego na czterdziestą rocznicę encykliki Rerum novarum – 15 maja 1931
• Non Abbiamo Bisogno o Akcji Katolickiej – 29 czerwca 1931
• Lux Veritatis temporumque testis o Powszechnym Soborze Efeskim odbytym przed piętnastoma wiekami – 25 grudnia 1925
• Caritate Christi o modlitwie błagalnej jako lekarstwie na problemy świata – 3 maja 1932
• Acerba Animi Anxitudo o przykrym położeniu katolicyzmu w Republice Meksykańskiej – 29 września 1932
• Dilectissima nobis o ucisku Kościoła katolickiego w Hiszpanii – 3 czerwca 1933
• Ad Caatholici Sacerdotti Fastigium o kapłaństwie katolickim – 20 grudnia 1935
• Mit brennender Sorge o położeniu Kościoła katolickiego w Rzeszy Niemieckiej – 14 marca 1937
• Divini Redemptoris o bezbożnym komunizmie – 19 marca 1937
• Nos es muy conocida o sytuacji religijnej w Meksyku – 28 marca 1937
• Ingravescentibus Malis o różańcu świętym – 29 września 1937

Tajne archiwa

Po 21 latach opracowywania materiałów archiwalnych dotyczących 17-letniego pontyfikatu Piusa XI dnia 18 września 2006 r. zgodnie z decyzją Benedykta XVI tajne watykańskie archiwum zawierające 30 tysięcy teczek, a w nich m.in. prywatne listy papieża, jego oficjalne korespondencje, encykliki i pisma, zostało otwarte dla historyków.

Tuż po otwarciu do Watykanu zgłosiło się około 50 naukowców z całego świata badających okres od 1922 do 1939 roku, których interesowała postawa Stolicy Apostolskiej względem rosnących przed wybuchem II wojny światowej postaw antysemickich i faszystowskich, głównie w Niemczech i we Włoszech.

Związki z Polską

Tablica Piusa XI na KUL-u

• 25 kwietnia 1918 – mianowany przez Benedykta XV wizytatorem apostolskim na Polskę.
• 27 lipca 1918 – przewodniczył posiedzeniu Konferencji Episkopatu Królestwa Polskiego, który powołał do życia Uniwersytet Katolicki w Lublinie (KUL).
• 9 lutego 1919 – wziął udział w otwarciu pierwszego Sejmu Ustawodawczego
• od 6 czerwca 1919 do 4 czerwca 1921 – pierwszy nuncjusz apostolski w niepodległej Polsce, a święceń biskupich w archikatedrze warszawskiej udzielił mu 28 października 1919 kardynał Aleksander Kakowski, przez co Pius XI sam nazywał siebie polskim biskupem.
• 1920 – jako jedyny (oprócz przedstawiciela Turcji) dyplomata nie opuścił zagrożonej przez bolszewików Warszawy. Gdy zatelegrafował do papieża, że w obliczu marszu bolszewików na stolicę kraju zostaje w Warszawie, papież odpisał rzeczowo:Natychmiast wyjeżdżaj, potrzebuję dobrych dyplomatów, nie męczenników.
• 1921 – Uniwersytet Warszawski przyznał mu tytuł doktora honoris causa
• 25 stycznia 1922 – odznaczony przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego Orderem Orła Białego (odznaczenie odebrał na chwilę przed wejściem na konklawe)
• 12 listopada 1924 – zatwierdził i rozszerzył na wszystkie diecezje w Polsce święto Matki Bożej Królowej Polski, zmieniając jego datę z 2 maja na 3 maja
• 10 lutego 1925 – zawarł konkordat z Polską
• 28 października 1925 – bullą Vix dum Poloniae unitas powołał w Polsce nowe metropolie i diecezje
• w 1926 – mianował prymasem Polski Augusta Hlonda
• 17 kwietnia 1938 – dokonał kanonizacji błogosławionego Andrzeja Boboli
• z jego polecenia w kaplicy letniej rezydencji papieskiej w Castel Gandolfo znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej a na ścianach kaplicy sceny z dziejów Polski: Cud nad Wisłą i Obrona Jasnej Góry w 1655 roku

Po wyborze na papieża do polskich kardynałów powiedział: Podziwiam Polaków i kocham, i nadal miłować będę drogą Polskę i modlić się za nią nie przestanę.

Jako wizytator apostolski, objeżdżając Polskę, w Chełmie 15 września 1918 powiedział m.in. Przybyłem tu do Was, aby pocieszyć Was imieniem Ojca Świętego i udzielić wszystkim błogosławieństwa apostolskiego, które sprawi, że da Bóg, niedługo dźwignie się Wasza Polska – Ojczyzna, a w niej wolny szlachetny Naród Polski nie będzie więcej prześladowany za swoje przekonania katolickie.

W czasie przyjęcia pątników polskich, 22 maja 1922 wyraził swoje uczucie szczególniejszej miłości ku Polsce: Nigdy nie ujdą nam z pamięci te chwile, które razem z wami przeżyliśmy, a które rzecznik wasz z taką czcią i tak serdecznie przypominał, i cieszymy się, że wśród was byliśmy jako jeden z was, jako Polak między Polakami.

Do pielgrzymki nauczycielskiej, przybyłej z Polski na Wielkanoc 1925 roku, między innymi mówi tak: Przypominacie mi Polskę, przypominacie mi waszą i naszą ojczyznę, gdyż poniekąd jestem w prawie powiedzieć, iż posiadam obywatelstwo polskie, gdyż tam narodziło się moje biskupstwo, tam byłem konsekrowany, tam zadzierzgnąłem węzły nie tylko miłe uczuciu, lecz spajające mnie wspólnotą duchową z Polską. Przybędą tu pielgrzymki liczne i różne, które wyniosłem z Polski, z tej Polski, co ma za wieczną dewizę: Polonia semper fidelis”.

Natomiast w mowie do młodzieży polskiej 11 kwietnia 1925 roku Pius XI powiedział: Pragnęliśmy bardzo móc mówić do Was w Waszym języku i mieć wymowę Waszego Skargi, aby wyrazić wszystkie myśli i uczucia jakie obecność Wasza wzbudza w Naszem sercu. (...) Przybyliście pierwsi jako przedstawiciele tej Polski, z którą serce nasze związane jest szczególniejszem uczuciem, bo naród Wasz miał zawsze pełne chwały i uczucia stosunki z Rzymem. Streścić je można w tych słowach, że Rzym był dla narodu polskiego sztandarem i podporą, pociechą w cierpieniach i zwiastunem zmartwychwstania. (...) Do łask wyjątkowych, jakie Opatrzność Boża dała Nam w życiu, zaliczmy to zrządzenie Boże, że mogliśmy czas dłuższy przebyć w Polsce, że mieliśmy sposobność poznać osobiście poznać Warszawę i Wilno, Kalisz i Lwów, Kraków i Lublin i tyle innych miejscowości Waszej i Naszej Polski drogiej. Lat spędzonych w Polsce nie zapomnimy do Naszej śmierci. Bo i My obywatelem jesteśmy Polski! Raz już mieliśmy sposobność to powiedzieć, a słowa tego nie tylko nie cofamy, lecz owszem, ponownie stwierdzamy je dzisiaj. Jesteśmy obywatelem Polski przez duchowe narodziny Nasze, kiedyśmy brali sakrę biskupią w katedrze warszawskiej przez posługę Eminencji Kardynała Arcybiskupa i Jego Braci Współkonsekratorów, najstarszych Przedstawicieli Episkopatu polskiego, w obecności całego tego Episkopatu i tych wszystkich, którzy w tej stolicy reprezentowali życie państwowe i społeczne, sprawiedliwość, naukę, dobroczynność.

Zobacz też

• Klemens VIII – również nuncjusz apostolski w Polsce
• poczet papieży

Linki zewnętrzne

• Pius XI na oficjalnej stronie Watykanu (biografia i dokumenty) (wł.) [data dostępu: 2011-03-17]

Poprzednik Lorenzo Litta

Nuncjusz apostolski w Polsce 1918-1921

Następca Lorenzo Lauri

Poprzednik Andrea Ferrari

Arcybiskup Mediolanu 1921-1922

Następca Eugenio Tosi

Poprzednik Benedykt XV

Papież 1922-1939

Następca Pius XII