Średniowiecze: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 79 bajtów ,  1 rok temu
m
→‎Pełne średniowiecze: drobne redakcyjne
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 89.66.73.12) i przywrócono wersję 55886930 autorstwa Ignasiak)
m (→‎Pełne średniowiecze: drobne redakcyjne)
Pozostałe [[stan (zbiorowość społeczna)|stany]] to: [[rycerstwo]], [[duchowieństwo]] i [[mieszczaństwo]]. Rycerstwo, zarówno posiadające [[tytuły szlacheckie]], jak i zwykli rycerze, utrzymywało się dzięki posiadanej ziemi i pracującym na niej chłopom. W sensie prawnym nie byli oni jej właścicielami, lecz w ramach [[Ustrój lenny|ustroju lennego]] jako [[wasal]]e otrzymywali od [[Senior (feudalizm)|seniora]] prawo jej użytkowania i pobierania z niej dochodów. W XI i XII wieku posiadane majątki ([[Lenno|lenna]]) stały się dziedziczne i w większości nie podlegały podziałowi między wszystkich spadkobierców, jak to miało miejsce w okresie wczesnego średniowiecza. Większość lenn i ziemi przypadała najstarszemu synowi{{odn|Barber|1992|s=37–41}}. Ten system [[Dziedziczenie (prawo)|dziedziczenia]] jest znany jako [[primogenitura]]{{odn|Cosman|2007|s=193}}. Dominacja rycerstwa opierała się na posiadanej ziemi, służbie wojskowej w [[Ciężka jazda|ciężkiej kawalerii]], kontrolowaniu [[Zamek|zamków]] oraz posiadaniu różnego rodzaju [[Immunitet w średniowieczu|immunitetów]] od podatków i innych obciążeń. Ciężka jazda wywodziła się od perskich [[katafrakt]]ów, lecz dopiero zastosowanie [[Strzemię|strzemienia]] w VII wieku pozwoliło na pełne wykorzystanie siły konia i jeźdźca w walce oraz uzyskanie dominacji jeźdźca na polu walki{{odn|Davies|1996|s=311–315}}. Zamki, początkowo drewniane, a później murowane, zaczęły powstawać w IX i X wieku i chroniły przed najeźdźcami oraz pozwalały na obronę przed rywalami. Posiadanie zamków pozwalało rycerstwu na przeciwstawienie się królowi i seniorom{{odn|Davies|1996|s=311–315}}. Istniało znaczne rozwarstwienie w ramach stanu rycerskiego; królowie i [[Możnowładztwo|możnowładcy]] posiadali duże obszary ziemi i chłopów, podlegali im również inni panowie feudalni. Poniżej nich znajdowali się panowie feudalni posiadający mniejsze obszary ziemi i mniejszą liczbę chłopów. Pozostali rycerze stanowili najniższą warstwę rycerstwa; majątki (lenna), z których czerpali dochody, nie były ich własnością oraz byli oni zobowiązani do służby możnowładcom i panom feudalnym{{odn|Singman|1999|s=3}}. We Francji, w Niemczech i w [[Niderlandy (region historyczny)|Niderlandach]] istniał jeszcze jeden rodzaj „rycerzy”, ''[[ministeriał]]owie'', którzy z punktu widzenia prawa byli ludźmi niewolnymi. Byli oni potomkami niewolnych chłopów, którzy służyli jako wojownicy lub urzędnicy dworscy, a których rosnąca pozycja pozwalała ich potomkom na otrzymanie lenn, jak również na awans do stanu rycerskiego, chociaż formalnie pozostawali oni nadal ludźmi niewolnymi{{odn|Singman|1999|s=8}}.
 
DuchowieństwoZgodnie dzieliłoz ówczesnym prawem kanonicznym, stan duchowny dzielił się na duchowieństwoduchownych diecezjalneniższych, posiadającektórych ustanowiono do [[Święcenia niższePosługa|niższeniższych święceniaposług kapłańskiekościelnych]], którebądź prowadziłonawet jedynie [[Tonsura|tonsurowano]], i którzy prowadzili życie osób świeckich, oraz duchownych posiadającychna [[Sakrament święceń|święceniaduchownych wyższewyższych]], których obowiązywał m.in. celibat i obowiązek [[Liturgia godzin|odmawiania godzin kanonicznych]], i którzy zazwyczaj byli [[zakonnik]]ami{{odn|Hamilton|2003|s=33}}. W okresie średniowiecza mnisi stanowili małą część społeczeństwa, zazwyczaj mniej niż 1%{{odn|Singman|1999|s=143}}. Większość duchownych posiadających wyższe święcenia kapłańskiewyższych wywodziła się z rycerstwa, z tego stanu wywodzili się również duchowni piastujący wysokie funkcjeurzędy w Kościele katolickim. Księża parafialni wywodzili się często ze stanu chłopskiego{{odn|Barber|1992|s=33–34}}. Mieszczaństwo pozostawało poza tradycyjnym trójstopniowym podziałem społeczeństwa na rycerstwo, duchowieństwo i chłopów. W XII i XIII wieku, wraz ze wzrostem dotychczasowych miast i zakładaniem nowych, liczba mieszkańców miast gwałtownie wzrastała{{odn|Barber|1992|s=48–49}}. W okresie średniowiecza mieszkańcy miast prawdopodobnie nigdy jednak nie stanowili więcej niż 10% ludności Europy{{odn|Singman|1999|s=171}}.
 
W okresie średniowiecza na obszarze całej Europy osiedlali się również Żydzi. W XI i XII wieku społeczności żydowskie powstały w [[Historia Żydów w Niemczech|Niemczech]] i w [[Historia Żydów w Anglii|Anglii]], poza tym [[Sefardyjczycy|Żydzi sefardyjscy]], mieszkający od stuleci w Hiszpanii pod panowaniem muzułmańskim, w wyniku [[Rekonkwista|rekonkwisty]] znaleźli się pod panowaniem władców katolickich i wzrósł nacisk na ich [[Marrani|konwersję na chrześcijaństwo]]{{odn|Loyn|1989|s=191}}. Większość Żydów mieszkała w miastach, ponieważ nie mogli oni posiadać ziemi ani być chłopami{{odn|Epstein|2009|s=54}}. Nieliczni żydowscy chłopi znajdowali się pod panowaniem bizantyńskim i na należącej do Wenecji Krecie, lecz były to wyjątki w skali Europy{{odn|Epstein|2009|s=54}}.

Menu nawigacyjne