Przejdź do zawartości

Jan

Przejrzana
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jan
Wymowa

[jan]

Płeć

męskie

Język(i)

polski, czeski

Imieniny

m.in. 24 czerwca, 27 grudnia

Znaczenie
Języki

hebrajski

Słowo

hebr. ‏יוחנן‎

Znaczenie

Jahwe jest łaskawy

Alternatywne nazwy
Warianty obcojęzyczne

János, Jean, Juan, John, Giovanni, Hans, Ιωάννης, Іван

Odpowiednik dla płci przeciwnej

Joanna, Janina

Formy pochodne

Janek, Jańcio, Jasiek, Jaś

Wyrazy pokrewne

joannici, Janowy

Pokrewne imiona

Janusz

Jan (stgr. Ἰωάννης od hebr. rdzenia hebr. ‏יחנ‎ – łaska) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Po hebrajsku יוחנן (Johanan) oznacza „Jahwe jest łaskawy”. Według Ewangelii imię to nosił prorok Jan Chrzciciel oraz apostoł Jan Ewangelista. Zostało ono przejęte najpierw do greki, a potem do łaciny. Rozpowszechniło się we wszystkich krajach chrześcijańskich.

W polskich dokumentach zapisywano najpierw to imię w postaci Ioannes, Iohannes (1012-18), później także Jan (1161), Jon (1302), Johan (1320), Jen (1366), Johans (1385) oraz Joan (forma kresowa, 1432). Największą popularność zyskała forma Jan, od czasów średniowiecza będąca jednym z najczęściej nadawanych imion. W 2022 r. imię Jan nosiło 493 283 osób w Polsce (6. miejsce wśród imion męskich pod względem popularności)[1], wcześniej jednak imię to zajmowało pierwsze miejsce wśród imion męskich w populacji (np. w 2004 r. jedynie dwa imiona żeńskie – Anna i Maria – występowały częściej od Jana[2]).

Przekształcenia i zdrobnienia: Han, Hanek, Haniek, Hanisz, Hanus, Iwan, Iwasz, Jach, Jachu, Janczy, Janiec, Janicek, Janik, Janisław, Jano, Janek, Janko, Janosik, Jasiek, Jaszko, Jaś, Jaśko, Jasio, Janusz, Jasz[3].

Żeńskim odpowiednikiem jest Joanna, i – późniejszym – Janina.

Imieniny

[edytuj | edytuj kod]

Jan imieniny obchodzi 10 stycznia, 12 stycznia, 15 stycznia, 17 stycznia, 19 stycznia, 23 stycznia, 31 stycznia, 2 lutego, 4 lutego, 8 lutego, 20 lutego, 24 lutego, 3 marca, 5 marca, 8 marca, 11 marca, 19 marca, 24 marca, 27 marca, 30 marca, 3 kwietnia, 7 kwietnia, 13 kwietnia, 27 kwietnia, 6 maja, 7 maja, 10 maja, 12 maja, 13 maja, 15 maja, 18 maja, 19 maja, 21 maja, 22 maja, 23 maja, 24 maja, 27 maja, 30 maja, 3 czerwca, 11 czerwca, 12 czerwca, 16 czerwca, 20 czerwca, 22 czerwca, 24 czerwca, 26 czerwca, 27 czerwca, 30 czerwca, 8 lipca, 11 lipca, 21 lipca, 23 lipca, 31 lipca, 4 sierpnia, 8 sierpnia, 9 sierpnia, 13 sierpnia, 18 sierpnia, 19 sierpnia, 20 sierpnia, 29 sierpnia, 30 sierpnia, 31 sierpnia, 2 września, 3 września, 9 września, 11 września, 13 września, 14 września, 16 września, 20 września, 23 września, 27 września, 28 września, 1 października, 9 października, 10 października, 19 października, 23 października, 24 października, 1 listopada, 8 listopada, 11 listopada, 12 listopada, 13 listopada, 17 listopada, 24 listopada, 26 listopada, 1 grudnia, 4 grudnia, 5 grudnia, 9 grudnia, 14 grudnia, 15 grudnia, 17 grudnia i 27 grudnia.

Odpowiedniki w innych językach

[edytuj | edytuj kod]
  • angielski: John, Ian, Jack, Hank, Jon, Sean, Evan, Jonny/Johnny/Johnnie;
  • białoruski: Іван (Iwan), Ян (Jan), Янка (Janka), Ясь (Jaś);
  • bułgarski: Иван (Iwan), Йон (Jon), Йован (Jowan), Ванче (Wancze), Ванчо (Wanczo);
  • czeski: Jan, Ivan, Johan, Honza;
  • duński: Jens, Jais, Iben, Iven, Evan, Even;
  • esperanto: Johano[4]
  • fiński: Jukka, Juhani, Jussi, Janne;
  • francuski: Jean;
  • grecki: Ιωάννης (Joannes), Γιάννης (Giannes);
  • hiszpański: Juan;
  • interlingua: Jean, Johannes;
  • irlandzki: Seán, Shane, Shaine, Shaun, Shawn;
  • japoński: ヤン Yan;
  • kataloński: Joan;
  • litewski: Jonas, Jasius;
  • łacina: Joannes, Johannes;
  • łotewski: Jānis;
  • macedoński: Ivan, Jovan, Vančo, Vane;
  • niderlandzki: Johannes, Jan, Joannes, Johan;
  • niemiecki: Johannes, Johann, Hannes, Hanns, Hans, Heinz, Jan, Jens;
  • norweski: Johan, Jens, Hans, Jo, Evan;
  • portugalski: João;
  • rosyjski: Иван (Iwan), Иоанн (Ioann);
  • rumuński: Ioan, Ion, Ian, Iane, Ivan;
  • serbsko-chorwacki: Ivan, Jovan, Jovanka, Jovo;
  • słowacki: Ján, Ivan, Janko;
  • słoweński: Ivan, Jan, Janez, Janko, Jovan;
  • sycylijski: Giuvanni;
  • szwedzki: Johannes, Johan, Jöns, Jan, John, Hans, Ivan;
  • ukraiński: Іван (Iwan), Іоанн (Ioann);
  • węgierski: János, Iván;
  • włoski: Giovanni, Gianni, Giovannino, Vanni, Nanni.

Imię to ma również kilka tradycyjnych zestawień z drugimi imionami:

W języku włoskim imię to występujące jako pierwsze jest często łączone z drugim imieniem, np. Giovanni Lorenzo = Gianlorenzo (Jan Wawrzyniec), Giovanni Carlo = Giancarlo (Jan Karol).

Przysłowia

[edytuj | edytuj kod]
  • Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał
  • Chrzest Jana w deszczowej wodzie trzyma zbiory na przeszkodzie
  • Jutro święty Janek, puśćmy na wodę wianek
  • Jaka na Jana od Krzyża pogoda się głosi, taką, jak starzy mówią, Nowy Rok przynosi
  • Na Święty Jan, jagód pełen dzban

Znane osoby noszące imię Jan

[edytuj | edytuj kod]

Władcy

[edytuj | edytuj kod]
Jan II Komnen

Cesarze bizantyjscy

[edytuj | edytuj kod]
Jan od Książąt Litewskich

Królowie i książęta polscy

[edytuj | edytuj kod]

Królowie Portugalii

[edytuj | edytuj kod]
Jan II Dobry

Władcy francuscy

[edytuj | edytuj kod]

Władcy hiszpańscy

[edytuj | edytuj kod]

Władcy skandynawscy

[edytuj | edytuj kod]

Władcy brytyjscy

[edytuj | edytuj kod]

Książęta Liechtensteinu

[edytuj | edytuj kod]

Pozostali władcy

[edytuj | edytuj kod]

Duchowni

[edytuj | edytuj kod]
Jan VII
Jan XIX

Papieże

[edytuj | edytuj kod]

Patriarchowie Konstantynopola

[edytuj | edytuj kod]
Jan Chrzciciel
Jan XXIII

Święci i błogosławieni

[edytuj | edytuj kod]
Jan Stryprock
Jan Styrna

Biskupi polscy

[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe osoby

[edytuj | edytuj kod]
  • Jochanan – postać biblijna, przywódca grupy uchodźców żydowskich zmierzającej do Egiptu
  • Janick Gers – gitarzysta heavymetalowego zespołu Iron Maiden
Jan A.P. Kaczmarek
Jan Bazen
Jan Berzin
Jan Chrystian Kamsetzer
Jan Henryk Dąbrowski
Jan Dworak
Jan Heweliusz
Jan Jeziorański
Jan Karol Chodkiewicz
Jan Lesman-Brzechwa
Jan Maria Vianney
Jan Parandowski
Jan Plata-Przechlewski
Jan Rokita
Jan Schmid
Jan Śniadecki
Jan Twardowski
Jan Wincenty Bandtkie
Jan Zamoyski
Jan Železný
Giovanni Botero
Giovanni van Bronckhorst

Giovanni

[edytuj | edytuj kod]

Hannes

[edytuj | edytuj kod]
Hans Eysenck
Hans-Jürgen Wischnewski
Joanis Metaksas

Joanis

[edytuj | edytuj kod]
Iwan IV Groźny
Janne Happonen
Janos Bolyai
Jean-Claude Duvalier
Jean de La Bruyère
Jean-Louis Tauran
Jean-Philippe Rameau
Jens Evensen
Johan Christian Fabricius
Johann Wolfgang von Goethe
Johan (Jan) Sebastian Bach

Johann

[edytuj | edytuj kod]
Johannes Chrysostomus Wolfgang Amadeus Mozart

Johannes

[edytuj | edytuj kod]
John Austin
John Christopher Smith
John Dolmayan
John Field
John Hadley
John Hersey
John Lennon
John Maynard Keynes
John Parrott
John Ruiz
Johnny Hallyday

Johnny

[edytuj | edytuj kod]
Juan Sebastián Elcano
Sean Connery

Jóannes

[edytuj | edytuj kod]

Jan w kulturze

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Otwarte Dane [online], dane.gov.pl [dostęp 2022-06-13].
  2. STATYSTYKA 50 najpopularniejszych imion w Polsce w podziale na płeć. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 2004 r.. [dostęp 2008-10-28]. (pol.). (.pdf)
  3. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 3: H-Ł. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 205. ISBN 83-7097-464-3.
  4. Kazimierz Tymiński: Mały słownik polsko-esperancki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 430. ISBN 83-214-0326-3.