Grocholice (Bełchatów)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Bełchatowa. Zobacz też: inne miejscowości w Polsce o nazwie Grocholice.
Herb Bełchatowa Grocholice
Dzielnica Bełchatowa
Ilustracja
Grocholice
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat bełchatowski
Miasto Bełchatów
Data założenia XI wiek
W granicach Bełchatowa 1977
Populacja (2009)
• liczba ludności

2000
• gęstość 400 os./km²
Nr kierunkowy 44
Kod pocztowy 97-400
Tablice rejestracyjne EBE
Położenie na mapie Bełchatowa
Mapa lokalizacyjna Bełchatowa
Grocholice
Grocholice
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Grocholice
Grocholice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grocholice
Grocholice
Ziemia 51°19′54″N 19°22′39″E/51,331667 19,377500
Portal Portal Polska

Grocholice – dawne miasto (1420-1870[1]), od 1977[2] dzielnica w południowej części Bełchatowa. Do 1953 roku siedziba gminy Łękawa, a w latach 1953-1954 i 1973-1977 gminy Grocholice. Grocholice liczą ok. 3 tys. mieszkańców. W dzielnicy nie ma bloków, jednak znajduje się tu dużo domów. Najdłuższą ulicą jest ul.Południowa, która ciągnie się aż do wsi Mazury w pow. bełchatowskim.

Kościół w Grocholicach

Były miastem arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[3].

Położone nad rzeką Rakówką (prawy dopływ Widawki). Przez miejscowość przechodził trakt z Piotrkowa Trybunalskiego na Śląsk.

Grocholice Centrum

Osiedla[edytuj]

W skład dzielnicy Grocholice wchodzi 5 osiedli mieszkalnych:

  • Grocholice – Śródmieście
  • Nowe Grocholice
  • Grocholice – Zamoście
  • Grocholice – Piotrkowska
  • Grocholice – Wojska Polskiego
Grocholice Nowe Osiedle przy drodze wojewódzkiej nr 484

Historia[edytuj]

Miejscowość jako wieś istniała już w XII wieku i wraz z okolicznymi terenami należała do tzw. „klucza” należącego do bogatych i rozległych dóbr arcybiskupa gnieźnieńskiego, co potwierdza pierwsza pisemna wzmianka o Grocholicach w bulli papieża Innocentego II wyłożonej w 1136 roku w Pizie. Miejscowość znajdowała się przy trakcie do Kamieńska nad rzeką Rakówką (dawniej zwaną Rakarką lub Rzonsawą). Bardzo starą metrykę miejscowości potwierdza też pierwsza fundacja kościelna pochodząca z lat 1220-1233 informująca, że został wybudowany z fundacji arcybiskupa gnieźnieńskiego kościół parafialny. Za zgodą Władysława Łokietka Grocholice przeniesiono w 1314 roku z prawa polskiego na niemieckie. Dzięki temu ich właściciel Wolimir (syn Oracza) otrzymał pełny immunitet gospodarczy na okres 30 lat. W 1336 roku Florian z Kazanowa zamienił Grocholice na inną wieś kościelną. Od tego czasu do końca XVIII wieku Grocholice należały do dóbr stołowych arcybiskupa gnieźnieńskiego i organizacyjnie włączone były do tenuty w Sędziejowicach dekanatu szadkowskiego, archidiakonatu uniejowskiego. W 1420 roku Grocholice otrzymały przywilej lokacyjny. Staraniem arcybiskupa gnieźnieńskiego Zbigniewa Oleśnickiego w 1485 roku Grocholice otrzymały prawa miejskie od króla Kazimierza Jagiellończyka. Akt erekcyjny podpisany został w zamku arcybiskupim w Łowiczu, a miasto miało należeć do majątku arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. W połowie XVII wieku zostało zniszczone przez wojska Szwedów w czasie potopu szwedzkiego. Odbudowane ponownie na przełomie XVII i XVIII wieku. Odbudowane spłonęło następnie w czasie wielkiego pożaru w 1781 roku. W 1806 miała tu miejsce epidemia cholery, w wyniku której zmarło 638 osób. W 1811 roku powstała szkoła początkowa. W 1827 roku było tu 109 domów i 650 mieszkańców, a w 1861 roku liczono już 170 domów i 1860 mieszkańców. W XVIII wieku pod bokiem Grocholic, które były miastem zamkniętym, wyznaniowym, mała osada magnacka Bełchatów przekształcała się w miasto otwarte, które przyjmowało kolonistów z zachodu i Żydów. W 1855 roku urodził się w Grocholicach Dominik Teofil Konopacki, syn Józefa i Józefy Skalskiej. Był właścicielem młyna wodnego na Rakówce. W 1857 miasteczko liczyło 1382 mieszkańców. W 1781 wybuchł pożar, który strawił 13 budynków wraz z zabudowaniami. W roku 1870 Grocholice utraciły prawa miejskie i zostały włączone do gminy Łękawa. Decyzja zaborczych władz rosyjskich spowodowała zubożenie miasteczka, a także utratę znaczenia administracyjnego. Próbę odzyskania praw miejskich podjęto bezskutecznie w latach 1925-1927. W latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945 Grocholice nazwano „Grauchel”[4] lub też „Grocholitz” i wcielono je do III Rzeszy. Przez pierwsze pół roku należały one bowiem do Generalnego Gubernatorstwa. Dopiero na żądanie miejscowych Niemców z Bełchatowa zostały wcielone do Kraju Warty. Granica między Generalnym Gubernatorstwem a Krajem Warty przebiegała na wschód od miejscowości w gminie Woźniki i niejako oderwała Grocholice od okręgu piotrkowskiego. Miejscowość została przyłączona do powiatu łaskiego. W 1977 roku Grocholice zostały włączone do gwałtownie rozwijającego się Bełchatowa i obecnie stanowią jego najstarszą dzielnicę.

Zabytki[edytuj]

Zabytkowe wyposażenie kościoła:

    • trzy gotyckie rzeźby św. Doroty, św. Magdaleny i św. Katarzyny z XIV wieku (ok. 1350)
    • ołtarz główny pw. Matki Boskiej Szkaplerznej i św. Józefa z II połowy XVII wieku;
    • chrzcielnica kamienna z XVIII wieku;
    • ambona barokowa z XVIII wieku;
    • trzy rzeźby krucyfiksy z XVII i XVIII wieku;
    • Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej w srebrnej sukience z XVIII w.

Instytucje działające w Grocholicach[edytuj]

  • Klub Sportowy Grocholice – Bełchatów, Rynek Grocholski 8
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Żołnierzy Wojska Polskiego, ul. Szkolna 10
  • Przedszkole Samorządowe nr 8, ul. Szkolna 18
  • Ochotnicza Straż Pożarna Grocholice, ul. Szkolna 1
  • Miejskie Centrum Kultury – oddział Grocholice, Rynek Grocholski 18
  • Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna, Rynek Grocholski 18
  • NZOZ „Wola-Med” ul. Częstochowska 28
  • Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Archidiecezji Łódzkiej oddział w Grocholicach, Rynek Grocholski 5

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Postanowienie z 23 stycznia (4 lutego) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 77).
  2. Dz.U. 1977 nr 2 poz. 12.
  3. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 67.
  4. Niemieckie nazwy miejscowości regionu łódzkiego w latach 1939-1945.