Przerośl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przerośl
Herb
Herb Przerośli
Przerośl
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat suwalski
Gmina Przerośl
Liczba ludności (2008) 829
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 16-427
Tablice rejestracyjne BSU
SIMC 0765961
Położenie na mapie gminy Przerośl
Mapa lokalizacyjna gminy Przerośl
Przerośl
Przerośl
Położenie na mapie powiatu suwalskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu suwalskiego
Przerośl
Przerośl
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Przerośl
Przerośl
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przerośl
Przerośl
Ziemia54°15′07″N 22°39′22″E/54,251944 22,656111

Przeroślwieś w Polsce położona na Pojezierzu Zachodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Przerośl.

Rynek z parkiem i przystankiem autobusowym
Południowa ściana rynku
Kościół parafii katolickiej
Pomnik upamiętniający 400-lecie miejscowości
Fontanna w parku na rynku
Suwalszczyzna z zaznaczoną Przeroślą

Miasto królewskie starostwa niegrodowego przeroskiego położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Przerośl.

Historia[edytuj]

Pierwsza osada powstała ok. 1570 roku. W 1576 Stefan Batory nadał przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. W pierwszej połowie XVII wieku Przerośl należała do największych miast Suwalszczyzny, rozwijała się dzięki jednej z odnóg drogi handlowej między Korona Królestwa Polskiego a Litwą. W szczególności osadnictwo żydowskie opierało się na handlu. Z upływem czasu, ze względu na rujnujące miasto wojny szwedzkie, epidemie (dżuma w latach 1709-1710 uśmierciła niemal wszystkich mieszkańców) oraz przesunięcie się głównych osi handlowych na wschód (Suwałki, później Augustów), miejscowość podupadła. Do 1795 roku Przerośl należała administracyjnie do województwa trockiego jako siedziba starostwa przeroskiego. Drugi okres świetności przypadł na przełom wieków XVIII i XIX, kiedy to napłynęła ludność żydowska (stanowiąca w II połowie XIX wieku ponad 30% populacji). W 1799 roku Przerośl była największym miastem Suwalszczyzny (przed Suwałkami, Raczkami i Filipowem) i liczyła 246 domów z 1310 mieszkańcami. W 1870 roku Przerośl straciła prawa miejskie. Przed pierwszą wojną światową mieszkało tu 2400 osób, a przed drugą 4000[2].

Współczesność[edytuj]

Dziś w Przerośli istnieje rynek (po części z przedwojenną żydowską zabudową) i miejski układ ulic, kościół katolicki (1948-1953) z drewnianą wolnostojącą dzwonnicą z 1790 roku, liceum ogólnokształcące, ośrodek zdrowia, punkt apteczny i kilka sklepów. Dwa cmentarze (żydowski i ewangelicki) są nieczynne, jedynie katolicki jest nadal otwarty i zadbany. W l. 60. XX wieku w miejscowości istniał młyn wodny z 1852 z drewnianym kołem młyńskim[3].

Przy wyjeździe na Gołdap stoi pomnik poświęcony 11 zakładnikom rozstrzelanym 21 kwietnia 1944 roku przez suwalską żandarmerię hitlerowską.

Jeziora leżące w pobliżu miejscowości to Jezioro Krzywólskie, zwane również Krzywym, Jezioro Kościelne oraz Jezioro Boczne.

Komunikacja autobusowa łączy Przerośl z Suwałkami, Gołdapią, Filipowem.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Вялiкi гicтарычны атлас Беларусi Т.2, Mińsk 2013, s. 86.
  2. Przerośl na suwalszczyzna.com.pl
  3. Rudolf Auch Szlaki wakacyjnych wędrówek. Cz. 1, Wyd. Harcerskie Warszawa 1968

Linki zewnętrzne[edytuj]