Radoszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Radoszyce (ujednoznacznienie).
Radoszyce
Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Radoszycach
Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Radoszycach
Herb
Herb Radoszyc
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat konecki
Gmina Radoszyce
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1370-1870, 2018
Burmistrz Michał Pękala
Powierzchnia 17,1689 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

3267[1]
Strefa numeracyjna
(+48) 41
Kod pocztowy 26-230
Tablice rejestracyjne TKN
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Radoszyce
Radoszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Radoszyce
Radoszyce
Ziemia51°04′27″N 20°15′34″E/51,074167 20,259444
SIMC 0264986
Urząd miejski
ul. Żeromskiego 28
26-230 Radoszyce
Strona internetowa

Radoszyce (jid. ‏ראדאשיץ‎, trl. Radashits[2]) – miasto w Polsce położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Radoszyce.

Miasto w okresie 1370-1870, restytuowane z dniem 1 stycznia 2018[3].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim. Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[4]. Radoszyce uzyskały prawo składu w 1428 roku[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dokładna data powstania Radoszyc nie jest znana. Jan Długosz przypisuje założenie miasta Kazimierzowi Wielkiemu. Za czasów Długosza było tutaj 12 łanów miejskich oddających dziesięcinę prebendzie Jaszkowskiej, przy katedrze sandomierskiej. Łany wójtowskie oddawały dziesięcinę plebanowi w Opocznie.

W 1411 r. w Radoszycach zatrzymał się król Władysław Jagiełło, udający się na wyprawę do Prus. Król obchodził tu święto Trzech Króli, po czym odesłał królową Annę do Krakowa, sam zaś wyruszył do Torunia. W 1425 r. Jagiełło zatrzymał się tu ponownie, jadąc z Wielkopolski na Ruś. W 1428 r. król Jagiełło przeniósł Radoszyce z prawa polskiego na niemieckie, mogło to być jednak tylko ponowienie aktu Kazimierza Wielkiego. Prócz tego król nadał miastu prawo do dwóch jarmarków: w poniedziałek po Narodzeniu N.P. i na św. Dorotę. W 1450 r. zatrzymał się tu król Kazimierz Jagiellończyk. Przez pewien czas w Radoszycach przebywały królewskie córki, prawdopodobnie chroniąc się przed zarazą.

W 1456 r. Kazimierz Jagiellończyk potwierdził przywileje nadane przez swoich poprzedników. Zwolnił także mieszczan od wszelkich ceł w kraju, a także wydał pozwolenie na zakup soli w królewskich żupach.

W XV w. odbywały się tutaj roki sądowe grodzkie[6].

Według lustracji z 1564 r. miasto należało do starostwa chęcińskiego. Przyległe wsi: Radoska i Grodzisko pełniły rolę przedmieść. Funkcjonowały tu dwa młyny. W królewskim lesie znajdowało się 6 hut, spośród których czynnych było 5.

Po wojnach szwedzkich w Radoszycach zaczęła osiedlać się ludność żydowska. Pomiędzy ludnością katolicką a żydowską, dochodziło do konfliktów o podłożu ekonomicznym, czego dowodzi uchwała burmistrza i rady miasta z 1740 r. Rada miasta pod karą 40 grzywien, a nawet konfiskaty majątku zakazała sprzedaży i zastawu domów Żydom. W 1787 r. w miejscowości przebywał król Stanisław August Poniatowski, który wracając z Krakowa zatrzymał się w tej okolicy, aby zwiedzić miejscowe fabryki żelazne, piece i fryszerki. W 1788 r. król potwierdził dla Radoszyc użycie prawa magdeburskiego. Na sejmie z lat 1773-1775 Radoszyce, wraz ze starostwem radzickim, przekazano rodowi Małachowskich.

W 1784 r. miasteczko administracyjnie należące do powiatu chęcińskiego w województwie sandomierskim nadal było własnością rodu Małachowskich, bowiem w regestrze diecezjów jako właściciel widnieje Małachowski, podkanclerz koronny. 16 listopada 1794 r. nieopodal Radoszyc, we wsi Jakimowice, poddały się ostatki wojsk polskich, kończąc tym samym insurekcję kościuszkowską.

W 1827 r. w Radoszyce zamieszkiwało 1425 osób. Znajdowały się tu 252 domy. W 1858 r. było tutaj 1934 mieszkańców oraz 264 domy. Dochód miasta wyniósł tego roku 1264 ruble. 13 stycznia 1870 Radoszyce utraciły prawa miejskie[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości działa klub piłki nożnej GKS Partyzant Radoszyce. Założony został w 1947 roku. W 2008 roku drużyna pod wodzą trenera Jarosława Komisarskiego po raz pierwszy wywalczyła awans do IV ligi. Największy sukces klubu to awans do III ligi, w sezonie 2013/2014.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Starostowie radoszyccy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 - Ludność w miejscowościach statystycznych według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31 III 2011 r.. [dostęp 2017-04-08].
  2. Radoszyce | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2018-01-01] (pol.).
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin, cyt. Z dniem 1 stycznia 2018 r. nadaje się status miasta miejscowościom: [...] Radoszyce – w gminie Radoszyce, w powiecie koneckim, w województwie świętokrzyskim (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427)
  4. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  5. Stan Lewicki, Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych : (prawo składu), Warszawa 1920, s. 136.
  6. >M. Pawlikowski, Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012
  7. Postanowienie z 24 października (5 listopada) 1869 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 419)
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 31 grudnia 2017; 20 dni temu. [dostęp 2015-11-17]. s. 34.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]