Zamek w Marczycach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Staniszowie
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1070 z 13.06.2008
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Staniszów
Typ budynku romantyczny zamek w formie ruiny
Styl architektoniczny neogotyk
Inwestor książę Henryk XXXVIII von Reuss
Wysokość całkowita ponad 15 metrów m
Rozpoczęcie budowy 1806 r.
Ukończenie budowy 1818 r.
Ważniejsze przebudowy 1842 r.
Zniszczono w okresie międzywojennym
Odbudowano 2015-2016
Pierwszy właściciel książę Henryk XXXVIII von Reuss
Kolejni właściciele książę Henryk XII
Położenie na mapie gminy Podgórzyn
Mapa lokalizacyjna gminy Podgórzyn
Zamek w Staniszowie
Zamek w Staniszowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Staniszowie
Zamek w Staniszowie
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Zamek w Staniszowie
Zamek w Staniszowie
Położenie na mapie powiatu jeleniogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jeleniogórskiego
Zamek w Staniszowie
Zamek w Staniszowie
Ziemia50°50′07,48″N 15°43′24,39″E/50,835411 15,723442
Strona internetowa
Dolina Pałaców i Ogrodów-mapa

Zamek w Staniszowie, Zamek Księcia Henryka[1] (niem. Heinrichsburg) – zamek myśliwski wybudowany w 1806 r. na górze Grodna, najwyższym szczycie Wzgórz Łomnickich. W latach 2015-2016 wyremontowany i udostępniony do zwiedzania.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Zamek położony jest na gruntach wsi Staniszów, a w praktyce na styku tej miejscowości ze wsiami Marczyce i Sosnówka, w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, w gminie Podgórzyn, 9 km od miasta Jelenia Góra, na terenie Wzgórz Łomnickich, w pobliżu uzdrowiska Cieplice. Do zamku prowadzą szlaki turystyczne: żółty z Sosnówki (20 min.) i Staniszowa (30 min.) oraz niebieski z Marczyc (20 min.).

Obiekt wraz z wzniesieniem wchodził w skład istniejącego tu parku krajobrazowego, którego centrum był pałac w Staniszowie. Staniszów wielokrotnie w trakcie wieków przechodził z rąk do rąk. W XVII panami na włościach były rodziny: von Reinbinitz, Mohrenthal, von Smettau. Henrietta von Smettau poślubiwszy księcia Henryka XXXVIII von Reuss wniosła Staniszów jako wiano ślubne. Dobra staniszowskie były własnością rodziny von Reuss do końca 1945 r.

Ok. roku 1806 na Grodnej wzniesiono wieżę w formach neogotyckich, która była schronem myśliwskim i wieżą widokową. W roku 1842 obiekt przebudowano do współczesnego kształtu. Forma neogotycka pałacu była w tamtych czasach niezwykłe modna, była wyrazem sentymentalnego upodobania do komponowania miejsc nastrojowych, pełnych poetyckiej symboliki. Powstanie wieży prawdopodobnie wynikało z zazdrości Henryka von Reuss w stosunku do rodowego zamku Chojnik Schaffgotschów.

W pobliżu zamku, w skałce położonej na północ od ruin, znajdują się wykute gniazda na belki, będące prawdopodobnie pozostałością jakiejś budowli. W latach 80-tych archeolodzy znaleźli tu kilkanaście odłamków naczyń ceramicznych z XIII wieku.

Opis obiektu[edytuj | edytuj kod]

Obiekt na planie kwadratu. Murowany z cegły i dużych nieregularnych bloków kamiennych. Bryła zwarta, masywna od strony północno-wschodniej okrągła wieża. W narożu północno-zachodnim narożniku ulokowano przyporę. Obiekt nakryty był dwuspadowym dachem. Ściany północna i południowa zwieńczone trójkątnymi szczytami z blankami. Na elewacjach otwory okienne o różnych rozmiarach i formach i zwieńczeniach: łukami odcinkowymi, Tudorów, w wieży otwory szczelinowe. Do wnętrza prowadziły schody znajdujące się po stronie zachodniej. Wnętrze składało się z dwóch pomieszczeń. Pomieszczenia przekryte były sklepieniami. Szyby zamku były malowane.

Z XIX-wiecznego obiektu zachowały się ściany obwodowe oraz wieża, bez przekryć poziomych.

W latach 2015-2016 obiekt został poddany remontowi. W tym czasie powstała m.in. prowadząca na wieżę klatka schodowa. Odbudowa schodów umożliwiła udostępnienie od 30 kwietnia 2016 wieży zamkowej dla turystów.

Obecnie obiekt znajduje się w rękach prywatnych. Jego zwiedzanie możliwe jest od maja do października w godzinach 10.00-17.00.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 19.03.2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]