Grabów (powiat łęczycki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie łęczyckim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Grabów
Herb Flaga
Herb Grabowa Flaga Grabowa
Grabów
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat łęczycki
Gmina Grabów
Liczba ludności (2011) 1164
Strefa numeracyjna (+48) 63
Kod pocztowy 99-150
Tablice rejestracyjne ELE
SIMC 0284003
Położenie na mapie gminy Grabów
Mapa lokalizacyjna gminy Grabów
Grabów
Grabów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grabów
Grabów
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Grabów
Grabów
Położenie na mapie powiatu łęczyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu łęczyckiego
Grabów
Grabów
52°07′42″N 19°00′34″E/52,128333 19,009444
Strona internetowa miejscowości

Grabów (dawniej Grabowo) – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Grabów, w Kotlinie Kolskiej. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa konińskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Grabów.

Grabów uzyskał lokację miejską w 1372 roku, zdegradowany w 1870 roku[1]. Miasto królewskie lokowane położone było w XVI wieku w województwie łęczyckim[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona ok. 13 km na północny zachód od Łęczycy, w zachodniej części powiatu łęczyckiego, przy lokalnej drodze z Łęczycy do Koła i Dąbia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1232 r. jako uposażenie kościoła w Dobrowie. W końcu XIII wieku wieś podupadła. Ponownie występuje w źródłach historycznych w połowie XIV wieku, już jako własność szlachecka. W roku 1372 królowa regentka Elżbieta, na prośbę kasztelana łęczyckiego Mikołaja, pozwoliła na przekształcenie wsi w miasto. Pomyślny rozwój miasta przerwany został w pierwszej połowie XVI wieku. W tym okresie Grabów nazywany był niekiedy wsią. W 1552 r. król Zygmunt August wydał miastu przywilej na trzy jarmarki w ciągu roku i potwierdził prawo do odbywania targów. Nadal było to miasto niewielkie, w 1572 r. pracowało tu tylko 12 rzemieślników. W końcowym okresie XVIII wieku miejscowość zatraciła miejski charakter. Nowy przywilej lokacyjny Grabów uzyskał od władz pruskich w 1800 r. W pierwszej połowie XIX wieku powoli wzrastała liczba mieszkańców miasta. W 1809 r. żyło tu 350, a w 1857 r. już 918 osób. 29 października 1863 r. pod Grabowem wojska rosyjskie stoczyły bitwę z oddziałem powstańczym. W 1870 r. miejscowość utraciła prawa miejskie. W lutym 1941 r. hitlerowcy utworzyli we wsi getto dla Żydów z niedalekiej Łęczycy. Podczas jego likwidacji, w kwietniu 1942 r. wywieziono stąd 1200 osób do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Obecnie Grabów jest dużą wsią, posiadającą podstawowe placówki usługowe i handlowe.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Grabowie wzniesiono w 1838 r. w stylu klasycystycznym. Jest on siedzibą rzymskokatolickiej parafii św Stanisława w Grabowie.

Rynek[edytuj | edytuj kod]

Centrum wsi stanowi obszerny, wydłużony plac. Zachowały się przy nim liczne domy z początku XIX wieku. Budynki murowane, z sienią przechodnią, kryte są dachami naczółkowymi lub dwuspadowymi. Domy drewniane, o konstrukcji zrębowej, przykrywają najczęściej dachy czterospadowe. Ozdobą niektórych domów jest ciekawe zdobnictwo ciesielskie, m.in. ponacinane belki ścian frontowych i rzeźbione drzwi i okiennice.

Synagoga[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Synagoga w Grabowie.

Synagoga w Grabowie pochodzi z 1881 r. i jest to jedna z dwóch synagog jakie zachowały się w powiecie łęczyckim. Choć współcześnie obiekt ten nie pełni funkcji sakralnych to częściowo zachował swój pierwotny wystrój zewnętrzny.

Cmentarz ewangelicki[edytuj | edytuj kod]

Założony w I poł. XX w. cmentarz ewangelicki w Grabowie zlokalizowany jest przy drodze wylotowej z miejscowości w kierunku Opiesina. Jest to pozostałość po Olędrach, osadnictwu których kres położyła II wojna światowa. Nekropolia znajduje się w bardzo złym stanie technicznym, zachowało się na niej parę zrujnowanych nagrobków[3][4][5].

Cmentarz żydowski[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Cmentarz żydowski w Grabowie.

Pochodząca z pocz. XIX w. nekropolia została zdewastowana w okresie II wojny światowej i obecnie nie ma na niej żadnych macew a jedynie pamiątkowy obelisk.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Z Grabowa pochodzi odmiana cebuli o nazwie Grabowska.
  • Grabów znany jest z uprawy cebuli, która jest w tej miejscowości główną rośliną hodowlaną.
  • Co roku w Grabowie w pierwszy wtorek po Niedzieli Wielkanocnej odbywają się rozgrywki w palanta, znane jako Dzień Palanta.
  • Co roku we wrześniu w Grabowie odbywa się festyn Dni Cebuli.
  • Przez Grabów uciekał Mordechaj Podchlebnik uciekinier obozu Kulmhof

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 32-33.
  2. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 181.
  3. Bartosz Bijak: Grabów, gm. Grabów, pow. Łęczycki. www.cmentarzeewangelickie-lodzkie.pl, 2010. [dostęp 2018-10-14].
  4. Urząd Gminy Grabów: Zabytki. www.gminagrabow.pl. [dostęp 2018-10-14].
  5. Barbara Sobińska: Relacja z warsztatów Sceny Młodych - Nowa Róża 2009. poolspodium.org, 2009-10-13. [dostęp 2018-10-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]