Klimontów (powiat sandomierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Klimontów
Herb
Herb Klimontowa
Kolegiata św. Józefa
Kolegiata św. Józefa
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Klimontów
Liczba ludności ok. 2000
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0795933
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Klimontów
Klimontów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Klimontów
Klimontów
Ziemia50°39′23″N 21°27′10″E/50,656389 21,452778
Kościół i klasztor podominikański

Klimontówwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, na Wyżynie Sandomierskiej, około 30 km na zachód od Sandomierza. Siedziba gminy Klimontów. W latach 16041870 miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnobrzeskiego.

Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 9 z Radomia do Barwinka, a także droga wojewódzka nr 758.

Przez wieś przechodzi Małopolska Droga św. Jakuba.

Historia[edytuj]

W połowie XIII w. powstała wieś Klimontów. Znajdowała się ona na terenie współczesnej miejscowości Górki. Obok niej, na gruntach wsi Ramuntowice (lub Ramułtowice) powstało miasto. Założył je na mocy królewskiego przywileju Jan Zbigniew Ossoliński 2 stycznia 1604 roku. Jednocześnie, przestała istnieć wieś Klimontów.

W 1611 r. miasto otrzymało przywilej na 3 jarmarki w roku oraz 2 targi w tygodniu. W 1613, w Klimontowie wzniesiono klasztor dominikanów, a w latach 1643–1646 kolegiatę z fundacji Jerzego Ossolińskiego. Miasto było ośrodkiem dóbr złożonych z 9 folwarków.

W 1663 r. Klimontów miał 24 domy i 530 mieszkańców (w tym 129 Żydów). W 1827 r. było tu 118 domów i 1314 mieszkańców. Miejscowa ludność poza rolnictwem zajmowała się wyrobem sukna. W drugiej połowie XVIII w. powstała tu manufaktura sukiennicza.

W czasie powstania listopadowego w Klimontowie sformowano batalion 12 Pułku Piechoty Liniowej.

Klimontów utracił prawa miejskie w 1870 roku na wniosek mieszkańców.

W 1901 urodził się tu poeta Bruno Jasieński. Od 2002 roku każdego lata w Klimontowie odbywa się poświęcony pisarzowi festiwal Brunonalia.

W czasie I wojny światowej, w latach 1914–1915 w okolicy Klimontowa toczyły się krwawe walki pomiędzy wojskami austriackimi (m.in. cieszyński pułk landswery), a rosyjskimi. Kwatera poległych żołnierzy austriackich zachowała się do dziś na cmentarzu parafialnym.

W 1921 osada miała około 6000 mieszkańców, a w 1939 – 4500. Po zagładzie ludności żydowskiej, w 1946 liczba ta zmniejszyła się do 2200.

Administracja[edytuj]

Klimonów jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich[1].

Zabytki[edytuj]

Rynek w Klimontowie
Synagoga w Klimontowie
Cmentarz w Klimontowie. Na pierwszym planie groby żołnierzy z I wojny światowej, na drugim żołnierzy armii radzieckiej poległych w walkach na przyczółku baranowsko-sandomierskim.
  • Układ urbanistyczny miasta, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.676 z 22.05.1984)[2].
  • Zespół kościoła kolegiackiego (nr rej.: A.677/1-4 z 10.01.1966, z 1.03.1967 z 14.06.1977)[2]:
    • barokowa kolegiata pw. św. Józefa, fundacji Jerzego Ossolińskiego, wybudowana w latach 1643–1650,
    • brama na cmentarz kościelny z końca XVIII w.,
    • kapliczka św. Józefa przed kościołem z II połowy XVIII w.,
    • plebania z połowy XVIII w., przebudowana w 1890 r.
  • Synagoga z 1851 r. (nr rej.: A.680 z 1.03.1967 i z 14.06.1977)[2].
  • Zespół klasztorny dominikanów (nr rej.: A.678/1-3 z 3.03.1972 i z 14.06.1977)[2]:
    • kościół pw. NMP i św. Jacka, wybudowany w latach 1617–1620,
    • klasztor dominikanów z 1620 r., przebudowywany w XVIII i XIX–XX w.,
    • ogrodzenie murowane terenu klasztornego z bramą z XVII–XVIII w.
  • Cmentarz rzymskokatolicki z 1843 r. (nr rej.: A.679 z 13.06.1988)[2].
  • Zabudowa rynku (nr rej.: A.681z 30.05.1972 oraz 109/A z 28.07.1982)[2].

Turystyka[edytuj]

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny zielony zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa, szlak turystyczny czerwony czerwony szlak turystyczny z Gołoszyc do Piotrowic oraz szlak rowerowy zielony zielony szlak rowerowy z Sandomierza do Ujazdu.

Osoby związane z Klimontowem[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Członkowie (pol.). Unia Miasteczek Polskich. [dostęp 2016-01-06].
  2. a b c d e f Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu. [dostęp 2016-01-11]. s. 51.

Bibliografia[edytuj]

  • Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967
  • W dobrach Ossolińskich – Klimontów i okolice, Eugeniusz Niebelski

Linki zewnętrzne[edytuj]