Klimontów (powiat sandomierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Klimontów
Herb
Herb Klimontowa
Kolegiata św. Józefa
Kolegiata św. Józefa
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Klimontów
Liczba ludności ok. 2000
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0795933
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Klimontów
Klimontów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Klimontów
Klimontów
Ziemia50°39′23″N 21°27′10″E/50,656389 21,452778
Kościół i klasztor podominikański

Klimontów – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, na Wyżynie Sandomierskiej, około 30 km na zachód od Sandomierza. Siedziba gminy Klimontów. W latach 1604–1870 miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość należała do województwa tarnobrzeskiego.

Przez wieś przebiega droga krajowa nr 9 z Radomia do Barwinka, a także droga wojewódzka nr 758.

Klimontów znajduje się na Małopolskiej Drodze św. Jakuba.

Historia[edytuj]

Wieś Klimontów powstała w połowie XIII w. Znajdowała się na terenie współczesnej miejscowości Górki. Obok niej, na gruntach wsi Ramuntowice (lub Ramułtowice) powstało miasto. Założył je na mocy królewskiego przywileju Jan Zbigniew Ossoliński 2 stycznia 1604 roku. Jednocześnie, przestała istnieć wieś Klimontów.

W 1611 r. miasto otrzymało przywilej na 3 jarmarki w roku oraz 2 targi w tygodniu. W 1613, w Klimontowie wzniesiono klasztor dominikanów, a w latach 1643–1646 kolegiatę z fundacji Jerzego Ossolińskiego. Miasto było ośrodkiem dóbr złożonych z 9 folwarków.

W 1663 r. Klimontów miał 24 domy i 530 mieszkańców (w tym 129 Żydów). W 1827 r. było tu 118 domów i 1314 mieszkańców. Miejscowa ludność poza rolnictwem zajmowała się wyrobem sukna. W drugiej połowie XVIII w. powstała tu manufaktura sukiennicza.

W czasie powstania listopadowego w Klimontowie sformowano batalion 12 Pułku Piechoty Liniowej.

Klimontów utracił prawa miejskie w 1870 roku na wniosek mieszkańców.

W 1901 urodził się tu poeta Bruno Jasieński. Od 2002 roku każdego lata w Klimontowie odbywa się poświęcony pisarzowi festiwal Brunonalia.

W czasie I wojny światowej, w latach 1914–1915 w okolicy Klimontowa toczyły się krwawe walki pomiędzy wojskami austriackimi (m.in. cieszyński pułk landswery), a rosyjskimi. Kwatera poległych żołnierzy austriackich zachowała się do dziś na cmentarzu parafialnym.

W 1921 osada miała około 6000 mieszkańców, a w 1939 – 4500. Po zagładzie ludności żydowskiej, w 1946 liczba ta zmniejszyła się do 2200.

W dniu 16 kwietnia 1945 roku w domu przy ulicy Sandomierskiej zamordowano Abrama Złotnickiego, Rywkę Pęczyn, Chila Ledermana, Szmuela Ledermana, Chila Gotliba, Chaskiela Grosfelda. W wyniku mordu Józef Batorski pseudonim „Orzech” został skazany na karę śmierci, natomiast pozostałych oskarżonych uniewinniono. W latach 60. XX wieku do winy przyznał się także Włodzimierz Gadulski, którego skazano na 11 lat więzienia[1].

Administracja[edytuj]

Klimontów jest członkiem Unii Miasteczek Polskich[2].

Zabytki[edytuj]

Rynek w Klimontowie
Synagoga w Klimontowie
Cmentarz w Klimontowie. Na pierwszym planie groby żołnierzy z I wojny światowej, na drugim żołnierzy sowieckich poległych w walkach na przyczółku baranowsko-sandomierskim.
  • Układ urbanistyczny miasta, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.676 z 22.05.1984)[3].
  • Zespół kościoła kolegiackiego (nr rej.: A.677/1-4 z 10.01.1966, z 1.03.1967 z 14.06.1977)[3]:
    • barokowa kolegiata pw. św. Józefa, fundacji Jerzego Ossolińskiego, wybudowana w latach 1643–1650,
    • brama na cmentarz kościelny z końca XVIII w.,
    • kapliczka św. Józefa przed kościołem z II połowy XVIII w.,
    • plebania z połowy XVIII w., przebudowana w 1890 r.
  • Synagoga z 1851 r. (nr rej.: A.680 z 1.03.1967 i z 14.06.1977)[3].
  • Zespół klasztorny dominikanów (nr rej.: A.678/1-3 z 3.03.1972 i z 14.06.1977)[3]:
    • kościół pw. NMP i św. Jacka, wybudowany w latach 1617–1620,
    • klasztor dominikanów z 1620 r., przebudowywany w XVIII i XIX – XX w.,
    • ogrodzenie murowane terenu klasztornego z bramą z XVII – XVIII w.
  • Cmentarz rzymskokatolicki z 1843 r. (nr rej.: A.679 z 13.06.1988)[3].
  • Zabudowa rynku (nr rej.: A.681z 30.05.1972 oraz 109/A z 28.07.1982)[3].

Turystyka[edytuj]

Przez wieś przechodzi szlak turystyczny zielony zielony szlak turystyczny z Chańczy do Pielaszowa, szlak turystyczny czerwony czerwony szlak turystyczny z Gołoszyc do Piotrowic oraz szlak rowerowy zielony zielony szlak rowerowy z Sandomierza do Ujazdu.

Osoby związane z Klimontowem[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Sumienie miasteczka K. Jak mordowano Żydów po wojnie, „Wyborcza” [dostęp 2017-05-10] (pol.).
  2. Członkowie (pol.). Unia Miasteczek Polskich. [dostęp 2016-01-06].
  3. a b c d e f Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 31 marca 2017; 5 miesięcy temu. [dostęp 2016-01-11]. s. 51.

Bibliografia[edytuj]

  • Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965–1967
  • Eugeniusz Niebelski, W dobrach Ossolińskich – Klimontów i okolice

Linki zewnętrzne[edytuj]